Sommige filmrecensenten vonden het een belediging van hun intelligentie. De moraal van het verhaal zou er in deze satirische blockbuster wel erg dik bovenop liggen. En inderdaad, Don’t Look Up, de nieuwe film van Adam McKay, blinkt niet uit in subtiliteit. Luister naar ons! We gaan eraan! schreeuwen de wetenschappers die ontdekt hebben dat een komeet op ramkoers ligt met de aarde. Nou, nou, laten we het wel een beetje leuk houden, glimlachen de talkshowhosts. De president wil het eerst eens rustig bekijken – ‘sit tight and assess’ – terwijl een techmiljardair vooral commerciële kansen ziet in de naderende brok ruimtemetalen. En het grote publiek? Dat weet van gekkigheid niet wat het moet geloven, totdat er een vuurbal opdoemt aan het hemelgewelf en zelfs de grootste komeetontkenner er niet meer omheen kan dat het menens is. Maar dan is het eigenlijk al te laat.

De recensies waren gemengd, maar er was één groep die opvallend lovend was: klimaatwetenschappers. ‘Don’t Look Up toont de waanzin die ik iedere dag meemaak’, was de kop boven het artikel van nasa-klimaatwetenschapper Peter Kalmus in The Guardian. Een ‘emotionele sloopkogel van een film’, noteerde David Wallace-Wells in Variety. Wallace-Wells is de auteur van De onbewoonbare aarde, met de inmiddels befaamde openingszin ‘Het is erger dan je denkt, veel erger.’ (Het schijnt dat Adam McKay na het lezen van dit boek wist wat het onderwerp van zijn volgende film moest worden.)

In De Groene van deze week staat een artikel waarin Wallace-Wells klimaatverandering ontleedt als een ‘morele catastrofe’. Anders dan bij een komeet zijn er namelijk verantwoordelijken aan te wijzen voor de opwarming van de aarde. Een land als de Verenigde Staten heeft welvaart vergaard door grote hoeveelheden fossiele brandstoffen te verstoken, met als gevolg dat het klimaat ontwricht raakte, waardoor inwoners van India en Nigeria nu kampen met dodelijke hittegolven en overstromingen. Hebben rijke landen dan niet de morele plicht om die broeikasgassen uit de atmosfeer te verwijderen, zelfs als daar een fiks prijskaartje aan hangt?

Een planeet vernietigende komeet is een klassieker in het Hollywood-repertoire. Maar voor klimaatverandering is het een gemankeerde metafoor. We hebben niet nog een x aantal jaar om met een heroïsche reddingsmissie te zorgen voor een happy end. De opwarming van de aarde is geen toekomstdreiging, maar een realiteit waarvan de gevolgen nu al voelbaar zijn en zoals Wallace-Wells laat zien zijn het wrang genoeg de mensen met de kleinste ecologische voetafdruk die er het meest onder lijden. Hoe sneller we actie ondernemen, hoe meer leed we kunnen voorkomen. Eigenlijk hadden we gisteren al moeten beginnen.

Die urgentie spreekt niet direct uit het regeerakkoord van Rutte IV. Toegegeven, de ambities zijn opgeschroefd en het mag allemaal wat kosten. De tijd van sit tight and assess is gelukkig voorbij. Maar nog steeds worden lastige keuzes over de kabinetsperiode heen getild. Rekeningrijden, toch geen nieuw idee, staat gepland voor 2030. Over nieuwe kerncentrales ging het al in het regeerakkoord van Rutte I (2010). En zelfs als morgen wordt gestart met de bouw duurt het nog minstens tien jaar voordat een kernreactor de eerste koolstofarme stroom levert. Op deze manier wordt het lastig om de doelen te halen, waarschuwde het Planbureau voor de Leefomgeving. De werkelijkheid is tragischer dan de klucht van McKay: zelfs de zelfbenoemde koplopers die vastberaden zeggen te zijn de ‘klimaatkomeet’ te stoppen, komen niet met zwaar genoeg geschut.