De verkiezing van een republikeins koninkje

Er werd op die mooie Pinksterdag natuurlijk gedemonstreerd. Voor de directe verkiezing van de president. Daar leek reden voor. Blijkens de enquetes was een grote meerderheid van het Duitse volk voor de sociaal-democraat Johannes Rau, terwijl slechts een minderheid achter de christen- democraat Roman Herzog stond. Het werd Herzog, dank zij de FDP, de lafste en opportunistische onderafdeling van de Liberale Internationale, de FDP die nota bene ook nog verdeeld heeft gestemd en voor straf straks, bij de Bondsdagverkiezingen in oktober, wegens wangedag ‘s lands vergaderzaal zal worden uitgezonden.

Ogenschijnlijk is de verkiezing van Roman Herzog strijdig met de stem des volks, maar het is de vraag of de stem des volks altijd de wijsheid in pacht heeft. Het is de vraag of links-liberale stokpaarden als de gekozen burgemeester of de gekozen minister- president (bij ons bereden door een partij als D66) de democratie zoveel bewoonbaarder maken. Het oogt allemaal ferm en vooruitstrevend - en het leidt, als je niet oppast, voor de platste en meest populistische keuze, op zijn slechtst tot burgemeester Ron Brandsteder en op zijn best tot minister- president Josef Luns, die immers ook altijd zo dolkomisch uit de hoek kan komen. Alle respect voor de stem des volks, maar soms is het verstandiger de personele besluitvorming te delegeren. Een man als Ed. van Thijn was wellicht nog wel op eigen kracht burgemeester van Amsterdam geworden. Schelto Patijn, met zijn beschaafde afstandelijkheid, was daarentegen kansloos geweest, tevergeefs wervende om de gunst van ‘de mannen met de kloeke duimen en de vrouwen met de kroespermanenten’ (Simon Carmiggelt).
Gelukkig hebben wij in Nederland geen president maar een Koningin, die als Haar tijd rijp is voornamelijk de pantoffels van Haar hooggeboren voorgangster hoeft aan te schieten. Zij heeft alleen de pech dat het haar verboden is zich als een normaal mens te gedragen, anders dan de Duitse Bondspresident, die geacht wordt een wijze uil te zijn, die de diepe waarheden mag spreken waar de alledaagse politici te schijterig voor zijn. Dat maakt het beste in de mensen wakker. Zie het optreden van de sociaal-democraat Gustav Heinemann (indirect gekozen), om maar te zwijgen van het optreden van de christen-democraat Richard von Weizsa"cker (eveneens indirect gekozen), die men een luis in de pels van Helmut Kohls CDU zou kunnen noemen als dat niet zo onhoffelijk jegens de luizen zou zijn.
Het was aardig geweest als de verkiezing van zijn opvolger een wat minder voorspelbaar karakter had gedragen. Voor de rest is er weinig reden tot zorg. Een president, of hij direct door het volk wordt gekozen of door zijn collega’s van de beide kamers op het schild wordt getild, krijgt onmiddellijk bovenpartijdige trekjes. Je wordt een soort republikeins koninkje, met een bezorgde rimpel tussen de wenkbrauwen de brandlucht opsnuivend in Solingen of Maagdenburg, iets wat de partijpolitci niet aandurven, omdat dit wellicht een paar stemmen zal kosten.
Zo zal het ook president Roman Herzog vergaan. Hij oogde al enigszins heilig, zoals hij naast premier Helmut Kohl de uitslag zat af te wachten. Nee, een natuurramp is zijn verkiezing niet. De zelfvoldane grijs op het gezicht van zijn partijleider was eigenlijk het enige dat mij niet beviel.