FILM

De redders van Hollywood

Transformers

De hoon waarmee critici de films van de Amerikaanse regisseur Michael Bay bejegenen is zo constant groot dat er wel iets meer aan de hand moet zijn dan slechts misnoegen over het feit dat zijn werk, ook het nieuwe Transformers: Dark of the Moon, onbeschaamd massavermaak is. De vraag waarom Bay en zijn werk dan niet door de beugel kunnen, is te meer relevant omdat juist hij zich steeds meer ontwikkelt tot een van de redders van Hollywood. En daarmee ook van de populaire cinema als kunstvorm.

Zojuist is Bays nieuwe film in première gegaan: een film in 3D gebaseerd op speelgoed van fabrikant en medeproducent Hasbro. Dat belooft niet veel goeds. Het betreft deel drie van een serie waarvan de eerste twee terecht slecht werden ontvangen. Het kan ook bijna niet anders: het is een verhaal voor kinderen over robots die na een burgeroorlog op de eigen planeet naar de aarde reizen om de strijd hier voort te zetten.

In de nieuwe aflevering kiest Bay voor een herkenbaar uitgangspunt: de maanlanding. Het blijkt dat Buzz Aldrin en Neil Armstrong in 1969 ook nog een geheime missie hebben. Op het moment dat communicatie met de aarde even niet mogelijk is, haasten ze zich naar de donkere kant waar een Transformer al decennia ligt, ogenschijnlijk levenloos. Maar niet voor lang. Deze robot, Sentinal Prime, houdt de sleutel tot een plan van de Transformers om hun eigen planeet op de aarde te herbouwen, wat het einde van de mensheid zou betekenen. De goede Transformers, autobots geleid door Optimus Prime en Bumblebee, komen in actie.

Van deze personages is Bumblebee de interessantste, want hij is de enige die een emotionele relatie heeft met een echt mens, Sam (Shia LaBeouf), die het in de vorige films tegen de slechte robots opnam. Behalve als autobot doet Bumblebee ook dienst als Sams vriend. Het tweespel tussen hen levert schaarse momenten van menselijkheid op. Een mooi idee: de vriendschap tussen een jongen en z'n robot. Helaas wordt deze nooit echt uitgediept, zoals bijvoorbeeld in Brad Birds fantastische tekenfilm The Iron Giant uit 1999.

Voor een groot deel is Dark of the Moon een seksistisch, door machismo gedreven werk, een punt waarop terecht wordt gefocust in de meeste negatieve recensies. Om onverklaarbare redenen heeft Bay het bespottelijk acterende Britse model Rosie Huntington-Whiteley als vrouwelijke ‘hoofdrol’ gecast. Haar enige functie in de film is om in precaire situaties te belanden, zodat haar liefje Sam en de autobots haar kunnen redden.

En toch is zo'n lezing van Dark of the Moon niet helemaal eerlijk, want zij gaat voorbij aan de echte waarde van de film. De actiescènes in 3D zijn namelijk onovertroffen. Zoals Andrew O'Hehir op salon.com schrijft: 'Als een performance art-act waarbij de id op kinderachtige wijze aan z'n trekken komt is de film magnifiek.’ Of A.O. Scott die in The New York Times zichtbaar voor de charmes van de robots zwicht: 'Niets van wat je ziet klopt, maar je kunt niet voorbijgaan aan de sensaties die de beelden bij je oproepen.’

Zo krijgt de toekomst van Hollywood en populaire cinema vorm en tonen de nieuwe helden (en een of twee oude) zich: Michael Bay en producent Steven Spielberg en misschien wel de grootste regisseur van technologie ooit, James Cameron die Avatar maakte. Gepast is om nog een naam aan dit rijtje toe te voegen: J.J. Abrams, ook wel de nieuwe Spielberg genoemd, wiens film Super 8 juichend wordt ontvangen. Deze regisseurs, met Spielberg als grand old man, hebben gemeen dat film voor hen vooral een populaire vorm van kunst is, dat ze technologie als een essentieel onderdeel van vernieuwing zien en dat ze, hoewel gedreven door box office, niet bang zijn politiek zeer incorrecte keuzes te maken welk soort films ze de wereld insturen.

Nu te zien