De terugkeer van karl marx

Tien jaar geleden, in 1989, adverteerde een Duits bankbedrijf in een aantal linkse bladen met de tekst: ‘Wij zijn de mensen voor wie Marx en Engels u altijd gewaarschuwd hebben.’

Het was, in het jaar van de ondergang van het communisme, een wel heel zelfbewuste uiting van kapitalistisch triomfalisme - ontegenzeglijk geestig, maar toch. Overal ter wereld vierde men de overwinning van de vrije markt op de geleide economie, het gelijk van Adam Smith tegenover het ongelijk van Karl Marx. In het voormalige Oostblok werden de totems van de falende volkshuishouding neergehaald: alles wat nog aan de ideologische dwaallichten Marx, Engels, Lenin en Stalin herinnerde, werd kapotgeslagen, opgeheven, verwijderd, omgedoopt of anderszins uit het collectieve bewustzijn verstoten. Wie de naam van Karl Marx nog met respect in de mond waagde te nemen, werd niet langer serieus genomen, erger: verdiende het voor het Koude-Oorlogstribunaal ter verantwoording te worden geroepen. Tien jaar lang heeft het kapitalisme zijn feestje gevierd. Maar de feestgangers raken vermoeid. Aan de randen van hun wereldrijk hebben financiële crises diepe wonden geslagen. En hoe lang zal de ‘euroforie’ van deze dagen nog aanhouden voordat ook hier de economische recessie de maatschappelijke tegenstellingen zal verscherpen? Wij vragen het de man die anderhalve eeuw geleden als geen ander oog had voor de destructieve dynamiek van het kapitalisme: Karl Marx. De Groene haalt hem terug in het collectieve bewustzijn. Wie was hij? Waaraan ontleende zijn Communistisch manifest de magische impact die het meer dan een eeuw lang op proletariërs aller landen heeft uitgeoefend? Hoe kwam aan die impact een abrupt einde, hier te lande gesymboliseerd in de ondergang van het marxistische volksdagblad De Waarheid, verder oostwaarts in de val van de Muur, waarvan in de Harz, zo ontdekte De Groene, nog een luttele dertig meter overeind staat? Maar vooral: wat is er over van Marx’ diepsnijdende economische analysen? In het Groene-essay levert Tom Ronse een proeve van marxistische ontleding van de wereldeconomie. Een ontleding die niet vrolijk stemt. 'De globale economie’, stelt de auteur vast, 'gedraagt zich steeds meer zoals Marx ruim een eeuw geleden voorspelde. En dat is weinig geruststellend. Want als zijn analyse klopt, wordt een globale ineenstorting onvermijdelijk.’ Jawel, dit is Karl Marx, de man voor wie de banken u altijd al gewaarschuwd hebben.