De Tsjechen willen een Zexit

Praag – Met grote blijdschap feliciteerde de Tsjechische president Milos Zeman Donald Trump met zijn verkiezingsoverwinning.

In zijn reactie benadrukte Zeman dat hij als een van de weinige politici in Europa Trump vanaf het begin had gesteund en hij nodigde hem uit snel op bezoek te komen in Tsjechië. Deze felicitatie kwam ruim een week nadat er op de Tsjechische Onafhankelijkheidsdag, op 28 oktober, in de hoofdstad Praag massale demonstraties hadden plaatsgevonden tegen Zeman.

De Tsjechen, die hun president vaak vergelijken met de aankomende Amerikaanse president, zijn het gedrag van Zeman inmiddels zat. Jarenlang haalden zij nonchalant hun schouders op als de zwaar drinkende en rokende president weer eens beschonken bij een officieel evenement verscheen of als hij een absurde uitspraak deed, zoals verklaren dat roken vanaf je 27ste niet meer schadelijk is. Ook aan het uitmaken van zijn politieke tegenstanders voor ‘debielen’ waren ze wel gewend. Het waren incidenten waar Tsjechen nog wel om konden lachen, of ze maakten er hooguit een sarcastische opmerking over. Zijn standpunt dat er in Tsjechië – een land dat amper migratie kent – geen plek is voor moslims en dat hij niet meewerkt aan herverdeling van migranten over de EU-lidstaten, kan buiten Praag, in de kleinere steden en op het platteland, zelfs op grote instemming rekenen.

Maar zijn openlijke toenadering tot China en Rusland staat de Tsjechen niet aan. Met het communistische verleden nog vers in het geheugen zijn ze allerminst blij met Zemans koers op dit gebied. Zo riep Zeman recent dat de EU-sancties tegen Rusland moeten worden opgeheven, terwijl zijn Tsjechische regering er wel mee had ingestemd. Toen de president dit jaar op het laatste moment weigerde een eremedaille uit te reiken aan de Tsjechische holocaustoverlevende en mensenrechtenactivist Jiri Brady, omdat diens neef (die de Tsjechische minister van Cultuur is én kritisch over Zeman) een ontmoeting had bijgewoond met de dalai lama, barstte de bom. Duizenden mensen gingen de straat op om te protesteren. Er werd geroepen om een ‘Zexit’, Zeman was nu echt te ver gegaan. Maar de president reageerde amper. In plaats daarvan dienden parlementariërs een wetsvoorstel in om tot een jaar gevangenisstraf uit te delen voor laster tegen de president. Op 17 november dit jaar, de herdenkingsdag van de Fluwelen Revolutie en opnieuw een dag vol protesten, liet Zeman zich opvallend genoeg niet zien.