De vrijspraak van Lula geeft Brazilië weer hoop

Rio de Janeiro – De voormalige linkse president Lula da Silva is weer helemaal terug. 580 dagen zat de populaire metaalarbeider (75) gevangen. Beschuldigd van corruptie, op basis van flinterdunne bewijzen. Afgelopen week viel een gedenkwaardig oordeel: het Hooggerechtshof noemde de rechter die Lula gevangen zette ‘partijdig’ en veegde het hele proces van tafel. Daarmee is Lula in de race voor het presidentschap volgend jaar, en de peilingen zeggen dat hij ook ruimschoots zal winnen van de huidige extreem-rechtse president Bolsonaro.

Zeven jaar lang was anti-corruptierechter Sergio Moro de held van Brazilië. Met zijn ‘Wasstraat’-onderzoek zette hij tientallen corrupte politici en ondernemers achter de tralies. De verbetenheid waarmee hij achter Lula aan ging was echter opvallend. Moro veroordeelde de ex-president tot tien jaar gevangenis. In 2018 sloot hij hem op. Daarmee was de enige kandidaat die de verkiezingen dat jaar van Bolsonaro kon winnen door Moro hoogstpersoonlijk uitgeschakeld.

Het demasqué van de rechter begon meteen na de verkiezingen. Tot ieders verbazing hing Moro zijn toga aan de wilgen en werd ‘superminister’ van Justitie bij Bolsonaro. ‘Hij was als een schooljongen zo blij’, genoot Bolsonaro. Een half jaar later krijgt het Braziliaanse onderzoeksplatform Intercept een schat in handen: gehackte gesprekken en berichten tussen rechter Moro en de speciale ‘taskforce’ van het openbaar ministerie (OM) die verantwoordelijk was voor Operatie Wasstraat. Daaruit bleek dat Moro en het OM een regelrechte haat koesterden tegen Lula en zijn arbeiderspartij (PT). Denigrerende opmerken over ‘de negen-vingerige’ – Lula verloor een pink in de fabriek. Hilariteit over de ‘ordinaire’ smaak van zijn vrouw. Berichten als: ‘De PT moet tot elke prijs gestopt.’ Maar vooral bleek dat Moro zijn boekje als rechter ver te buiten ging. Hij stuurde de ploeg van het OM aan, suggereerde getuigenverklaringen en keek geheime documenten in. Vanaf het begin van het onderzoek tot de veroordeling van Lula was het Moro die de lakens uitdeelde. ‘Een onpartijdige en onafhankelijke rechter is een grondrecht van ieder mens’, schrijft het Hooggerechtshof nu.

Brazilië heeft inmiddels ruim driehonderdduizend coronadoden. Maar anti-vaxxer president Bolsonaro dreigt met de ‘staat van beleg’ tegen gouverneurs die maatregelen nemen. In dit drama betekent Lula’s terugkeer voor velen hoop. ‘Geloof die praatjesmaker toch niet en neem het vaccin’, hield Lula de mensen met zijn warme berenstem voor. ‘Blijf binnen. Gebruik een masker en hou afstand. In godsnaam.’