De Soedanese Mandela ontsnapt aan de doodstraf

Khartoem – Doctor Mudawi is de naam waarmee bewonderaars wereldwijd Mudawi Ibrahim Adam liefkozend aanduiden. Met charme zet de professor en sociaal ondernemer zich al decennialang in voor mensenrechten in Soedan, en groeide zo uit tot een ware Mandela. Tot onvrede van het regime in Khartoem, dat in de immer kalme activist vooral gevaar ziet. ‘Zijn zachtheid en onbewogenheid jagen de machthebbers angst aan’, zegt Wafa Mudawi, dochter van en zelf activist op het gebied van seksuele veiligheid. ‘Daardoor gaan mensen als vanzelf achter hem staan.’ Toch leek het er de afgelopen maanden op dat zijn kritische geluid definitief gesmoord zou worden. Mudawi zat tot vorige week acht maanden vast op verdenking van spionage en verraad. Meer dan genoeg voor de doodstraf.

Hij heeft in zijn leven vaker vastgezeten, dat is nu eenmaal onderdeel van het machtsvertoon dat hoort bij een autoritair regime, zeggen vrienden en familie. Maar deze keer was het anders: vele andere activisten werden ook gearresteerd en nooit eerder duurde de gevangenschap zo lang. Als de professor in februari in hongerstaking gaat, wordt hij volgens Human Rights Watch en Amnesty International letterlijk aan de ketting gelegd: vastgeketend wacht hij in een overvolle cel zonder ventilatie of wc op zijn proces. Buiten de gevangenis protesteren studenten openlijk. Zeer riskant en ook zonder resultaat.

Mudawi’s reddingsboei was altijd de internationale gemeenschap. Maar dat beschermende schild liep de afgelopen jaren flinke deuken op. Ambassades, ngo’s en de Verenigde Naties roerden zich wel, maar Khartoem trekt zich daar steeds minder van aan. De veroordeling van de Soedanese president al-Bashir voor oorlogsmisdaden, in 2009 door het Internationaal Strafhof, heeft kwaad bloed gezet. Ook hier leeft het sentiment dat alleen Afrikaanse leiders in de Haagse beklaagdenbank zitten terwijl westerse leiders vrijuit gaan. Daarnaast is het Westen afhankelijker geworden van Soedan: Amerikanen zien een strategische bondgenoot in de war on terror, Europeanen zoeken naar Afrikaanse partners om de migratiestromen in te dammen.

Deze ontwikkeling joeg vrienden en familie angst aan. ‘Ik heb er nooit aan getwijfeld dat het goede zal overwinnen in Soedan’, zegt dochter Wafa Mudawi. ‘Maar ik heb wel getwijfeld of mijn vader dat nog zou meemaken.’ Nu blijkt het omgekeerde waar: Mudawi is opnieuw de dans ontsprongen en het blijft de vraag wanneer het ‘goede’ zal zegevieren in het door conflict verscheurde land. Een strijd waarvan de ‘doctor’ al heeft beloofd hem voort te zetten.