De strijd om Vrij Zwabylon in Berlijn

Dat ging dan toch te ver. Op het bronzen beeld van Käthe Kollwitz, de door de nazi’s vervolgde kunstenares, waren klodders verse noedels gesmeten. Het beeld staat op het Kollwitzplein, midden in de Berlijnse wijk Prenzlauerberg. In die wijk is een strijd losgebarsten tussen autochtone bewoners en Duitse import-Berlijners.

Die strijd smeulde al enige tijd in de verregaand veryuppificeerde buurt die vroeger in Oost-Berlijn lag. Meteen na de val van de Muur waren veel van de vermolmde huizen in beslag genomen door krakers. Die werden later gevolgd door modieus volk uit heel Duitsland, omdat de wijk ineens ‘sexy’ heette. Toen dat volk geld ging verdienen, was de yuppificering een feit.

Daar verzetten zich al enige tijd bewoners tegen die zich als oerbewoners beschouwen, maar die eigenlijk krakers van het eerste uur zijn en overlevenden uit de bohémiene kringen van de ddr, kortom, ook al geen mensen die in Prenzlauerberg zijn geboren. In hun ogen is iedereen die na hen bezit van de wijk heeft genomen een verderfelijke ‘Zwaab’.

De Zwaben zijn een Duits volkje dat voornamelijk in de deelstaat Baden-Württemberg woont. Ze worden door de zelfbenoemde oer-Berlijners veracht om hun kleinburgerlijkheid. Sinds enkele jaren ziet men in de wijk leuzen als ‘Dood aan de Zwaben’ en richtingborden met de tekst ‘Zwaben 560 km’.

Een van die zogenaamde oerbewoners is de prominente volksvertegenwoordiger Wolfgang Thierse (spd), die veertig jaar geleden uit Thüringen naar Berlijn kwam. In een interview in een Berlijnse krant klaagde hij dat hij bij de broodjeswinkel alleen nog Zwabische ‘Wecken’ en geen Berlijnse ‘Schrippen’ meer kon krijgen. Thierse grapte over de onwil van de Zwaben om zich aan te passen en sprak zijn angst uit dat nu ook in zijn wijk het in Zwaben verplichte, wekelijkse stoepvegen ingevoerd gaat worden.

Dat had de man, die in de ddr een beetje dissident was en daarna kampioen politieke correctheid werd, beter niet kunnen zeggen. Hij kreeg drieduizend hate mails, werd uitgescholden voor ‘racist’, ‘klootzak’ en ‘spitsburger’. De kranten stonden vol met boze commentaren. Hoe Thierse ook op zijn ironische bedoelingen hamerde, zijn uitspraken konden niet door de beugel. En toen kwakte een groep die zich ‘Vrij Zwabylon’ noemt een portie Zwabische noedels, ‘Spätzle’ genaamd, op de beschermheilige van de wijk. ‘Smerige en laffe aanslag op Berlijns monument’, kopte boulevardblad Bild in koeien­letters. De groep dreigt heel Prenzlauerberg onder de Spätzle te bedelven en eist de deportatie van Thierse. Het is soms net een dorp, dat Berlijn!