Televisie - Volgens Jacqueline

De teugels laten vieren

Ik denk dat ik de teugels maar eens lekker laat vieren – voor een keertje luidt de curieuze titel van de openingsaflevering van Volgens Jacqueline, de nieuwe tragikomische dramaserie van Maria Goos.

Medium 0123 vj pw hr

Wie weet dat haar vorige Volgens Robert heette en dat Roberts vrouw Jacqueline heette, begrijpt dat we dezelfde personages volgen, waarbij nu ‘zij’ centraal staat.

Zíj gaat die teugels laten vieren – een uitspraak die beduidend meer wanhoop en agressie dan blijde levenslust blijkt te behelzen. Robert is Jacqueline in de vorige serie immers in midlifeverwarring voorgegaan door een verhouding te beginnen met ‘een diep krankzinnig wezen dat nog maar nauwelijks kon lopen’ (in Jacqueline’s signalement dan – ‘wezen’ Jasmijn was 28, maar inderdaad nogal excentriek). Robert keerde aan het eind van de serie bij zijn vrouw terug en ze leken gelouterd om aan ‘samen oud worden’ te kunnen beginnen. Maar helaas. Zijn onrust komt niet alleen uit hormonen voort: het roer moet om, ze moeten onder de stolp vandaan en iets betékenen. Dat ze in hun nette huisartspraktijk, waarin zij assisteerde, voldoende voor anderen betekenen is de niet zo onredelijke tegenwerping van Jacqueline, maar hij wil niet langer werken voor en met brave burgers maar met verworpenen der aarde. In de ‘Vrije Zorgpost’ voor illegalen, verslaafden, psychiatrische gevallen et cetera. Waar ook ene Anna als arts voor kanslozen werkt, dat dan weer wel. Ach, Eros en Ideaal zijn wel vaker verweven. Maar Jacqueline probeert dapper mee te doen, hoezeer ze ook huivert van rafelrand en smerigheid. Dat offer blijkt niet genoeg.

Het ‘teugels vieren’ doet haar en de relatie ook al geen goed. Ladderzat spreekt ze hun dierbaren toe bij een feestetentje en zegt ongeveer alles wat bij wankel evenwicht vooral niet gezegd moet worden. Robert, razend, belt een taxi om haar alleen naar huis te sturen. Breekpunt in de relatie maar tegelijk blessing in disguise: ze ontfermt zich, wachtend op de taxi, over een achtergelaten hondje en een morgenster ontfermt zich over haar. Deze zzp-vuilnisman wordt gespeeld door Marcel Hensema, die eruditie, taalvaardigheid, hoffelijkheid en psychologisch inzicht paart aan buitenmaatschappelijk bestaan. Naar het leven getekend?

Niet bepaald, maar Volgens Jacqueline is evenmin realistisch als Volgens Robert dat was. Werd Robert van tijd tot tijd vergezeld door een jochie dat hijzelf als kind bleek te zijn, maar dat wijzer bleek dan de middelbare man in de war, Jacqueline komt soms het meisje tegen dat ze zelf ooit was. (Of dat zo sterk gaat werken als ‘kind Robert’ weet ik na twee afleveringen nog niet.) En weer bevinden zich soms personages als toeschouwers in flashbackscènes waar ze in werkelijkheid nooit bij waren.

Maar te midden van fantasy, absurdisme en komische overdrijving valt de diepe psychologische waarheid van het hoofdpersonage op. Destijds Robert, nu Jacqueline. Hun huwelijk loopt ten einde. Ze weet het, maar wil en kán het tegelijk niet weten en geloven – wat ook haar omgeving doet om het haar onder ogen te laten zien. Prachtige teksten, prachtig spel van Jacqueline Blom. Dat Maria Goos Jacqueline’s lot zelf kent zal daaraan bijdragen. Maar de kracht ligt niet in het autobiografisch gehalte, die ligt in Goos’ schrijverschap.

Maria Goos (scenario), Johan Timmers (regie), Volgens Jacqueline, Vara, acht afleveringen, maandags vanaf 9 november, NPO 2, 21.25 uur


Foto: Jacqueline Blom in Volgens Jacqueline (NPO3/ VARA)