De Polen komen en gaan

In Den Haag wonen ruim 25.000 Polen. Daarmee is het de gemeente met de grootste concentratie van de volgens het cbs zeventig- tot tachtigduizend Poolse werknemers die sinds het openen van de grenzen in 2004 naar Nederland kwamen.

Zij doen veelal seizoensarbeid, lopendebandwerk of ze werken in de bouw. De meesten verblijven hier enkele maanden, veelal via een uitzendbureau; sommigen vestigen zich permanent. Volgens de Kamer van Koophandel startten vorig jaar 3350 Polen een eigen bedrijf, waarmee zij de grootste groep startende buitenlandse ondernemers zijn. In 2006 zijn er ruim achtduizend Polen naar Nederland geëmigreerd. Nu een tewerkstellingsvergunning niet meer nodig is, sinds 1 mei dit jaar, is de instroom dit jaar harder gegaan dan in de jaren daarvoor.

Uit onderzoek blijkt dat de grote meerderheid niet langer dan drie maanden blijft en vijf à tien procent zich permanent vestigt. Hun kinderen zitten keurig in de Nederlandse schoolbanken. De Polen zijn eerder te vergelijken met de migratiestroom van Spanjaarden en Grieken in de jaren zestig dan met de blijvende aanwezigheid van de Turken en Marokkanen. Zodra de economie van het land van herkomst – en daarmee het loonniveau – is gegroeid, keren zij weer terug. Momenteel liggen de lonen hier nog zes keer hoger dan in Polen.

Is er sprake van een nieuw ‘gastarbeidersprobleem’? Vooralsnog niet. De Nederlandse economie absorbeert deze arbeiders moeiteloos. Op het platteland zijn er nauwelijks klachten. Voor de grote steden ligt het anders. Onlangs slaakten de Rotterdamse wethouder van Wonen Hamit Karakus en zijn Haagse collega Marnix Norder, beiden pvda, in de Volkskrant een noodkreet: ‘De Haagse politiek steekt de kop in het zand voor de invasie uit Oost-Europa.’ Ze meldden overlast omdat de Polen in het weekend ‘stomdronken door de straten trekken’. Norder: ‘Autochtonen, Turken, Marokkanen en Surinamers zijn hier nog aan het wennen om samen te wonen, nu krijgen we de Polen erbij. Wéér een groep met een andere taal en cultuur. Wijkbewoners trekken dat niet.’

Daar staat tegenover dat veel Polen worden uitgebuit. Huisjesmelkers bieden tegen hoge huurprijzen kamers aan met stapelbedden, schamel sanitair en een keukenblok. Malafide uitzendbureaus laten mensen uit de nieuwe EU-lidstaten tegen veel lagere lonen werken dan het minimale loon voor hetzelfde werk voor Nederlanders. Minister Donner heeft onlangs aangegeven dat de Arbeidsinspectie streng gaat controleren. Tegelijk stemde de Tweede Kamer in april in met Donners voorstel om de arbeidsmarkt volledig open te stellen voor Oost-Europese EU-landen, exclusief Roemenen en Bulgaren.