De top van de ijsberg spuit

Johnson en Masters dachten nog dat het ging om in de vagina achtergebleven badwater. Maar veel vrouwen weten het allang: het vaginaal orgasme bestaat, ook dames sprietsen en sproeien.

ZO'N ANDERHALF JAAR geleden citeerde iemand in een stukje op de achterpagina van NRC Handelsblad uit negentiende-eeuwse pornografie. De schrijver betoonde zich licht geamuseerd door het type beschrijving dat hij in die lectuur had aangetroffen: men scheen indertijd te geloven dat vrouwen zaad hadden en dat zij dat ejaculeerden bij het klaarkomen. Hij citeerde de ene frase na de andere uit obscure boekjes (‘Haar sap spoot te voorschijn’, 'ha! Ik loos al zaadvocht! schreeuwde zij’) en las in die opeenstapeling van passages een symbolisch eerbetoon aan het vrouwelijk orgasme. Schattig vond hij het, en licht naïef.
Hij had deels ongelijk. Een van de beter bewaarde geheimen is dat vrouwen daadwerkelijk kunnen ejaculeren. Nee, er zit geen zaad in dat vocht en nee, het komt niet uit de pendant van de eikel, de klit, dus ja, die term 'ejaculatie’ is wat eigenaardig in dit verband - maar spuiten en sprietsen kunnen we. En hoe. Sommigen vertellen van keurige boogjes of kleine straaltjes, anderen spreken van klaterende lozingen. Niet alleen de kracht, ook de hoeveelheid verschilt: van zo'n tien cc tot een half glas. Zelf heb ik de laatste jaren regelmatig mijn knieën en kuiten nat gespoten (en leg daarom tegenwoordig skai tussen lakens en matras).
Zelden heb ik er iets over gelezen. Soms, wanneer ik expliciet navraag doe, hoor ik iets van vrienden en vriendinnen. Die anekdoten hebben een vast stramien: bij sterke vaginale stimulatie ontstaat soms een pulserende vochtafscheiding die zich met kracht een weg naar buiten baant. Hoewel de bedpartners van de dames in kwestie vaak denken dat de vloeistof urine is - en ze de spuitende dame daarom op soms barse toon uit bed en naar de wc bevelen - voelt het zonder meer anders dan een urinelozing: er was kort ervoor geen druk op de blaas, ook voelt de blaas na afloop niet leeg of ontspannen. De ontlading zit elders: lager, pal onder het schaambeen.
Veel minnaars die ervan overtuigd zijn dat deze krachtige afscheiding urine is, betonen zich gegeneerd. Anderen reageren minder geschrokken of bevooroordeeld. Een jaar geleden had ik in De Kring een lief gesprek met een van Neerlands beste tekenaars die me aanschoot naar aanleiding van een stukje van mij over de kwestie, dat zijn vriendin gelezen had. Zij ook, ja… En hij vertelde hoe ontroerd hij altijd was als ze sprietste. Dat hij dit nooit eerder had meegemaakt dan bij haar. Hij beschreef hoe anders het vocht aanvoelde: licht plakkerig, dikker, stugger ook dan het vocht dat aanvankelijk vrijkwam wanneer ze opgewonden raakte; en bovenal bejubelde hij de smaak ervan. Zoetig. Rijk. Royaal. De nectar van de liefde achtte hij het, en hij was er lyrisch over: voor hem was het een geschenk, een gift uit de vrouwenhemel, een intiem cadeau dat alleen zij, zijn lief, hem kon bereiden.
DE HOOFDPERSOON in Nanne Teppers roman De vaders van de gedachte (1998) is hoofdzakelijk verrast (maar ja, alles met betrekking tot seks komt hem op dat moment nog als wonderlijk voor); zijn Esther geneert zich licht en bereidt zich voor op het klassieke misverstand. Want dit gebeurt er als zij masturbeert: 'Geritsel van ledematen. Ik zag haar hand tussen haar benen. Een vinger die trillend leek te drukken, vlak boven de opening. Haar dijen sloten zich en ze bolde haar buik. Met holle rug, woordloos zingend, begon ze nogmaals te schokken, langer dan eerder. Haar vrije hand lag op haar gloeiende borst. Haar knieën trok ze op. Stof plakte aan haar benen en billen. Plots drupte er vocht langs haar hand. Ze wierp haar benen uiteen en straaltjes sprietsten onder haar vingers vandaan. Haar lichaam versteende en haar plas bleef maar lopen. Ik greep mijn geslacht en hoorde haar grommen toen mijn zaad langs mijn vingers droop. Lang lagen we stil. (…) “Vond je het vies?” vroeg Esther. (…) “Soms,” fluisterde ze in mijn hals, “komt dat ook allemaal als ik alleen ben, in bed bedoel ik, en dan denkt mijn moeder dat ik in bed heb geplast terwijl ik sliep, maar het is geen plas. Ik doe het (masturberen) nu nog alleen buiten, want ik kan het niet ophouden. Gek hè?” ’
IN 1982 PUBLICEERDEN drie wetenschappers een rebels boek over de vrouwelijke geslachtsorganen. Nieuwsgierig geworden door anekdoten als bovenstaande hadden Ladas, Whipple en Perry een serie oude handboeken en anatomische atlassen doorgespit, biologisch onderzoek verricht en een enquète uitgevoerd onder een paar duizend vrouwen. Op grond daarvan kwamen ze tot twee herontdekkingen. Het was nieuws dat voor sommige wetenschappers een aardverschuiving teweegbracht, dat voor veel gegrijns en gemeesmuil in de populaire media zorgde en dat nog jarenlang voer vormde voor allerhande vrouwentijdschriften. Maar wat Ladas, Whipple en Perry meedeelden was voor veel vrouwen niets dan de bevestiging van iets wat ze allang uit eigen ervaring wisten: het vaginaal orgasme bestaat inderdaad; én: vrouwen kunnen spuiten.
