De vrouw met de hamer

LENNART BOOIJ, een van de oprichters van jongerenbeweging Niet Nix: ‘Misschien wordt het tijd om de machtsstrijd aan te gaan. De oude garde beticht ons ervan dat we geen verantwoordelijkheid willen nemen. Ik denk inderdaad dat de tijd gekomen is dat we die gaan nemen.’

Tot nu toe hanteerde Niet Nix het credo ‘Wij willen geen macht maar invloed’. Booij: 'Maar voor invloed heb je toch macht nodig, en dus posities, helaas.’ Het profiel van zijn ideale voorzitter: 'Iemand met lef, die zorgt dat de partij weer initiatief neemt, die snapt dat de PvdA in de eerste plaats een vereniging is, die tegenwicht biedt aan de Haagse kortademigheid, die zorgt dat we niet betiteld kunnen worden als een oude-mannenclub, die het interne debat stimuleert, die de dualiteit organiseert tussen Den Haag en de partij-achterban, die de potentiële inhoudelijke verschillen die binnen de partij bestaan, over Schiphol bijvoorbeeld, durft te bediscussiëren.’ Past Lennart Booij in dat profiel? Booij: 'Eh, ik weet niet of het wel echt leuk is om te doen.’ Wat krijgen we nou, leuk? Is dat het criterium? Booij: 'Ik zou het in ieder geval pas willen als de hele partij kiest voor het veranderingsproces dat ik voorsta.’
TJEERD VAN DEKKEN (31), voorzitter van het PvdA-gewest Groningen: 'Ik kan wel bevestigen dat er besprekingen worden gevoerd, los van de partijtop in Den Haag. Nu de vijftigers het gezicht van het kabinet bepalen, lijkt het me extra nodig dat we een twintiger of dertiger als voorzitter krijgen.’ Ja, hij weet dat ook zijn naam circuleert, en hij zou best willen. Van Dekken: 'We hebben een voorzitter nodig die opgewassen is tegen de Haagse partijtop, die de achterban weer een stem geeft. Op dit moment stelt het partijbestuur niet zo veel voor, en de Haagse top vindt dat wel makkelijk. We hebben weer een sterk en bevlogen bestuur nodig, dat de inhoudelijke discussie in de partij aanwakkert. Als we in ieder geval maar niet een of andere overbodige europarlementariër als voorzitter krijgen, of iemand die al dertien jaar in het partijbestuur zit en nodig eens een trapje hoger moet.’
JAN HAMMING, partijbestuurder: 'Het is nu of nooit, want de nieuwe aanwas van de PvdA begint te twijfelen of ze niet louter als stemvee en jeugdig sausje is gebruikt.’ Hij heeft een voorstel: 'Lennart en Erik (Erik van Bruggen, mede-oprichter van Niet Nix - mdr) moeten het samen gaan doen, dat lijkt me een heel goede tandem. Als ze willen, ga ik campagne voor ze voeren, absoluut.’
Een van de nieuwe Tweede-Kamerleden, Wouter Bos, bekritiseerde een paar weken geleden de nieuwe ministers omdat ze te weinig verstand zouden hebben van half-pipes, skaten en xtc. Maar hebben Lennart en Erik dat wel? Hamming: 'Nou, ze hebben daar zelf weinig mee van doen, maar ze kunnen de partij wel zo organiseren dat het ook voor dat soort jongeren aantrekkelijk wordt.’
OMAR RAMADAN, voorzitter van de Jonge Socialisten: 'Leeftijd vind ik eigenlijk niet zo belangrijk. Als de nieuwe man of vrouw maar links is. De voorzitter is de spreekbuis van de achterban, en die achterban is nu eenmaal wat kritischer en progressiever dan de partijtop in Den Haag. Het huidige partijbestuur conformeerde zich veel te sterk aan Kok en Wallage. We hebben iemand nodig die het ook op durft te nemen tegen de eigen PvdA-bewindslieden.’
De Jonge Socialisten vinden dat de nieuwe voorzitter zo snel mogelijk moet aantreden, en niet pas op het partijcongres eind februari. Ramadan: 'De PvdA heeft op dit moment geen gezicht. Kok is nu eenmaal niet de ideale partijleider, en als we dan ook geen voorzitter hebben, hebben we eigenlijk niemand.’ (De JS schreven twee weken geleden al aan Wim Kok dat hij maar beter kan aftreden als partijleider.)
