De sirenen op schiphol zingen weer

Directeur Hans Smits van Schiphol is een schatje, maar hij liegt dat hij barst. Vorige week jaagde hij KLM en alle andere vliegtuigmaatschappijen de gordijnen in door vliegbeperkingen af te kondigen. Smits waste zijn handen in onschuld: de politiek heeft rigide geluidsgrenzen opgelegd dus als er nu draconische maatregelen nodig zijn, moet de politiek dit ook maar oplossen. Schiphol had dit niet zien aankomen, zo verklaarde Smits.

Dat nu is een leugen. Schiphol wist heel goed dat dit stond te gebeuren. In zijn Hollands Dagboek voor het NRC Handelsblad schreef Smits in november 1996 ‘dat het alleen met zeer ingrijpende maatregelen mogelijk zal zijn om de komende jaren binnen de geluidsgrenzen te blijven. Dat zal economische gevolgen hebben en de huidige groeiplannen van de luchtvaartmaatschappijen die op Schiphol vliegen, negatief beïnvloeden.’ De KLM was dus gewaarschuwd. Even verderop schrijft Smits over het verwachte aantal vluchten voor 1997: 'Dat past hoogstwaarschijnlijk niet binnen de geluidscontour.’ In hetzelfde stuk vertelt Smits dat hij bij Economische Zaken en Algemene Zaken langsgaat om uit te leggen hoe Schiphol binnen de geluidsgrenzen denkt te blijven. Iedereen wist een jaar geleden dus hoe de vlag erbij hing.
Er wordt deze dagen fantastisch toneel gespeeld, met Smits in de glansrol van de vermoorde onschuld en de KLM in de rol van het slachtoffer. De Haagse politiek trapt erin. Op stang gejaagd door verhalen over honderden miljoenen guldens verlies, de KLM die een glorieuze toekomst als maincarrier wel kan vergeten en Schiphol die zo echt geen mainport kan worden, hebben CDA, VVD en ook de PvdA, bij monde van Rob van Gijzel, laten weten dat de geluidsgrenzen opgerekt moeten worden. Terwijl wat nu gebeurt juist de bedoeling was: Schiphol mocht groeien, maar niet onbeperkt. Dat was twee jaar geleden het Tweede-Kamerbesluit: een vijfde startbaan onder twee voorwaarden, te weten een maximum van 44 miljoen passagiers per jaar (nu 30 miljoen) en maximaal 15.000 ernstig gehinderde omwonenden (10.000 na ingebruikname van de vijfde baan). Vele malen is herhaald dat de grenzen hard waren. Nu Schiphol tegen een van deze grenzen oploopt, en dat met veel misbaar naar buiten brengt, deinzen de politici terug. Begin september nog schreven de PvdA-fractiespecialisten Van Gijzel en Crone in een nota dat meer overlast door Schiphol 'onbespreekbaar’ is. Precies twee weken later buigen de heren deemoedig het hoofd.
Tien procent is de groei van het aantal vluchten op Schiphol dit jaar, en deze groei zet zonder ingrijpen door. Jorritsma en de Kamer staan er met ontzag naar te kijken. Het woordje mainport speelt hier een cruciale rol; het vormt het 'Sesam-open-u’, het ultieme breekijzer. De vijfde baan, een dependance van dertig miljard in de Noordzee, gezondheidseffecten, milieuvervuiling, alles voor de mainport, dat paradijs met vijftigduizend banen, wereld-carrier KLM, een bloeiend Amsterdam, ja zelfs de economie van heel het land is ervan afhankelijk. Mainport, mainport, het zijn de Sirenen die zingen. Dat doet het ergste vrezen voor dit najaar als het kabinet beslist over een tweede luchthaven. Kok is geen Odysseus.