FILM: Like Someone in Love

De vloeibare werkelijkheid

In zijn nieuwste film Like Someone in Love onderzoekt de van oorsprong Iraanse regisseur Abbas Kiarostami net als in zijn prachtige Copie Conforme (2010), met Juliette Binoche in de hoofdrol, opnieuw thema’s als de wankele identiteit en de vloeibare aard van de werkelijkheid.

Medium 1153583 like someone in love

Laat in de nacht vertrekt escortdame Akiko (Rin Takanashi) in Tokio per taxi naar een klant, Takashi (Tadashi Okuno), een bejaarde schrijver en vertaler die alleen in zijn appartement vol boeken woont. Onderweg luistert zij haar voicemail af. Een boodschap van haar oma die vergeefs op het station op haar wacht, waar ze een affiche ziet van een meisje dat zichzelf en haar diensten adverteert. Het meisje lijkt sprekend op Akiko.

Als Akiko in het appartement van Takashi arriveert draait de oude academicus het nummer Like Someone in Love van Ella Fitzgerald. Deze titel bevat de kern: in een liefdesverhaal gaat het vooral om het constant veranderen van perspectief, zodat er een eindeloze zoektocht ontstaat naar hoe te handelen en vooral wie te zijn. Dat heeft consequenties. Het vertolken van rollen en het spelen van het spel brengen de personages niet dichter bij datgene wat ze zoeken, namelijk de ware liefde, maar hebben juist tot gevolg dat ze steeds verder weg komen te staan van wat ook maar iets op ‘waarheid’ of ‘authenticiteit’ lijkt. Vandaar het woord ‘like’ in de titel: het gaat niet om verliefden, maar om mensen die doen alsof ze verliefd zijn.

Soms lijkt het alsof zowel Takashi als Akiko zich wentelt in de verdoofde on-realiteit van hun ontmoeting en ontluikende relatie, althans de suggestie ervan. Immers, hij is bejaard en saai, zij is jong en begeerlijk. Van passie of van lichamelijke begeerte kan weinig sprake zijn. Er schuilt ook geen gevaar in de wijze waarop ze hun rollen spelen – ze doen alsof. En dat is genoeg.

De verloofde van Akiko, een jongeman genaamd Noriaki (Ryo Kase), gooit roet in het eten. Hij is namelijk écht verliefd. Dat wil zeggen: verliefd zoals je dat zou verwachten, waarbij de angst te zullen worden verworpen naadloos overgaat in de grenzeloze hartstocht die hij voor haar voelt. De doelgerichte wijze waarop hij inspeelt op zijn gevoel krijgt een wrange betekenis als hij toevallig Takashi ontmoet en denkt dat die de opa van zijn verloofde is. Zoals in Copie Conforme laat regisseur Kiarostami het personage meegaan in de vergissing of het spel: zonder blikken of blozen ‘wordt’ de oude man ‘opa’, compleet met wijze raad over hoe je dient om te gaan met zo’n verlokkelijke jonge vrouw als Akiko.

Toen ik Copie Conforme recent weer zag kreeg ik het zoete gevoel dat ik naar een oudmodische film zat te kijken: film over film, personages die zich ervan bewust zijn dat ze personages zijn, het idee dat originaliteit niet meer mogelijk is en dat de schijnbeelden van ‘echt’ evengoed echt zijn. Misschien wel de allerlaatste echt postmodernistische film. Dat is allerminst mijn gevoel bij Like Someone in Love, ook al voltrekken zich hier min of meer dezelfde patronen als in Copie Conforme. Nu is het alsof het spel serieus is: de identiteit en het karakter van Akiko zijn écht leeg en dus invulbaar. Ze is dat meisje op de affiche die haar oma op het station ziet, ze is iedereen en niemand. Ze is niets meer dan de buitenlijnen van een figuur in de spiegel in Takashi’s slaapkamer, en als het einde van het verhaal aanbreekt is ze nergens te bekennen.

Te zien vanaf 10 januari