De president op dinojacht

Mexico-Stad – Zuchtend richtte Elba Esther Gordillo vorige week de ogen naar de hemel. De 68-jarige leider van de Mexicaanse onderwijsvakbond snte, de grootste vakbond van Latijns-Amerika, zat ineens achter de tralies, opgepakt wegens het verduisteren van tweehonderd miljoen dollar.

Decennialang was La Maestra (De Lerares) de machtigste en meest gehate vrouw van Mexico en werd ze alom onaantastbaar geacht. Nu is haar imperium ineengestort en is ze het eerste slachtoffer van wat wel eens een politieke kruistocht van de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto zou kunnen worden.

De in december aangetreden Peña Nieto wil niets liever dan de geschiedenis ingaan als de Grote Hervormer. Voor dit jaar kondigde hij broodnodige hervormingen in het onderwijs en het belastingstelsel aan, alsmede het deels opengooien van staatsoliebedrijf Pemex voor buitenlandse investeerders. Grootste obstakel vormen echter de ‘dinosauriërs’, corrupte vakbonds­leiders en politieke potentaten die tegen iedere verandering van de status-quo zijn.

Vakbondsleider Gordillo was de grootste van allemaal. Onder haar leiderschap blokkeerde de snte iedere vorm van verandering in het belabberde Mexicaanse onderwijs en werden de anderhalf miljoen vakbondsleden gebruikt als politiek breekijzer. Al die tijd liep La Maestra ongestraft te koop met dure merkkleding en kasten van huizen in Californië, betaald met miljoenen aan weggemoffeld vakbondsgeld.

Peña Nieto heeft echter zijn tanden laten zien; Gordillo’s arrestatie volgde een dag nadat de president zijn handtekening onder een onderwijshervorming zette die de kwaliteitscontrole over openbare scholen van de vakbond naar de federale regering overhevelt. Aangekondigde acties van de snte werden daarmee meteen in de kiem gesmoord. Nog geen week later heeft de bond Gordillo al in de steek gelaten door een nieuwe leider te kiezen.

Als de president echt al zijn plannen wil uitvoeren, zijn meer arrestaties onvermijdelijk; de dinosauriërs mogen dan tot hun nek in vuile zaakjes zitten, ze zijn nauwelijks van hun plaats te krijgen. Er wordt daarom al volop gespeculeerd over wie het volgende doelwit is. Wordt het Romero Deschamps, senator en leider van de vakbond voor werknemers in de oliesector? Die gaf enkele weken geleden zijn zoon nog een Ferrari van twee miljoen dollar en geldt als net zo’n topzware dinosauriër als Gordillo. Of misschien Napoleon Urrutia, baas van ’s lands grootste mijnwerkersvakbond, die zeven jaar geleden na beschuldigingen van fraude naar Canada vluchtte?

De president laat met Gordillo’s arrestatie zien dat niemand boven de wet staat’, waarschuwt Rubén Figueroa, prominent lid van Peña Nieto’s regeringspartij pri. De dinosauriërs zijn gewaarschuwd: het jachtseizoen is geopend.