De spoorwegen zijn trouweloos

Trouwe klanten van de Nederlandse Spoorwegen hebben sinds de verzelfstandiging van het bedrijf, twee jaar geleden, al vaker het gevoel gekregen dat zij niet de prioriteit hebben bij deze grote monopolist op een heel klein marktje. De dienstregeling verslechtert ieder jaar. Vertragingen en storingen zijn volstrekt normaal geworden, maar van de reizigers wordt wel volstrekte punctualiteit verwacht. Wie ook maar één dag te laat is met het vernieuwen van zijn abonnement of kortingkaart wordt al naar de spoorwegrecherche gesleept. Overigens wordt sinds kort je pasfoto wel in de computer opgeslagen. Privacy telt ook niet meer mee.

Minder rendabele lijnen wil de NS zo spoedig mogelijk afstoten. Er wordt alleen nog in intercitylijnen of nog liever in internationale verbindingen gedacht. Bijna alle spoorlijnen lijken nu naar of van Schiphol te lopen, alsof de - incidentele - vliegtuigpassagiers belangrijker zijn dan de geregelde reizigers die bewust voor de trein kiezen. Het net moet en zal worden gestroomlijnd, maar voor wie graag met de trein reist - als dat tenminste rustig, comfortabel en enigszins op tijd kan geschieden - is een minuutje tijdwinst van geen enkel belang. Bovendien valt die winst al gauw weg tegen alle storingen die een te scherp opgestelde dienstregeling met zich mee blijkt te brengen.
Maar met dit soort overwegingen heeft een louter zakelijk redenerende spoorwegdirectie niets te schaften. In een even bekakt als ijskoud interview met de Volkskrant heeft NS-bestuursvoorzitter R. den Besten vorige week zaterdag in één klap keihard afgerekend met de parlementsleden die het waagden bezwaar te maken tegen de nieuwste tariefsverhogingen en met zijn trouwste reizigers. Die kamerleden hadden maar beter moeten opletten toen de NS zijn contract met de overheid sloot. De tariefswijzigingen vallen binnen de afspraken. En die reizigers moeten hun mond houden, want: ‘Trouwe klanten zijn nog geen goede klanten.’ Dus wordt het rijden in de spits per 1 januari zes à zeven procent duurder en mogen partners en gezinsleden van de houders van peperdure OV-jaarkaarten niet meer gratis rijden in de spits. Het gaat immers om nog geen procent van de reizigers.
Den Besten heeft meer geld nodig, want, zegt hij: 'Wat denkt u dat de marktwerking niet allemaal kost?’ Was ons niet juist beloofd dat marktwerking het reizen goedkoper zou maken? Daar was het bij die verzelfstandiging toch juist om begonnen? Daar moesten alle verworvenheden van een goed openbaar vervoer aan worden opgeofferd.
Den Besten rekent erop dat zijn trouwe reizigers ondanks alle beledigingen niet besluiten in het vervolg maar liever met de auto te reizen, want dan komen ze toch maar in de file te staan. Ze moeten dus noodgedwongen meer betalen voor volle treinen waarin ze lang niet altijd kunnen zitten, die bijna nooit op tijd rijden en steeds minder vaak stoppen op de plaats waar je moet zijn.
De kamerleden hebben inderdaad zitten slapen, twee jaar geleden. Ze hebben toegestaan dat minister Jorritsma en de NS gezamenlijk dit land voor trouwe en minder trouwe treinreizigers een stuk minder plezierig hebben gemaakt.