De vorm denkbaar

Zoals een dichter woorden met elkaar verweeft, zo verbindt Krijn de Koning vormen en kleuren, en brengt ze naar de plek waar ze thuishoren.

Medium slewe krijndekoning verticalsand 20horizontals 2015 01
Het vierkant is een moeizaam hanteerbare versie van de veel beweeg­lijker rechthoek

Direct eigenlijk al zag ik dat de constructie Verticals + Horizontals van Krijn de Koning in een afgemeten rechthoekig volume paste – waar ook het mooie evenwicht van formulering vandaan komt. Het is geen kubus echter, integendeel. Het werk is 105 centimeter hoog, de andere maten zijn 110 bij 130 centimeter. Maar ik ben niet zo van het meten, en de kunstenaar denk ik ook niet. In maatgeving gaat het in zijn werken steeds om een passende maat. Ik kan nu niet zeggen wat ik met dat passen precies bedoel – misschien verderop. Wat ik zie is hoe De Koning in die ruimte, of binnen dat ruimtelijk lichaam als het ware een hoekig staketsel ontwerpt (in elkaar zet) met langwerpige, rechthoekige vormen van kleur. Kijk er met geduld naar, dan zie je dat de elementen in die constructie allemaal verschillend van maat zijn en ook verschillend van kleur. Elke maat en elke kleur komt maar één keer voor in het ensemble. Wat maatvoering betreft lijken ze echter wel op elkaar. Ook tussen de kleuren (een stuk of 25) is er een atmosferisch soort gelijkenis. Er zijn er een paar heel helder: kanariegeel, fris groen, hemelsblauw, en strak zwart natuurlijk. De meeste andere zijn wat we pasteltinten noemen of tussenkleuren die, ook nog mat gelakt, makkelijk in elkaar glijden – zoals bloemen in een tuin als de zomer voorbij is en het herfst wordt en kleuren zachter worden.

De elementen in het bouwsel zijn dus rechthoekige vormen, horizontaal en verticaal, en kleuren – onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het zijn ook uitgekozen kleuren in een bepaalde vorm. Maar bij de constructie van het ding is de kunstenaar begonnen met het in elkaar passen en in evenwicht brengen van de vormen. Eerst de zwaardere elementen, een stevig staand groen, bijvoorbeeld, met daar haaks aan verbonden, aan de onderkant en horizontaal, een iets strakke vorm van zwart. Van waar het zwart aan het groen vastzit, steekt er, ook haaks, een horizontaal en slank stuk helder geel uit. Haaks boven op het staande groen staat een kortere vorm van zacht bruin. Wat ik zeggen wil: vanuit die groene staander, in het binnenste van de constructie, reiken de horizontale vormen zwart en heldergeel (en ook het stuk bruin boven op het groen) tot aan de onzichtbare wanden die het rechthoekige volume van Verticals + Horizontals begrenzen en het werk, lijkt mij, een stevig evenwicht geven.

Medium krijndekoning verticalsandhorizontals 2015 02

Wat bij deze verbindingen en de verschillende kleuren een essentiële rol speelt is dat die denkbare omtrek niet een kubus vormt. Het vierkant is eigenlijk een bijzondere en moeizaam hanteerbare versie van de veel beweeglijker rechthoek. Dat volume heeft een zodanige ruimte dat daarin een veelvoud van rechthoekige ongelijkheden en heldere intervallen mooi passend kan worden ondergebracht – zonder dat de zaak verstopt raakt. Ik kan steeds blijven zien wat er gaande is en worden meegesleept door de wisseling van maten en kleuren, zoals door het verloop van een melodie of ook, in een gedicht, door de opeenvolging van woorden die onvoorspelbaar met elkaar verweven raken. Dat is wat Krijn de Koning in elkaar zet, zoals een dichter dat met woorden doet, woord voor woord en in de loop van het geknutsel ook, heel geduldig, woorden verplaatsend tot elk woord op de passende plaats stilstaat. Met een klein model werkt hij. Daar kijk je naar als naar een compact voorwerp, maar als de formulering en bouw van het grote werk voltooid raken komt er meer licht en ruimte in. Ik denk dat ook de kleuren dan hun uiteindelijke toonaard en verfijning vinden – totdat ze domweg mooi zijn (als in een boeket). Je ziet dan bijvoorbeeld dat de ranke grijsroze vorm die, onderin, op het horizontale zwart staat, niets anders dan die zijdeachtige kleur kan hebben omdat die zo licht is en een zwaarder roze kruist en een rijper geel. Dat is wat ik bedoelde met passend. Zo maakt dit zeer vriendelijke werk van alles zichtbaar wat je anders nooit gezien zou hebben. Maar ook nog kun je het plaatsen op alle zes zijden van het denkbare volume. Dan zie je nog zes keer zo veel en waarschijnlijk meer.


PS. Krijn de Konings werken zijn tot 19 december te zien bij Galerie Slewe in Amsterdam, Kerkstraat 105A

Beeld: Krijn de Koning, Verticals + Horizontals, 2015. Hout, gelakt. Twee aanzichten. Foto’s Courtesy Galerie Slewe, Amsterdam