De Springbokken gaven (bijna) heel Zuid-Afrika hoop

Kaapstad – Als helden werden ze in Johannesburg onthaald. Indachtig de kleuren van hun shirts waren de straten groen en goud. Duizenden mensen heetten de Springbokken welkom na hun eclatante zege op Engeland in de finale van de Wereldcup rugby in het Japanse Yokohama. Met 32-12 was de voormalige kolonisator verslagen.

Het was een prachtige tijd voor analyses die de overwinning, wilskracht en diversiteit van het team naar een hoger plan tilden. Centraal stond het beeld van de witte coach Rassie Erasmus en de zwarte aanvoerder Siya Kolisi, armen over elkaars schouders, de trofee in hun andere hand. Een onverzettelijk team, dat terugvocht na tegenslag.

Het dagblad Business Day vatte de symboliek het best samen: ‘De missie werd gevoed door een hevig verlangen om een voorbeeld te geven van wat er bereikt kan worden in een verenigd Zuid-Afrika, dat momenteel probeert op te klauteren uit decennia van staatsinkapseling die de hele natie heeft aangetast en sociale cohesie verder heeft ondermijnd.’

Coach Erasmus ontpopte zich als de wijze man. Na de verloren eerste wedstrijd tegen Nieuw-Zeeland werd het woord ‘druk’ gebezigd. Een onzinnige term, vond hij. Druk in Zuid-Afrika voel je als je werkloos bent, of als er een familielid is vermoord. Rugby, vervolgde hij, heeft daar niks mee te maken. ‘Het zou iets moeten zijn dat hoop geeft. Maar hoop krijg je niet door er alleen maar over te praten, hoop is niet iets wat je vangt in een tweet.’ Hij benoemde de hoop als je gezamenlijk een goeie rugbywedstrijd kijkt. Tachtig minuten lang vergeet je alle verschillen. ‘Het is niet onze verantwoordelijkheid om hoop te creëren, het is ons privilege’, zei Erasmus.

De enige die het feestje probeerde te vergallen was de zwart-nationalistische partij Economic Freedom Fighters (eff). In een serie tweets laakte woordvoerder Mbuyiseni Ndlozi de euforie en saamhorigheid. Hij verweet witte Zuid-Afrikanen schijnheiligheid. Hadden de Engelsen gewonnen, dan hadden ze ook gejuicht, want diep in hun hart zijn het allemaal ‘settlers’. Verwijzend naar prins Harry die na de finale de kleedkamer van de feestende Springbokken bezocht, tweette hij: ‘Siya Kolisi, gefeliciteerd van ons… de rest van jullie, ga maar naar prins Harry.’ Het leverde hem een hagelbui van woedende reacties op. Maar Ndlozi wist van geen ophouden. Boven een foto van een dolblije Kolisi begon hij zijn tweet met: ‘Wij noemen dit zwarte uitmuntendheid, NIET RACIALE EENHEID.’