Namen? Ramadan: 'Paul Kalma of Hans van der Vlist spreken mij aan omdat ze het linkse geweten in de partij prikkelen.’ (Kalma is directeur van het wetenschappelijk bureau van de PvdA, Van der Vlist is voorzitter van de Evert Vermeer-stichting, die zich binnen de PvdA bezighoudt met ontwikkelingssamenwerking.) Melkert of Pronk mogen het van hem ook worden. Of Hedy d'Ancona. Ramadan: 'Als ik in het partijbestuur een plan opper en Jacques Wallage zit te zuchten, knikt Hedy mij altijd enthousiast toe.’ Hij voelt wel voor een tandem van een doorgewinterde - linkse! - bestuurder en een twintiger.
JAN VAN ZIJL, Tweede-Kamerlid: 'Ik weet dat mijn naam circuleert. Het is natuurlijk altijd aardig als mensen denken dat je daar geschikt voor bent. Maar ik zou er wel gruwelijk over na moeten denken. In de fractie zijn de functies van vice-fractievoorzitter en financieel woordvoerder vacant en daar heb ik ook wel belangstelling voor.’
Roeland van der Schaaf, partijbestuurder: 'De PvdA begint op het CDA in de jaren tachtig te lijken. Het gaat er op het moment nogal gezapig aan toe in de partij. Ik ben vooral voor een voorzitter die ervoor zorgt dat we niet klakkeloos achter het regeerakkoord aanhobbelen. Een voorzitter die partij en ministers wakker kan houden, die originele ideeën heeft en nergens bang voor is. En alsjeblieft geen oud-bewindspersoon.’ Hij noemt drie namen: Eberhard van der Laan, de oud-fractievoorzitter van de PvdA in Amsterdam, Ella Vogelaar, bijna-voorzitter van de FNV, en Jan Marinus Wiersma. De laatste zit al heel lang in het partijbestuur en is sinds het vertrek van Karin Adelmund vice-voorzitter. (Ruud Vreeman, voorzitter ad interim, is wegens vakantie onbereikbaar.)
Jan-Marinus Wiersma: 'Een voorzitter heeft nogal tegenstrijdige taken. Je moet het profiel van de partij bewaken, en daarvoor kan het nodig zijn dat je je durft af te zetten tegen je eigen bewindslieden in Den Haag. Tegelijkertijd moet een voorzitter een bruggenbouwer zijn, de boel bij elkaar houden. Ik ben wel een bruggenbouwer, maar niet geschikt als profielbewaker. Nee, laat iemand anders het maar doen. Trouwens, ik denk dat we naast Melkert en Kok een gezichtsbepalende vrouw nodig hebben.’ Nee, namen weet hij niet.
Jeltje van Nieuwenhoven, Tweede-Kamervoorzitter en lid van het PvdA-partijbestuur: 'De gemiddelde leeftijd van het PvdA-campagneteam voor de verkiezingen was een jaar of 25. Ik vond dat erg enerverend en inspirerend. Ik ben voor een jonge partijvoorzitter.’ Ze wil zelf liever geen namen noemen, 'want als ze genoemd zijn, worden ze het juist niet’. Lennart Booij? Van Nieuwenhoven: 'Dat is een goeie jongen.’ Tjeerd van Dekken? 'Een goeie jongen, met veel bestuurlijke ervaring. Ik heb wel 'ns tegen hem gezegd: is het niks voor jou?’ Het moet in ieder geval een krachtiger figuur zijn dan Karin Adelmund. 'Die wilde wel, maar kon niet op tegen de vele krachten in de partij.’
HANS VAN DER VLIST, voorzitter van de EVS: 'Ik ben niet voor een politiek geprofileerde voorzitter. De kiezers rekenen je af op wat de fractie en de ministers doen, en niet op de mooie verhalen die een voorzitter weet te houden. Het is dus aan de fractie om een eigen geluid te laten horen en het profiel van de partij te bewaken. Als een fractie dat te weinig doet, zoals de afgelopen jaren, dan hebben we pech, maar dat brei je niet recht met een voorzitter. Polarisatie tussen Den Haag en de rest van de partij werkt alleen maar frustrerend.’ Zou hij het zelf willen doen? 'Daar zou ik over na moeten denken.’
Roos Vermeij, mede-auteur van een artikel in Socialisme & Demokratie dat opmerkelijk kritisch was over het voorzitterschap van Felix Rottenberg: 'Bij de afgelopen verkiezingen hebben 2,5 miljoen mensen op de PvdA gestemd, maar de besluiten binnen de partij worden genomen door een piepklein clubje. De nieuwe voorzitter moet niet alleen zorgen voor debat in de partij, maar ook dat dat debat ergens toe leidt, dat veel meer mensen echt invloed hebben op de besluitvorming. En je mag het tegenwoordig bijna niet meer zeggen, maar ik zou het niet slecht vinden als het een vrouw werd. Helaas heb ik nog geen enkele naam gehoord waar ik helemaal verrukt over ben.’