Wat het illustere drietal, deze koene ridders van de kut, hadden herontdekt was de Góplek. Of, om het preciezer te zeggen: de Grèfenbergplek, vernoemd naar de Duitse gynaecoloog Ernest Grèfenberg die hem voor het eerst beschreef in een artikel dat hij in 1950 in een wetenschappelijk tijdschrift publiceerde. Deze Góplek bevindt zich vlak achter de ingang van de vagina, onder het schaambeen en de plasbuis, en bestaat uit zwellichamen die opmerkelijk veel gelijkenis vertonen met de zwellichamen die zich in de penis bevinden. Je kunt de plek met je vinger voelen: hij zit vlak boven de ingang van de vaginagang; de structuur voelt iets stugger aan dan het omringende weefsel en eronder iets harder, en is grofweg zo groot als een amandel. Wanneer het weefsel van de Góplek niet gezwollen is, lijkt het oppervlak ervan enigszins geribbeld, als een gladvochtige walnoot. Indien de plek met vinger, hand, penis of dildo wordt gestimuleerd kan dat tot een vaginaal orgasme leiden, en soms tot ejaculatie. (Veel Engelssprekende vrouwen hebben het liever over 'squirting’, en Nederlandstalige vrouwen verkiezen doorgaans de term 'sproeien’ of 'sprietsen’.)
Dat deze 'lozing’ niet uit urine bestaat, zoals veel mensen enigszins gegeneerd geloven, toonde het wetenschappelijk trio aan door proefpersonen een middeltje te laten slikken dat urine kleurt: het geëjaculeerde vocht bleef transparant terwijl de vlak daarna uitgeplaste urine blauw bleek. Maar veel autoriteiten in de seksuologie bestrijden deze claim nog steeds: ze houden vol dat dit spuitende vocht wel urine moet zijn (ook al is de daarvoor zo typerende ammonia-achtige geur volstrekt afwezig), of zelfs, zoals Johnson en Masters beweren, 'in de vagina achtergebleven badwater’ (maar ik heb al in geen jaren een bad genomen, en spuit er desalniettemin lustig op los).
Grèfenberg beargumenteerde indertijd al dat dit vocht een andere oorsprong moest hebben en wees naar de Góplek als bron. Hij verwierp tevens sociobiologische verklaringen als zou een en ander hoofdzakelijk ter vergemakkelijking van de coïtus dienen met het argument dat 'de overvloedige afscheiding die zich bij dit orgasme voordoet geen nut heeft als smeermiddel; anders zou die zich voordoen aan het begin van de copulatie, en niet op de top van het orgasme’. Een belangrijker argument nog is dat de zwelling van de klit tijdens opwinding ervoor zorgt dat de urethra gesloten raakt (net als bij mannen), onder meer om het binnendringen van bacteriën te voorkomen. Plassen als je opgewonden bent is uitermate lastig, zo niet schier onmogelijk.
ANDERHALF JAAR GELEDEN vond deze kwestie van plek & vlek bevestiging uit een nieuwe bron. Helen O'Connor, een Australische urologe, ontleedde de geslachtsorganen van een aantal overleden vrouwen en gebruikte daarbij 3D-fotografie. Ze was de eerste wetenschapper die heel nauwgezet anatomisch onderzoek aan de vagina verrichtte. Blijkens de gegevens die ze al doende verzamelde, is de klit aanzienlijk groter dan wetenschappers eerder vermoedden, en bevindt een groot deel van het orgaan zich onderhuids. Intern bestaat de clitoris volgens O'Connor uit een piramidevormige massa zwellichamen, waarvan de Góplek een integraal onderdeel is. De New Scientist publiceerde een artikel over haar bevindingen (Susan Williamson en Rachel Novak, 'The Truth About Women’, 1 augustus 1998): 'De hele clitoris is ongeveer zo groot als het eerste duimkootje. Er zijn twee vleugels van elk negen centimeter lang, die achterwaarts het lichaam in buigen. Tussen die vleugels, aan weerszijden van de vaginale holte, bevinden zich twee bolvormige weefsels.’ Het zichtbare deel van de klier die zowel burgers als wetenschappers gewoonlijk verslijten voor de héle klit is derhalve, en ik citeer opnieuw de New Scientist, 'slechts de top van de ijsberg’.
