FILM

De stilstaande tijd

The Lovely Bones

De pijn van herinnering en verlies vormt het hoofdthema van The Lovely Bones, Alice Sebolds magistrale debuutroman uit 2002, zelfs al lijkt alles in dit verhaal te draaien om de sensationele moord op de veertienjarige Susie Salmon, slachtoffer van de seriemoordenaar George Harvey.
In werkelijkheid is deze moord slechts bijzaak, een metafoor voor de werking van tijd en herinnering die zich in het literaire verhaal langs twee sporen ontwikkelt: ten eerste in het hemelse leven van Susie, waar zij eeuwig veertien blijft, en ten tweede in het aardse leven van haar alter ego of haar ‘schaduwzelf’, Ruth, die wel ouder wordt en groeit, maar die eigenlijk net als Susie altijd terugverlangt naar dat ene, magische moment van pure onschuld, lang geleden, toen zij haar eerste kus kreeg. De climax komt als Susie zich in het lichaam van Ruth wikkelt en met haar jeugdliefde, Ray, naar bed gaat. Eindelijk verdwijnt de hunkering en wordt de pijn van verlies draaglijk.
Vrees niet, bovenstaande informatie vertelt niets van hoe het verhaal zich ontwikkelt in Peter Jacksons filmversie van The Lovely Bones. Want Jackson, regisseur van de Lord of the Rings-films en het meesterlijke King Kong, is er niet alleen in geslaagd een geheel ander verhaal dan dat in Sebolds roman te vertellen, ook heeft hij dit nieuwe verhaal, door zichzelf herschreven samen met twee andere scenaristen, volledig verpest met onbegrijpelijke regiekeuzes, zowel wat vorm als wat inhoud betreft. Dat maakt The Lovely Bones tot een dieptepunt in zijn tot nu toe zo veelbelovende carrière.
Het gevaar bij het zien van een film gebaseerd op een geliefd boek is overduidelijk: het boek is heilig en de arme regisseur en acteurs kunnen niets goeds doen.
Toch is het zaak een boekverfilming nuchter te benaderen. Immers, interpretatie en hervertelling zijn schering en inslag in boekverfilmingen, sterker, beide dingen zijn cruciaal in het omvormen van een literair verhaal tot een verhaal op het witte doek. Maar dan moet de logica van dat nieuwe verhaal wel kloppen. En moet dat nieuwe werk goed zijn gemaakt volgens de regels en conventies van het nieuwe medium waarin het verhaal wordt getransplanteerd. Op al deze punten faalt Jackson met zijn The Lovely Bones. Bij hem overheerst visuele bombast, bijvoorbeeld in scènes waarin Susie’s hemel wordt verbeeld. Nog erger: Jackson is geobsedeerd door de moord op Susie. Zo laat hij Stanley Tucci, in de rol van George Harvey, de show stelen in bijna alle scènes waarin hij voorkomt. En wat The Lovely Bones ook is, film of roman, het is zeker geen dertien-in-een-dozijnthriller.
Waar Sebold bijna dwangmatig delft naar de diepere emoties van haar personages, daar is Jackson tevreden met effectenjacht. Waarom, bijvoorbeeld, een wilde autorit naar het ziekenhuis (om het leven van Buckley, Susie’s broertje, te redden) uitgebreid in beeld brengen? Dat voegt niets toe aan personage of verhaal. Het is alleen spannend om naar te kijken. Spannend, maar zinloos.
Bizar is dat Sebolds roman juist boordevol boeiende, visuele stijlfiguren zit, bijvoorbeeld de analoge camera en de gemaakte foto als symbolen van de stilstaande tijd, waar Susie ironisch genoeg zowel mee kampt als naar zucht. Haar tijd staat stil, maar die tijd kan ze nooit meer terugkrijgen, ook al wil ze zo graag. Immers, ze is dood. Hoe werken tijd en herinnering in de menselijke geest? Voor antwoorden niet naar de multiplex gaan, maar naar de boekwinkel. De prijs is € 8,50. Alice Sebold, The Lovely Bones.

Te zien vanaf 25 februari