De vrouw als wisselgeld

Zeldzaam voor Nederland: tekeningen en foto’s van de Franse beeldend kunstenaar, schrijver, filosoof en vertaler Pierre Klossowski in Galerie Cokkie Snoei. Erotische fantasma’s gevangen in zwartwitten en kleuren. ‘La monnaie vivante’, Galerie Cokkie Snoei, Mauritsweg 55, Rotterdam. T/m 31 mei, donderdag t/m zondag 13.00-18.00 uur. ..LE Je hebt mannen en vrouwen. Die doen geheime, puur door xx- en xy-chromosomen gestuurde dingen met elkaar in de echtelijke slaap-, de overspelige hotel- of commerci‰le peeskamer.

Soms ook moet de vrouw van de man als liefdesobject gebruikt worden door een andere man. De echtgenoot of minnaar kijkt dan toe hoe zijn vrouw in de rol van willoos object geniet van wat haar aangedaan wordt, en peilt zweterig-zenuwachtig de diepten van zijn jaloerse emotie.
Dit kan natuurlijk ook omgekeerd en in de ‘tegennatuurlijke’ lesbische of homofiele variant, al dan niet met inzet van vrolijk suizende zweepjes, gepolsterde handboeien, latex G-strings, onverbiddellijke high heels en flinke Heras-hekwerken om het liefdesobject aan vast te binden.
Wat ik hier vertel is voor de gemiddelde Veronica- of SBS6-kijker gesneden koek.
De opwinding van de voyeur, het geblinddoekte genot van de onderworpene, de koele manipulatie van de sadist: ons - wij, het tv-publiek - hoef je dankzij de niet-aflatende exploitatiedrift van de commerci‰len (sex sells!) niets meer te vertellen.
Platte seks is alom aanwezig, erotiek niet.
Daarvoor moest je vroeger in Frankrijk zijn, tegenwoordig in Rotterdam.
Rotterdam - die uit anti-erotisch, grijs schokbeton opgetrokken werkstad?
Jazeker.
Want daar stelt de Parijse kunstenaar, schrijver en filosoof Pierre Klossowski (1905) de serie La monnaie vivante tentoon in Galerie Cokkie Snoei.
Negen zwartwit-foto’s, in overleg met Klossowski gemaakt door fotograaf Pierre Zucca, oorspronkelijk in 1970 verschenen in het gelijknamige boek en in 1998 opnieuw afgedrukt op barietpapier door Vladimir Markovic.
De erotiek van deze ge‰nsceneerde foto’s, waarin Klossowski’s vrouw Denise in de rol van Roberte, de vrouw die door haar man als 'wisselgeld’ wordt uitgeleend aan andere mannen en zo als 'levende munt’ dient voor 'onbetaalde rekeningen’ - is subtiel gearrangeerd, de schaamstreek altijd bedekt door een hand of een dij.
In de beperking van de erotische suggestie toont zich de sensuele meester, zogezegd.
De in de voorzaal van de galerie opgehangen manshoge kleurpotloodtekeningen uit de jaren tachtig ontberen de wellustigheid van de foto’s. Ze zijn vreemd gestileerd, bizar-schematisch getekend en soms in het geheel niet opwindend - lichamen ontdaan van vleselijkheid, de pose erotisch, de uitstraling daarvan bevroren koel.
Voor de nu 93-jarige Klossowski is erotiek, en het 'spreken’ daarover in manshoge kleurpotloodtekeningen of voyeuristische fotoseries, de uitdrukking van een filosofisch-religieus idee. Wel een ingewikkeld idee, helaas. Klossowski schreef uiterst lastige teksten, die teruggaan op de geestelijke vruchten van zulke grote denkers als Nietzsche en De Sade.
Gelukkig heeft de Nederlandse Klossowski-kenner Connie van Pelt (bezig met een filosofisch proefschrift over de 'maniak’ - Klossowski over zichzelf) een handzaam schrijven bij de tentoonstelling geleverd. 'Het dubbele gezicht van de godin’ (tekst van een lezing gehouden bij de opening van de tentoonstelling in Zaal De Unie) analyseert op heldere wijze de vaak duistere kronkelwegen van Klossowski’s door begeerte gestuurde denken en vormt een degelijke achtergrond bij het door onbedwingbaar libido aangedreven beeldmateriaal in de galerie.

  • Stichting Moderator organiseert op 9 mei een symposium rond de dreigende vraag: 'Hoe is het tegenwoordig gesteld met de maatschappelijke betrokkenheid van kunstenaars?’ Antwoord hierop door kunstenaars Q.S. Serafijn, Ronald Ophuis, Jeanne van Heeswijk e.a. Kunsttheoretische bijdragen van Ineke Schwartz en Kitty Zijlmans. Met dia’s. Commitment: Symposium over 'Engagement in de kunst’, Aula Museon, Stadhouderslaan 37, Den Haag, 10.00 uur, entree Ÿ 30,- (studentenpas Ÿ 15,-).
  • Oezbeekse kunstenaars Hakim Tourdiev en Zainetin Mirzaev tonen voor hun Onakhan Moederdagproject installaties en schilderijen met zijde en zout. 'Zout in de vorm van borsten, liefdevol bedekt met de befaamde ikat-zijde.’ Voormalig Gemeente Archief, Korte Haven 133, Schiedam. Opening: vrijdag 8 mei, 19.00 uur door Tonny Slechte, voorzitster van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen. Zaterdag 9 en zondag 10 mei van 12.00 tot 17.00 uur.