Toneel - Hamlet

‘De val die ik zet als een net’

De eerste keer dat Hamlet alleen is en rechtstreeks tot ons spreekt, zegt hij, in de hertaling door de Vlaams-Nederlandse hiphopdichter Brainpower, dit: ‘Hoe de hel heeft dit kunnen gebeuren!/ Ze willen mij opbeuren en zeggen mij dan te zeuren?/ Ik haat het, ik walg ervan, het maakt me boos,/ een tuin vol verrot onkruid, dat groeit en woekert loos.’

Medium toneel

Shakespeare zou ervan hebben opgekeken. Hij vond het blanke vers uit, als antwoord op het simpele sinterklaasrijm waarin veel toneel uit zijn jeugd was geschreven. In de springerige rapritmes van Brainpower, met dat fonkelend binnenrijm en bonkend eindrijm, had hij een collega herkend. Shakespeare was in zijn Londense toneeljaren (1591-1612) goed bekend met de kleine maar hechte black community nabij Whitechapel en Aldgate, waar zijn eerste toneelhuis stond. Hij schreef een paar sterke rollen voor een blackamoor.

En nu dus Hamlet in een rapversie, bij ZEP, in de regie van Peter Pluymaekers. Ze vermorsen geen tijd. In een videofilmpje op groot scherm onthult een klokkenluider annex nieuwslezer de duistere achtergrond van de plotse dood van Koning Hamlet sr. De nieuwslezer draagt een Anonymous-masker, iconisch beeld voor de enige terrorist die William Shakespeare bij zijn leven heeft gekend: Guy Fawkes, die in 1606 de koning en het complete parlement wilde opblazen. Slimme ingrepen die een ongedwongen non-actualiteit binnenbrengen. Zeven toneelspelers, anderhalf uur speeltijd, een helder beeld bij iedere dode, simpel zwart decor. En een nagenoeg all black cast. Alleen de moeder van Hamlet wordt gespeeld door een witte actrice.

Regisseur Pluymaekers heeft bewerker Brainpower af en toe afgeremd, en dat heeft hij geestig en slim gedaan. To be or not to be trapt af in het Engels, dan volgen twee Nederlandse versies van de openingszin, en pas in de loop van de beroemdste monoloog aller tijden mag de springveer van de rap weer op standje elf. Als Hamlet bedenkt hoe hij zijn stiefvader, de koningsmoordenaar, gaat vangen middels een toneelstuk (‘Kom, gast, kom op Hamlet, gebruik je hersens, denk na’) eindigt hij in een fraaie uitswinger: ‘Het stuk – dat is de val die ik zet als een net/ Zijn kwade geest wordt schaak gezet en zo geplet’. Daar zit de kracht van ZEP – een ritme vinden, een taal, een speelstijl, waarmee je een jong en een nieuw publiek laat kennismaken met een niet voor de hand liggende schrijver en een belangrijk toneelwerk. Tarikh Janssen is een goed acteur, een boomlange Hamlet, en een speler die met zijn gebaar (met name de sidderende vingers van zijn linkerhand) de woorden van Shakespeare naar ons hart leidt. Hij is de aanvoerder van een sterk team met een goed verhaal. Mooie toneelhappening.


Hamlet is overal in het land te zien t/m 22 december; zep.nu

Beeld: Tarikh Janssen als Hamlet (Serge Ligtenberg)