De terugkeer van de dwerg

Waar is de opvolger van ‘Twin Peaks’ gebleven? David Lynch’s ‘Mulholland Drive’ is in de toekomst verdwenen. ‘Bij tv werken buitenaardse wezens.’

David Lynch heeft televisiedrama de rug toegekeerd. Misschien heeft de betekenis van de dwerg ermee te maken. Niemand, ook Lynch niet, heeft een geloofwaardige analyse kunnen maken van de onvergetelijke dansende dwerg in Twin Peaks, Lynch’s soap noir uit 1990. In The New Yorker van vorige week komt de dwerg, Michael J. Anderson, zelf aan het woord: ‘Op het niveau van het onbewuste is Davids werk onontkoombaar samenhangend.’ Verbijsterend: de dwerg snapt er dus ook niets van. Dat is niet erg - ook Lynch’s 'toegankelijke’ Blue Velvet zit vol wonderlijke, obscure symboliek.
De dwerg is nu terug. En wat Lynch met de dwerg wil, blijft een mysterie. Anderson speelt namelijk een rol in Mulholland Drive, een serie die de langverwachte terugkeer van de filmmaker naar het genre televisiedrama had moeten markeren. Het werd een ramp. De pilotaflevering, en daarmee ook elk vooruitzicht op een serie, is in de prullenmand beland. Productiekosten: zeven miljoen dollar. Lynch: 'Dit is wat betreft televisie het definitieve einde voor mij.’
Lag het aan de dwerg? Of misschien aan de beelden van 'zinloze’ geweldscènes en liefdevol aan sigaretten zuigende personages? ABC, een van de drie grote Amerikaanse omroepen die Lynch de opdracht voor de pilotaflevering gaf, laat niets los. Behalve: 'We hebben besloten er geen serie van te maken.’ Misschien wordt Mulholland Drive 'ergens in de toekomst’ in de vorm van een twee uur durende tv-film uitgezonden. Lynch is woedend, maar wel op zijn padvinderachtige manier: 'Volgens mij is het heel goed mogelijk dat er buitenaardse wezens op aarde zijn - ze werken bij de televisie. Een verminkte versie van mijn werk… ik hoop dat niemand kijkt.’
Dit citaat maakt deel uit van een verhaal in The New Yorker waarin een onthutsend beeld wordt geschetst van onzekerheid, lafheid en gierigheid in de wereld van het Amerikaanse tv-drama. De onthulling over de gang van zaken bij ABC komt ironisch genoeg op het moment dat het genre een bloeitijd beleeft met series als ER, NYPD Blue, Homicide en The X-Files. Sterker nog, juist Lynch gaf toentertijd met het excentrieke Twin Peaks een aanzet tot dit soort donker, vernieuwend televisiedrama.
Inderdaad, moet Lynch achteraf hebben gedacht, de pilot voor Mulholland Drive was langer dan normaal: honderdvijftig minuten in plaats van tachtig. Nadat hij zijn baby aan de studio-executives had laten zien, zei hij: 'Ik dacht dat jullie hier zo dol op zouden zijn dat jullie er meteen tweeëneenhalf uur voor zouden vrijmaken.’ Geen sprake van. Lynch werd gedwongen de aflevering tot tachtig minuten terug te brengen. Maar zelfs dat was niet goed genoeg. Toen ABC in het New Amsterdam Theatre op Times Square zijn programma’s voor het nieuwe seizoen presenteerde, werd met geen woord over Mulholland Drive gerept.
Wat was er zo erg aan Lynch’s versie? Behalve dat ze lynchiaans donker en langzaam is? Zijn Lynch’s thematische obsessies - zoals de steeds terugkerende dwerg - te persoonlijk? Veel critici vonden al dat er aan Lost Highway geen touw was vast te knopen en dat Lynch’s visie donkerder dan ooit was geworden. Of dat juist is, zal in december blijken wanneer zijn nieuwste film, The Straight Story, in Nederland draait. Zou er een dwerg in voorkomen? Te oordelen naar de titel niet. We zetten onze zinnen maar op een log lady…