Bart Tromplezing door Herman Tjeenk Willink

De Verwaarloosde Staat

In de jaren dat hij vice-voorzitter van de Raad van State was, hield Herman Tjeenk Willink politici, bestuurders en journalisten graag een spiegel voor. Kwam het Jaarverslag van de Raad van State uit dan wist iedereen op het Binnenhof dat Tjeenk Willink zijn zorgen over de democratische rechtsstaat niet onder stoelen of banken zou steken.

Vorige week donderdag, tijdens de zesde Bart Tromplezing, passeerden die jaar in jaar uit geuite zorgen van de voormalige vice-voorzitter nog een keer de revue in één samenhangend betoog in de Rode Hoed in Amsterdam. Waar is het denken over staat en burgerschap? Hoe komt het dat Nederland de ontzuiling eigenlijk nog niet voorbij is? Wat te doen tegen het oprukkende idee dat de democratie de macht van de meerderheid is? Ook vertelde Tjeenk Willink over zijn eigen gegroeide inzicht dat het ijdele hoop is te denken dat de crisis van de politiek, die grotendeels de oorzaak is van de crisis van de staat, door de politiek zelf kan worden opgelost.

Een somber verhaal, toch zei hij in het debat na afloop van zijn lezing niet somber te zijn. Althans niet over de maatschappelijke ontwikkelingen. Hij zag veel burgers met eigen initiatieven. Die drukte hij op het hart zich schrap te zetten voor tegenwerking vanuit de gevestigde belangen. Het zal volgens hem nooit gaan zonder strijd.

Een verkorte versie van de door Tjeenk Willink gehouden lezing is deze week als essay opgenomen in De Groene Amsterdammer.

De complete lezing staat op de website van de Bart Tromp Stichting.