De vrije markt bedreigt het Athene van het Noorden

Edinburgh – Edinburghs Schande is de bijnaam van het nationale monument op Calton Hill.

Immers, deze Schotse versie van het Parthenon, gebouwd om de doden te herdenken die vielen in de oorlogen tegen Napoleon Bonaparte, is wegens geldgebrek nooit voltooid. Bij een nabijgelegen ‘Grieks gebouw’ voltrekt zich momenteel een nieuwe schande.

Athene van het Noorden is de bijnaam van de Schotse hoofdstad, te danken aan de zuilen en andere ‘Griekse’ bouwwerken op en aan de voet van Calton Hill. Ten tijde van de Schotse Verlichting maakte filosoof David Hume wandelingen naar de top van deze vulkanische heuvel. Tegenwoordig doen de nationalisten hetzelfde. Hier werd dan ook in 2004 de oproep ondertekend voor de Schotse onafhankelijkheid.

Graag hadden de nationalisten gezien dat de Royal High School, een ander voorbeeld van de Griekse Renaissance, het thuis zou zijn geworden van het Schotse parlement. Het gebouw van Thomas Hamilton, een kleine tweehonderd jaar geleden opgetrokken uit de bruingrijze Craigleith-zandstenen, is een van de twee mooiste gebouwen in het Verenigd Koninkrijk, samen met de St George’s Hall in Liverpool.

Echter, toen de Schotten in 1999 weer hun eigen parlement kregen besloot de Eerste Minister Donald Dewar, een socialist, dat de Royal High School een ‘nationalistische sjibbolet’ was en dus ongeschikt. Besloten werd om naast het paleis een peperduur parlementsgebouw neer te zetten: Holyrood. Het schoolgebouw, waar de muizen sinds 1968 de alleenheerschappij hebben, moest wachten op een nieuwe bestemming.

Na een vergeefse poging om er het Scottish National Photography Centre te huisvesten, ligt er nu het plan van Duddingston House Properties om er een vijfsterrenhotel van te maken. Om het rendabel te maken moeten er twee bijgebouwen komen voor 150 kamers en een spa. Wat architect Gareth Hoskins betreft zullen de Dorische zuilen van Hamilton gezelschap krijgen van twee puisten, uiteraard gemaakt van dubbel glas.

Erfgoedorganisaties vinden het niets. ‘Het verpest het pittoreske zicht en beschadigt de setting van de gebouwen uit de Greek Revival’, zegt Euan Leitch van de Architectural Heritage Society. In Private Eye spreekt architectuurcriticus Gavin Stamp schande van de plannen, vooral omdat deze haaks staan op de egalitaire idealen van de Schotten en het verzet tegen de verschralende vrijemarktideologie bij de Engelse zuiderburen. ‘Hier is niet alleen sprake van barbarij, maar ook van hypocrisie.’