De Polen bidden om stilstand

Warschau – Zelfs de meest feitelijke berichten over het massagebed van afgelopen zaterdag kwamen correspondenten te staan op reprimandes van Polen op sociale media. Van The New York Times tot bbc en Le Soir: de verslaggevers zouden zich schuldig maken aan oriëntalisme. Kijk die gekke Polen eens.

Maar hoe hadden ze hier dan over moeten schrijven? In vierduizend speciale ‘gebedszones’ langs de 3500 kilometer lange Poolse grens kwamen tienduizenden Polen bijeen om te bidden, voor wereldvrede en tegen de oprukkende islam. Het zag er bijzonder uit: groepen mensen die bidden, op het strand bij Gdynia, in de beboste heuvels bij Tsjechië, op het vliegveld van Warschau.

De datum, 7 oktober, was gekozen om de zeeslag van Lepanto (1571) in herinnering te brengen, toen een christelijke coalitie de islamitische strijders van het Ottomaanse rijk versloeg. ‘Als we willen dat Europa Europa kan blijven’, zei de aartsbisschop van Krakau, ‘dan moeten we bidden tot andere landen, opdat die terugkeren tot hun christelijke wortels.’ Een deelneemster, die 230 kilometer had gereisd om bij de grens te komen, verklaarde het bidden krachtiger: ‘De islam wil Europa vernietigen.’ Een man, 350 kilometer achter de rug: ‘We zijn zowel bang voor terroristen als voor mensen die hun geloof verliezen.’

Dit is meer dan alleen het gezicht van xenofobie en vluchtelingenangst. Dit is een fysieke verschijningsvorm van een wanhopige poging tot bezwering van maatschappelijke veranderingen. En die veranderingen zijn juist in Polen ongekend; van de komst van shopping malls, billboards, spiegelglazen skycrapers tot gierende secularisatie, toetreding tot navo en EU en vaders die hun Bentley op het schoolplein parkeren. Geef Polen die lijden onder de razendsnelle transformatie eens ongelijk als ze zeggen dat die van over de grens komt. Ze bidden en zeggen: tot hier en niet verder. Lieve Heer, geef ons stilstand.

Velen vinden het ook een raadsel waarom West-Europa wél vluchtelingen toelaat, Duitsland voorop. Je ziet toch dat dit tot terroristische aanslagen leidt? In een dorp in noordelijk Polen gaf een man met een grote snor een verklaring: ‘Merkel is natuurlijk niet gek, ze doet het niet voor niets. Van die miljoen vluchtelingen maakt ze soldaten. Daarmee zal ze ons opnieuw binnenvallen.’

Noem de man knettergek , maar zijn gekte biedt ook een glimp van de angst voor al het uitheemse dat de toekomst nog heeft te brengen. En wat doe je ertegen? Wel… bidden misschien?