De smerige strijd in het ANC is begonnen

Johannesburg - Wordt het toch nog spannend? Zondag berichtte Zuid-Afrika’s Sunday Times dat vice-president Kgalema Motlanthe presidentsambities heeft en dat hij zich kandidaat wil stellen als het anc in december een nieuwe partijleider kiest, die daarna geheid ook de nieuwe president wordt.

Mocht dat zo zijn, dan zal Motlanthe het waarschijnlijk ­opnemen tegen de huidige partijleider, president Jacob Zuma. Waarschijnlijk. Want de politieke manoeuvres binnen het anc zijn altijd in nevelen gehuld. Dat heeft te maken met een rigide partijdiscipline die bijvoorbeeld voorschrijft dat geïnteresseerden pas in oktober hun kandidatuur voor de hoogste post binnen het anc bekend mogen maken, waarna de campagnes van start kunnen gaan. Officieel weten we dus nog helemaal niet of Zuma wel voor een tweede termijn opteert, laat staan of Motlanthe zich in de strijd zal werpen.

Die geheimzinnigheid heeft iets stalinistisch, waarmee de jongeren weinig voeling meer hebben. Daarom pleit de ANC-Jeugdliga herhaaldelijk voor meer openheid en een langere periode voor de eventuele kandidaten om de achterban van hun gaven en ideeën te overtuigen. De Jeugdliga staat bovendien pal achter Motlanthe. Hoewel de anc-jongeren Zuma in 2007 in het zadel hielpen, hebben ze inmiddels flink de pest aan de president, die zijn mooie verkiezings­beloftes niet is nagekomen.

Maar het zijn niet alleen de jonge heethoofden die van Motlanthe gecharmeerd zijn. Ook in gematigde kringen wordt de huidige vice-president als een prima alternatief voor Zuma gezien. De 62-jarige Motlanthe was acht maanden president toen Thabo Mbeki vroegtijdig het ambt verliet en kweet zich uitstekend van zijn taak. Hij staat bekend als rustig, doordacht en onbezoedeld. Dit in tegenstelling tot Zuma, die voor het gerecht verscheen wegens vermeende verkrachting en die in verband werd gebracht met corruptieschandalen.

Maar inmiddels staat Motlanthe ook onder druk. Zijn partner zou geprobeerd hebben om 10,4 miljoen euro aan omkoopgeld op te strijken. Het zou gaan om Amerikaanse Bell-­helikopters die aan Iran zouden worden geleverd in ruil voor olie, via Zuid-Afrika, daarmee sancties ontwijkend.

De Sunday Times zegt te beschikken over belastende bandopnamen. De partner ontkent. Motlanthe drong er direct op aan dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar de aantijgingen, wat hem lof opleverde van politieke analisten vanwege zijn daadkracht. Maar het geeft te denken dat de perikelen precies komen rond het tijdstip waarop meer duidelijkheid kwam over zijn politieke ambities. Maanden van smerige strijd liggen in Zuid-Afrika in het verschiet.