De roep om nieuwe koloniale hulptroepen

Terwijl het Franse vreemdelingenlegioen het zuidwestelijke deel van Ruanda bezet houdt en als ‘veiligheidszone’ inricht, maakt een Amerikaanse interventiemacht zich op voor een inval in de eilandrepubliek Haiti.

De motivatie voor deze ingrepen, die dank zij de goedkeuring van de Veiligheidsraad het stempel van ‘internationale interventie’ dragen, is van humanitaire aard. De Fransen zeggen enkel in Ruanda te intervenieren om mensenlevens te redden en beloven plechtig de massamoordenaars, afkomstig uit kringen rond het grotendeels verslagen en verdreven Hutu-regime, niet de hand boven het hoofd te zullen houden.
De interventiemacht voor de kust van Haiti is volgens Amerikaanse zegslieden bedoeld om druk uit te oefenen op de militaire junta van stafchef Raoul Cedras, opdat de rechtmatige president Jean-Bertrand Aristide naar zijn vaderland kan terugkeren - alles in het belang van de democratie, dat spreekt.
En dan nu de echte motieven. De Franse interventie in Ruanda is in de eerste plaats bedoeld om de resten te redden van het verdreven Hutu-regime, waarmee de Franse staat en de familie van president Mitterrand (via zijn zoon, die in Afrika de bijnaam Papa-heeft-gezegd draagt) sinds 1990 op grote schaal illegaal zaken deed.
Een tweede motief van de Fransen is het sauveren van hun bondgenoot, president Moboetoe Sese Seko van het naburige Zaire. De 'dinosaurus’ Moboetoe is de spil van de francofone invloedssfeer in centraal Afrika en zijn regime dreigt als gevolg van de enorme vluchtelingenstromen en het escalatiegevaar in de regio gedestabiliseerd te worden. Indien hij ten val komt zal de Franse invloed wellicht moeten wijken voor de Angelsaksische invloed, die volgens Parijs wordt belichaamd door de Oegandese president Yoweri Moeseveni.
De Franse hypocrisie omtrent Ruanda is zo hemeltergend dat zelfs ex-officier van het Vreemdelingenlegioen en voormalige gaullistische premier Pierre Messmer zich tegen deze 'koloniale’ interventie heeft gekeerd. Het Ruandees Patriottisch Front, dat Ruanda nu grotendeels controleert, heeft de Fransen alvast de wacht aangezegd; indien nodig zal het RPF hen gewapenderhand uit Ruanda trachten te verdrijven. Daarentegen hebben enkele Afrikaanse staten (Egypte, Senegal) vredestroepen toegezegd die de Fransen zouden kunnen vervangen, zodat de last van de koloniale interventie op termijn kan worden afgewenteld op Afrikaanse soldaten.
De Amerikaanse pogingen om het regime van Cedras op andere gedachten te brengen zijn evenmin ingegeven door ideele motieven. President Clinton zit vooral in zijn maag met de onophoudelijke stroom Haitiaanse bootvluchtelingen die sinds de staatsgreep van december 1990 het Amerikaanse vasteland trachten te bereiken. Op grond van diverse internationale verdragen mogen de Verenigde Staten de vluchtelingen niet de toegang weigeren en uit oogpunt van rechtsgelijkheid zouden ze eigenlijk elke gevluchte Haitiaan het Amerikaanse staatsburgerschap moeten aanbieden, zoals ze dat ook doen met elke gevluchte Cubaan, onmiddellijk bij diens aankomst.
De regering-Clinton heeft diverse tussenoplossingen overwogen (zoals opvang van de Haitianen in Panama en Suriname), maar daarmee is het probleem niet van de baan. Een tweede probleem voor de Amerikanen is dat ze Aristide vanwege zijn radicale opvattingen inzake democratie en sociale rechtvaardigheid eigenlijk liever niet zien terugkeren, of hoogstens onder curatele van de junta waarmee de Amerikaanse geheime diensten sinds jaar en dag goede (drugs)zaken doen. Generaal Cedras is een oude bekende van de CIA en zijn paramilitaire commando’s (de attaches) hebben menige tegenstander van de Amerikaanse industriele belangen op Haiti onschadelijk gemaakt. En voor wat hoort wat.
Zo onthulde de Miami Herald onlangs dat de CIA de propaganda van de junta tegen Aristide rechtstreeks doorsluist naar de Amerikaanse media: hij zou een 'gevaarlijke psychopaat’ zijn die - eenmaal weer aan de macht - de Amerikaanse belangen alleen maar schade zal toebrengen. Amerikaanse onderhandelaars zoeken nu naar een compromis met de junta, gebaseerd op amnestie voor de leiders in ruil voor Aristides terugkeer. En ook in het geval van Haiti zoekt de kolonisator naarstig naar vervangend kanonnenvoer uit de Caribische regio om de taken van de Amerikaanse bezettingsmacht over te nemen zodra die de orde heeft hersteld.
Er tekent zich een neokoloniaal patroon af, waarbij humanitaire overwegingen worden gebruikt als alibi voor de inmenging van de westerse grootmachten die hun taak na gedane zaken overdragen aan derde-wereldtroepen. Deze troepen moeten het dan opnemen tegen de overtollige wapens die het Westen, in strijd met alle agenda’s voor vrede en veiligheid, nog altijd naar de derde wereld exporteert. Volgens het tijdschrift Arms Control Reporter hebben derde-wereldlanden de laatste zes jaar voor driehonderd miljard dollar aan wapens en wapentechnologie uit het Westen geimporteerd. Een deel daarvan bestaat uit landmijnen, waarvan er miljoenen onder de grond op een slachtoffer liggen te wachten. Afzender anoniem. Alleen al van de Britse wapenexport is zestig procent bestemd voor de derde wereld.
En in Nederland wordt nog 'creatiever’ gedacht over militaire interventie in de derde wereld. De Nijmeegse polemoloog Leon Wecke deed onlangs in een goedbekeken televisieprogramma de suggestie dat Nederland een vreemdelingenlegioen zou kunnen oprichten, samengesteld uit huurlingen uit de armere landen. Aangezien het bloed van derde-wereldsoldaten gemakkelijker en goedkoper vloeit dan het bloed van 'onze eigen’ jongens, zou een Nederlandse regering, als ze eenmaal over zo'n legioen beschikt, zonder groot politiek risico kunnen deelnemen aan zulke interventies.
Het zou een regelrechte terugkeer betekenen naar de koloniale hulptroepen van weleer - de Gurka’s, Haoussa’s en Molukkers die de koloniale heersers met raad en daad bij hun meer moorddadige beschavingsmissies terzijde stonden. Kennelijk is de Nederlandse polemologie - die haar ontstaan dankt aan de jurist Roling en indirect aan het oorlogstribunaal van Tokio, waarin Roling als Nederlandse rechter zitting had - sinds kort ook al een wijkplaats voor wetenschappelijke flessentrekkers die het met de vrede en menselijkheid niet zo nauw nemen.
Rectificatie De Groene van 13 juli jl. noemt in de rubriek Monitor ten onrechte de naam van ANP-verslaggever Lex van Denderen. Het ging om NOS-verslaggever Leo Driessen. Onze excuses.