O'Connor verzet zich tegen de klassieke gedachte dat de clitoris, in tegenstelling tot de penis, volstrekt gescheiden zou zijn van de urethra. Volgens haar anatomisch onderzoek omgeeft het klitweefsel de plasbuis aan drie zijden, terwijl de vaginawand de vierde zijde vormt. Over vrouwelijke ejaculatie - het bestaan ervan, de oorsprong, de samenstelling van het vocht - heeft O'Connor zich niet gebogen. Er is nog geen uitspraak ex cathedra.
SOMMIGE MENSEN - onder wie voornoemde Nederlandse tekenaar - zouden graag een wetenschappelijk onderzoek zien naar de samenstelling van het vrouwelijk ejaculaat. Deels uit nieuwsgierigheid, deels omdat ze simpelweg hard bewijs willen hebben om degenen die menen dat het slechts om urine gaat, mee om de oren te slaan. Ik lever met plezier een glaasje in, mocht het ooit zover komen.
Maar al zou dit vocht via de plasbuis naar buiten komen - ik acht dat zelfs heel aannemelijk - so what? Het mannelijk ejaculaat, zaad and all, komt immers ook uit de urethra en niemand die op grond daarvan zeurt en roept dat het 'dus’ urine moet zijn. Eenieder die het vocht ooit gevoeld en geproefd heeft, weet dat dit niet waar kan zijn.
En nee, vreselijk wijdverbreid is het fenomeen van vrouwelijke ejaculatie niet: naar schatting van degenen die het verschijnsel niet op voorhand als onzin afdoen, hebben slechts tien tot veertig procent van alle vrouwen het wel eens ondervonden. Maar zoals gezegd, schaamte maakt regelmatig dat men zich vervolgens inhoudt of het fl.berhaupt nooit zover heeft laat komen.
Toen ik het boek van Ladas, Whipple en Perry indertijd las, ging ik naarstig op zoek naar mijn eigen Góplek. Zuiver uit wetenschappelijke nieuwsgierigheid, uiteraard. Als rationalist geloof ik namelijk in de macht der kennis, en ja, ook ik wilde daar gaan waar wetenschappers grenzen verlegden. Binnen een paar minuten bleek uit mijn privé-onderzoek dat de Góplek inderdaad bestond. Oooh, ja, jee, pff, oef! Een onmiskenbaar geval van senti, vidi, vini. Maar ejaculati kon ik niet aan het rijtje toevoegen.
Jarenlang stond ik er verder niet bij stil. Soms, vooral bij een buitengewoon heftige vrijage, voelde het alsof ik op een rand stond en er maar niet overheen kon: een curieuze spanning waarvoor ik geen uitweg of opening wist te vinden, waarvan ik niet wist welke kant hij op kon of moest of wilde. Alsof er ergens een spier los moest, zonder te weten welke. Totdat een lief - ook een tekenaar, trouwens, maar minder beroemd - op een goede avond met zijn volle hand mijn vagina binnenging en hard tegen die magische plek klopte. Ineens dacht ik nergens meer over na en vielen alle reserves weg. Een scherp, bijna pijnlijk gevoel verzamelde zich onder mijn schaambot, onder mijn blaas, ergens voorin bovenin mijn vagina, o god Góplek, ja daar! en brak ineens los. Ik kwam. Ik kreunde. Ik stroomde. Ejaculati!
NOG STEEDS WEET ik de samenstelling van het goedje niet, maar eerlijk gezegd: zo strikt wetenschappelijk is mijn belangstelling sindsdien niet meer. Soms is het leven rijker, schaamtelozer en vooral natter dan de theorie. Wat me wel mateloos intrigeert is dat vrouwelijke ejaculatie nog steeds zo'n goed bewaard geheim is, ook onder hen die beter zouden kunnen weten. Er zijn, zowel voor als na Ladas, Whipple en Perry, talloze boeken verschenen van slimme feministen die seksuele mythen hebben onderzocht, doorgeprikt en van tafel geveegd en waarin het vrouwelijk lichaam zonder al te veel vooroordelen wordt verkend. Hoewel plezier in penetratie in zulke boeken tegenwoordig gelukkig niet meer wordt afgedaan als een mannelijk prerogatief, sprietsen of sproeien noemt geen een ervan. Te druk met de theorie, vrees ik, om na te gaan welke kant die scherpe spanning op kan: panta rhei.