De Winter Sla Hard Toe Verenigde Beheersings Campagne

Met dezelfde grondigheid die zo'n indruk maakte bij de Olympische Spelen, heeft China zich de afgelopen maanden voorbereid op de dubbele verjaardag die deze week in Tibet werd gevierd. Op 10 maart was het vijftig jaar geleden dat de opstand werd neergeslagen die leidde tot de vlucht van de Dalai Lama en de definitieve onderwerping van Tibet door Peking. En het was een jaar geleden dat dezelfde herdenking leidde tot rellen door heel Tibet en aangrenzende provincies.

Het hele afgelopen jaar waren al strikte veiligheidsmaatregelen en beperkingen van kracht, maar daar kon de afgelopen weken nog een schepje bovenop. De ‘Winter Sla Hard Toe Verenigde Beheersings Campagne’ in hoofdstad Lhasa, bijvoorbeeld, die ten doel had om ‘de sociale orde en stabiliteit van de stad krachtig te handhaven’ door alle niet-permanente bewoners van Lhasa ‘grondig te controleren’, oftewel iedereen die zich ophield in huurwoningen, bars, guesthouses, internetcafé’s, hotels, en soortgelijke broeinesten van opstandigheid. Het doorlichten van vele duizenden mensen leverde ruim tachtig arrestaties op, ondermeer voor het bezitten van ‘reactionaire liederen en meningen’ op mobiele telefoons. De straffen daarvoor zullen ongetwijfeld hoog zijn, want afgelopen jaar werden in Tibet routineus jarenlange celstraffen uitgedeeld voor vergrijpen als ‘ruzie zoeken’ en ‘problemen maken’.
In een rapport over Tibet met vele voorbeelden van martelingen en andere excessen legt Amnesty International de vinger op de zere plek: China kan met zijn onderdrukking wellicht rust opleggen, maar niet onvrede wegnemen. Tegelijkertijd illustreert het rapport ook een cruciaal probleem bij het bespreken van Tibets lot: eigenlijk weten we maar heel weinig zeker als het om het huidige Tibet gaat. China heeft het gebied afgesloten voor pers, onafhankelijke onderzoekers hebben al lang grote moeite om een coherent beeld te krijgen van de diverse en snel veranderende Tibetaanse maatschappij en Tibetaanse ballingen bestoken de westerse opinie voortdurend met romantische beelden van een collectief naar traditionele cultuur en tijdloze wijsheid snakkende bevolking.
Geconfronteerd met zo'n indrukwekkend rookgordijn is het moeilijk om weg te blijven van generalisaties en het invullen van de onbekende delen naar eigen voorstelling. Ook Amnesty, dat geen club van dromers is, lukt het niet om daar geheel van weg te blijven, getuige zinsneden als ‘de voortdurende onvrede van het Tibetaanse volk’. Dat is nou net iets wat we wel zeker weten: hét Tibetaanse volk bestaat niet, wel een lappendeken die zich uitstrekt van jakherders tot stedelijke middenklasse en van ouderen die in feodale tijden opgroeiden tot op internet surfende en hard feestende jongeren. Het geloof dat al hun problemen in harmonie zouden verdwijnen als de Dalai Lama terug zou keren als koning/heilige is even naïef als het idee dat China daartoe kan worden gedwongen. Het heeft dan ook geen zin om de roep om een einde aan de onderdrukking in Tibet te koppelen aan een eis van onafhankelijkheid. Het is eerder contraproductief, want China opereert al paranoïde genoeg. Wie werkelijk om de Tibetanen geeft, houdt zijn pleidooien daarom bij het eerste. Als de onderdrukking gestopt is, kan dagdromen altijd nog.