De twaalf ambachten van frits bolkestein de multiculturalist

De zomerslaap is voorbij, het politieke seizoen is begonnen. De enige die gedurende de lange, landerige zomer nog voor politieke opwinding wist te zorgen, was Frits Bolkestein. Of het nu een tv-optreden bij de VPRO was of een toespraak op een theaterfestival, de VVD-leider stond steeds weer in het nieuws. Met hem opent De Groene daarom het nieuwe politieke jaar.
Bolkestein is een goed politiek leider, een goed parlementarier ook, en een begenadigd spreker. Hij zal ook een plichtsgetrouwe burger zijn en een liefhebbende vader. Waarschijnlijk is hij een uitstekend mens. Maar hij is een tamelijk slecht liberaal.

Het meest blijkt dat uit zijn opvattingen over de multiculturele samenleving. Het begon ooit in Luzern, waar hij tijdens de Liberale Internationale de vraag stelde welke culturele waarden in Europa moeten worden verdedigd: die van de niet-moslimmeerderheid of die van de moslimminderheid. Tijdens dezelfde spreekbeurt zei Bolkestein ‘dat er van integratie niet veel terecht zal komen als men in de gelegenheid wordt gesteld de eigen culturele identiteit te behouden’.
Zo is het begonnen en zo is het gebleven, wat betreft Bolkesteins opinies inzake minderheden: verwarrend. De tweede stelling is inderdaad liberaal, want gebaseerd op de gedachte dat ieder individu recht heeft op dezelfde kansen en dat collectieve identiteiten daar geen bijdrage aan leveren. Maar de eerste uitspraak spreekt van een verdediging van culturele waarden, alsof de staat zelf een collectieve identiteit vormt en zich als zodanig bedreigd voelt.
Met de relatie tussen Bolkestein en de moslims is het intussen goed gekomen, dank zij professor Arkoun, die hem een mooiere kant van de islam liet zien. Bolkestein werd zelfs vriendelijk tegen andere minderheden - tegen Surinamers, aan wie hij een nieuw Koninkrijksverband beloofde, en tegen Indische Nederlanders, die wat hem betreft bijna een excuus verdienen voor de koloniale wandaden.
Maar asielzoekers, daar is Bolkestein niet erg op gesteld. Van tijd tot tijd - meestal verkiezingstijd - laat hij zich daar in bittere bewoordingen over uit: ze moeten regionaal worden opgevangen, wat betekent dat Europa er is voor de Europese vluchtelingen en daarmee uit. Ze moeten actiever worden uitgezet. Minder makkelijk worden toegelaten. Kortom: ze moeten niet meer komen.
Nee, Bolkesteins opvattingen over de multiculturele samenleving zijn zeker niet liberaal, ze zijn vooral conservatief, in de zin van zoals-het-is-is-het-erg-genoeg.