OVER GEERT WILDERS EN EEN OCHTENDBLAD

De Volkskrant is een hedgefund

De Volkskrant van woensdag 8 augustus 2007 is een onontbeerlijk exemplaar voor iedereen die wetenschappelijke belangstelling heeft voor de traditionele lenigheid van De Volkskrant in het bijzonder en de pers in het algemeen. Dit nummer van De Volkskrant weerspiegelt namelijk wonderschoon de acrobatiek waartoe het ochtendblad in staat is.

Linksboven op de voorpagina van De Volkskrant van 8 augustus staat in 56 punten: “Wilders: verbied de Koran, ook in moskee”. Het is geen aankondiging van een interview met Geert Wilders van de Partij voor de Vrijheid (PVV) waarom de redactie heeft gevraagd. Het is een samenvatting, aangevuld met wat naderhand verzamelde toelichting bij de auteur zelf, die moet verwijzen naar een “ingezonden brief” die de leider van de PVV eigener beweging heeft geschreven en verstuurd.

Op pagina 11, waar deze zomer de rubriek Forum is te vinden, is de tekst echter niet te vinden in de subrubriek Geachte redactie of Brief van de dag, hoewel de redactie toch echt dé brief van de dag, om niet te zeggen, dé brief van de week te pakken had. De redactie van Forum zag er, anders dan de auteur van het nieuwsbericht op de voorpagina, vermoedelijk geen brief in maar een volwassen betoog voor de opiniepagina van De Volkskrant. De brief staat daarom linksboven als zelfstandig essay, onder de alarmistische én mobiliserende kop “Genoeg is genoeg: verbied de Koran”.

Tot zover is er niet veel aan de hand. De linkerhand bij De Volkskrant weet niet wat de rechterhand bij De Volkskrant doet? Mogelijk is ter redactie een “gebrek aan regie” aan het licht getreden, zoals halve misverstanden en hele fiasco’s in de politieke arena ook graag worden genoemd. Er kan ook een conflict in de boezem van de krant zijn gerezen, een conflict dat de laatste tijd bijna zonder uitzondering wordt ontketend door de deelredactie van de Forumpagina? Of is er wellicht sprake van oprechte kwader trouw? Heeft De Volkskrant bewust van twee walletjes willen eten door zich enerzijds te afficheren als een podium voor ongezouten meningen en zich anderzijds daarvan te distantiëren, een methode om de losse verkoop omhoogt te stuwen zonder vaste abonnees te verliezen?

Die laatste gedachte dringt zich in ieder geval op na lezing van de kolom met de hoofdredactionele commentaren op dezelfde Forumpagina. Daar stelt de krant namelijk vast dat het pleidooi van Wilders “volstrekt in strijd is met de Grondwet” en vraagt de leiding van het ochtendblad zich zelfs af of “de fractievoorzitter van de Partij voor de Vrijheid nog toerekeningsvatbaar is”.

Die eerste conclusie is nogal oninteressant. Mogelijk handelt Wilders in strijd met zijn eigen “zuiveringseed” op de grondwet. Maar zolang er in Nederland niemand is die de wet aan de grondwet kan toetsen, zoals in bijvoorbeeld de Verenigde Staten en Duitsland wel het geval is, kan elke parlementariër vinden wat hij wil en doet de mening van De Volkskrant er alleen rond de zondagse ochtendcontemplatie toe.

De tweede constatering van de hoofdredactie is daarentegen onthullend. De Volkskrant drukt blijkbaar onbeschroomd artikelen af van mensen van wie de krant vermoedt dat ze mogelijk niet goed snik zijn. Iemand die “niet toerekeningsvatbaar” is, wordt in de Nederlandse rechtszaal vaak beschermd tegen zichzelf: bijvoorbeeld door hem of haar niet naar de gevangenis te sturen maar naar een psychiatrische inrichting. Dit mes snijdt dan aan twee kanten. Ook de samenleving wordt zo beschermd. Bij De Volkskrant heeft de hoofdredactie er desondanks geen moeite mee een podium te bieden aan iemand die volgens het blad zelf wellicht niet helemaal bij zinnen is.

Sterker, het blijft niet bij dit gebrek aan “christelijk-humanistisch” normbesef dat het commentaar aanroept. Het commentaar van De Volkskrant is ook onbeschoft jegens Wilders. Binnen het bestek van 0,228 vierkante meter (het oppervlak van een krantenpagina) wordt de partijleider van de PVV gastvrijheid geboden én de deur gewezen. Op één pagina mag hij zijn kop boven het spreekwoordelijke maaiveld steken en wordt die kop ook weer afgehakt.

Voorzichtige en voorlopige conclusie. De Volkskrant heeft weinig vertrouwen in haar lezers. De hoofdredactie wil de mening van Wilders wel verspreiden maar kan niet wachten om diezelfde opinie van Wilders te veroordelen. Ze wil dubbel geld verdienen. De lezer mag kennelijk nog geen 24 uur in het ongewisse blijven over het standpunt van de krant zelf. Het risico dat er abonnees binnen één etmaal hun blad zouden opzeggen, moest dus ten koste van Wilders worden afgedekt.

De Volkskrant denkt alleen in win-win-situaties. In normaal Nederlands heet dat ook wel opportunisme. De Volkskrant is een hedgefund.