Televisie

DE WEG NAAR HET VOLK

TELEVISIE De week van de democratie

Na MijnPostbank en MijnTelegraaf nu ook MijnVPRO. Daar konden wij een huisgemaakte promospot voor de vpro uploaden. Geen discriminatie, porno of geweld, maar wie die zelfbeheersing opbracht had kans zomaar uitgezonden te worden. Schutterig worden we beurtelings met ‘jij’ en ‘u’ aangesproken, alsof ze zich toch een beetje schamen voor een aanpak die, zelfs vergezeld van knipoog, iets van ideeënarmoe en Ikea-tofheid verraadt. De weg naar leden, kijkers, volk is glad (de jubileum_-Zomergasten_ met fragmenten van kijkers was, voorspelbaar, niet echt een hoogtepunt), maar u heeft inmiddels de eerste resultaten kunnen zien en vastgesteld of er juwelen bij zaten die tot lidmaatschap verleiden. De vpro springt ook al over haar grenzen door voor het eerst Endemol in te huren ten bate van een heuse show, Het nieuwe volkslied, waarin alternatieven voor het Wilhelmus worden geoffreerd – want identiteit kent geen tijd en als de publieke omroep tot een ‘week van de democratie’ besluit, wil je iets origineels. Als het maar bij een spelletje blijft, want tussen al dat negentiende- en twintigste-eeuwse operettegeschetter van elders onderscheiden wij ons met een melodie die bij Tussen kunst en kitsch als verrassend oud en waardevol zou worden bestempeld – al droeg hij ooit ook minder verheven teksten en mag hij minder slepend gespeeld.

In diezelfde themaweek, Wij zijn de baas gedoopt, ook een serieuze en interessante vpro-bijdrage van IJsbrand van Veelen en Dorothée Forma, Turkije: Het dilemma van de democratie. De film (in ruwe versie gezien) is gemaakt tijdens de aanloop tot de laatste verkiezingen en rust op drie pijlers. Gepensioneerd generaal Eruygur verdedigt de seculiere erfenis van Atatürk; voor de islamitische akp wordt kandidaat-parlementslid Cingi uitgebreid gevolgd en komt Gül zelve, inmiddels president, aan het woord; en _Newsweek-_journalist Fareed Zakaria geeft van buitenaf zijn visie op de Turkse situatie, waarbij hij de voorkeur uitspreekt voor de akp boven de kemalistische chp. Hij gelooft niet in een dubbele agenda van de akp, als een paard van Troje waaruit op een kwade dag fundamentalistische islamisten zullen springen; daarvoor is Turkije op allerlei terreinen te zeer gemoderniseerd. Hij ziet juist het kemalisme als conservatief en als veel minder liberaal op de meeste maatschappelijke terreinen (waaronder economische) dan deze ‘moderne’ confessionelen. Het zijn boeiende, optimistische analyses.

Ook boeiend om te horen is hoe de generaal de EU ervan beschuldigt bewegingen te steunen ‘die het Turkse volk van zijn eigen beschavingspad af willen brengen’ – een pad dat verankerd is in de preambule van de grondwet die nooit veranderd mag worden, al zou 99,9 procent het daarmee eens zijn. En boeiend is het in ‘jonge Turk’ Murat Cingi een moderne ondernemer en politiek filosoof te zien die gek is op zijn dochtertjes maar tegelijk zelfs geen woorden nodig heeft om zijn vrouw rond te commanderen. Turkijes moderniteit krijgt een kanttekening tijdens het bezoek van twee oude mannen aan het akp-partijbureau. Afkomstig uit Akin en Yazin, zeshonderd meter uiteen gelegen dorpen, vragen ze een geasfalteerde verbindingsweg. In ruil bieden ze driehonderd stemmen. Erg gelukkig lijkt het kader er niet mee, wat trouwens heel goed aan de aanwezigheid van de camera kan liggen. Maar is dit nu archaïsch cliëntelisme of modern Leefbaar Akin? In elk geval heeft Allah er weinig mee van doen.

De week van de democratie. 5-12 oktober, publieke omroep op radio, televisie en internet.

Turkije: Het dilemma van de democratie. VPRO, Tegenlicht. Maandag 8 oktober 20.55-21.55 uur, Nederland 2

Het nieuwe volkslied. VPRO. Woensdag 10 oktober 21.00 uur