De tover voorbij

tekening Dick Tuinder

Medium paulbiegel3

Paul Biegel 1925-2006
Paul Biegel
Wegloop
Lemniscaat, 93 blz., € 3,95

‘Dat is nu het mooiste van een verhaal, dat men iets moet wegslikken na afloop, iets droevigs, waarover men het liefst zou gaan huilen. Zo een verhaal met een brokje.’ Dit is onmiskenbaar een citaat van de op 21 oktober overleden gelauwerde meesterverteller en onvolprezen woorddanser Paul Biegel, afkomstig uit Het sleutelkruid (1964). Deze raamvertelling over de duizend jaar oude koning Mansolein wiens hart tikt ‘als een scheefstaande klok’ was Biegels eerste als ‘beste kinderboek’ bekroonde boek. Om het hart van de koning jong en kloppend te houden, moet het iedere dag worden ‘opgewonden’. En daar is maar één manier voor: ‘Vertel hem elke dag een spannend avontuur.’

Het vertellen van verhalen als levenselixer gold in dezelfde mate voor Paul Biegel zelf. Sinds zijn debuut in 1962 tot aan zijn levenseinde schreef hij ruim vijftig boeken. Daarbij zaten veelomvattende symbolische vertellingen vol dieren, kabouters, prinsessen, reuzen, rovers en wonderbaarlijke toverij, waarin de zoektocht naar wijsheid, geluk en levenszin centraal staat (De tuinen van Dorr, 1969, en Nachtverhaal, 1992). Maar ook schreef hij pretentieloze avonturenboeken als De kleine kapitein (1970), baldadige, humoristische verhalen als De vloek van Woestewolf (1974), De rode prinses (1987) en De twaalf rovers (1971), en filosofische (her)vertellingen als Anderland, een Brandaan mythe (1991).

Al Biegels vertellingen zijn humorrijk en nodigen vanwege het klankrijke talige spel vol nonsenswoorden tot voorlezen. Het meest karakteristiek voor Biegels boekenwerk is echter de alom vertegenwoordigde aanwezigheid van ‘tover’, die staat voor de ondoorgrondelijkheid van ons bestaan, de onontkoombaarheid van het lot, de innerlijke noodzaak tot zoeken en de onstilbare honger naar antwoorden.

In Biegels laatste boek Wegloop, een novelle die verscheen in de Kidsbibliotheek van Lemniscaat – een leesbevorderende serie voor kinderen van Neerlands beste kinderboekenauteurs – speelt ‘tover’ zelfs de hoofdrol. Wegloop – hoe veelzeggend kan een laatste titel zijn – verwijst naar Biegels hoofdpersoon, een ‘gewone’ jongen wiens leven wordt beheerst door zijn onstuitbare wegloopdrang. Of hij ‘ergens van weg, of ergens naartoe’ gaat weet hij niet. Het is Wegloops lot te zoeken zonder te weten waarnaar, zoals het Biegels lot was over die voortdurende menselijke zoektocht te vertellen en te blijven vertellen.

In vliegende vaart en zinnen en woorden die zingen, springen, dansen en rennen zoals Wegloop zelf lees je hoe Biegels hoofdpersoon steeds weer de benen neemt: ‘Juichend en schreeuwend van willen opstijgen, omhoog en weg, ver ver weg door de blauwte.’ Weg met de ‘vhrt, de Verschrikkelijk Hard Rijdende Trein’, naar Parijs. Weg van het internaat, ‘school van tucht, van zucht, van lucht, van vlucht, berucht, gerucht, vieze lucht, ongelucht, rotte vrucht’, op ‘tss-klak tss-klak slippers’, verkleed als meisje. Weg uit het Chinese restaurant. Weg van het ‘vrachtvaardertje, de Zeemuis’. Totdat Wegloop begint aan de zware klim naar Machu Picchu, de Heilige Incastad in de Wolken in Peru. ‘Stap-stap-stap-hijg. Stap-stap-hijg-hijg. Stap-hijg-hijg-hijg.’

Daar valt Wegloops verhaal samen met het van begin af aan afwisselend vertelde verhaal van een andere loper, een Inca-jongen. Deze was vijfhonderd jaar geleden voorbestemd een ‘goddelijke haastboodschap’ te brengen naar de Vogelgod Thaouka, maar is daarin niet geslaagd. Wegloop voltooit die opdracht alsnog. Daarna verdwijnt de ‘tover’. Zijn ‘gruwelijk verlangen naar weg’ is niet meer. Verhaal voorbij.

Hoe dat komt is niet belangrijk en of Biegel met Wegloop verwijst naar zijn zoekende zoon die zelfmoord pleegde, of naar een verlangen naar het einde van zijn eigen zoektocht al evenmin. Wegloop is een onvervalst ‘Biegel-verhaal’ – ‘Zo een verhaal met een brokje.’ Een beter ‘afscheidsboek’ had Paul Biegel niet kunnen schrijven. .

De boeken van Paul Biegel zijn voor het

merendeel nog verkrijgbaar en worden

uitgegeven door uitgeverij Holland:

www.uitgeverijholland.nl