Adjiedj Bakas, Megatrends Nederland

De ziener van Verdonk

Adjiedj Bakas

Megatrends Nederland

Scriptum, 180 blz., € 19,95

Het gaat erg goed met Adjiedj Bakas, de uit Suriname afkomstige directeur van Dexter Communicatie BV. Zijn werkveld is de multi-etnische samenleving. «Een gat in de markt», verklaarde hij twee jaar geleden glunderend in een NPS-documentaire op de achterbank van zijn auto met chauffeur. Tot zijn klanten horen dan al de Hema, KLM en de vier grote steden. Hij helpt ze bij zaken als het opzetten van campagnes gericht op etnische doelgroepen en het werven van allochtoon personeel.

Twee jaar later gaat het nog beter met Bakas. Hoe goed is niet duidelijk. Want bluf en branie zijn de trendwatcher niet vreemd. Maar op de website van zijn bedrijf staat een imposante lijst op drachtgevers (Nuon, verschillende mi nis teries, een aantal politiekorpsen, de Rijksvoorlichtingsdienst, woningbouwcorporaties et cetera). Hij heeft zich opgewerkt tot informeel adviseur van VVD-minister Rita Verdonk van Integratie. Bakas laat niet na haar beleid te prijzen en op haar beurt opende Verdonk het nieuwe hoofdkantoor van Dexter. Binnenkort wordt waarschijnlijk be kend dat het bureau een belangrijke rol krijgt in de nationale integratiecampagne (waar circa tien miljoen euro voor wordt uitgetrokken) van het kabinet. In de media is Bakas zo ongeveer alom tegenwoordig als de goeroe van het nieuwe Nederland. Zeker nadat hij deze maand Megatrends Nederland presenteerde (het eerste exemplaar werd uiteraard aangeboden aan Verdonk).

Maar is Adjiedj Bakas ook werkelijk iets anders dan een (in maatpak gestoken) waarzegger? De overeenkomsten met een trendwatcher liggen eerlijk gezegd meer voor de hand dan hij wil toegeven. Het kenmerk van beide be roepsgroepen is dat ze handelaren zijn in angst en hoop voor de toekomst. Dat ze in angst handelen is vanzelf sprekend. Een mens bekommert zich doorgaans vooral over de toekomst als hij vreest dat het misgaat. Dat er hoop wordt geboden, is ook logisch. Met alleen onheilsvisioenen is de lol er voor de koper snel van af.

Met Megatrends Nederland bewijst Bakas dat hij voldoet aan de criteria voor de goede waarzegger. Met evenveel recht kun je het een optimistisch als een pessimistisch boek noemen. Meer dan hoopvol is Bakas over de technische vooruitgang. De medische zorg zal spectaculair verbeteren. Het wordt warmer, waardoor onze cultuur Latijnser wordt. Nederlanders kunnen vaker zelf bepalen hoe ze hun leven willen inrichten. We gaan minder werken en vertrekken voor onze oude dag naar zonniger streken (onder andere Uruguay). De opkomst van China biedt ongelooflijke mogelijkheden voor het bedrijfsleven. Niet alleen zal de handel toenemen, maar ook het toerisme. We moeten dan alleen wel Chinees gaan leren en ook onze attracties en architectuur aanpakken. Wat het laatste betreft: het beste is als in Amsterdam een groot Chinatown verrijst. Verder zijn ze dol op onze oude architectuur. Desnoods moeten voor nieuwbouwhuizen wat klassieke geveltjes worden geplakt (dit is, voor de goede orde, nog steeds onderdeel van Bakas’ optimistische perspectief).

Bakas’ toon is zeer somber als hij over de islam schrijft. Die gaat volgens hem radicaliseren. Hij denkt dat het niet lang duurt voor het grootste deel van de bevolking in de grote steden extreem islamitisch wordt. Hij verwacht in de naaste toekomst een godsdienstoorlog met een onzekere uitkomst. Het wachten is op een grote terroristische aanslag. Op lange termijn voorziet hij dat ons land onderdeel gaat uitmaken van Eurabia, dat onderdeel wordt van het Ottomaanse rijk (dat na het herstel van het kalifaat een wederopstanding kan gaan beleven).

De mensen zullen zich verder onveiliger gaan voelen, de middenklasse trekt zich terug in «gated communities». De sociaal-economische verschillen nemen toe, net als de segregatie, hoewel Bakas dat niet meteen als een nadeel ziet. In de NPS-uitzending zegt hij blijmoedig tegen de Haagse wethouder Hilhorst: «Er is niets mis met apartheid.»

Een groot deel van het land zal onder water komen te staan door opwarming van de aarde (wat de pret van de latinisering aanzienlijk drukt). Verder wordt de samenleving gedeseksualiseerd. Want de islamitische immigranten en bekeerlingen accepteren zaken als naveltruitjes en openlijke homoseksualiteit natuurlijk niet. De westerse cultuur zal verder haar dominante positie verliezen en Nederland wordt waarschijnlijk gedegradeerd tot de categorie «slaaplanden». Vooral in Azië zullen grootmachten verrijzen. Naast China komen India en Rusland (dat is half Aziatisch, schrijft Bakas) op. Omdat de cultuur zich altijd aanpast aan de dominante machten in de wereld zullen we in Nederland aziatiseren.

Je kunt wel cynisch commentariëren dat het lastig is om tegelijkertijd te arabiseren, aziatiseren en latiniseren (net zoals Bakas’ voorspelling dat ouderen massaal naar zonnige streken verhuizen zich een beetje moeizaam verhoudt met de profetie elders in het boek dat ze juist door hun kinderen verzorgd gaan worden), maar het mooie ervan is dat er altijd wel iets van de voorspelling zal kloppen. Een goede trendwatcher en waarzegger weet dat het verstandig is om nooit te exact te zijn met voorspellingen.

Bakas werpt tegen dat hij zich van zijn occulte branchegenoten onderscheidt doordat hij onderzoek doet en zijn voorspellingen baseert op feiten. Maar wat in het boek juist opvalt is dat de gepresenteerde «feiten» nogal zijn aangepast aan Bakas’ visoenen. Een van de megatrends is bijvoorbeeld de ontvolking van Nederland: deze eeuw daalt de bevolking tot tien à twaalf miljoen. Op basis daarvan raast hij verder. De zogenoemde Vinexwijken zullen leeg komen te staan. De huizenprijzen gaan dalen. Het is daarom onzin om nog «duurzaam» te bouwen. De toekomst is aan de tijdelijke bouw. Bakas zegt in een interview met het radioprogramma Kunststof dat hij zich baseert op de cijfers van het Europese demografie-instituut Eurostat. Maar dat voorziet helemaal geen ontvolking. Het instituut werkt voor de lange termijn met drie scenario’s, die zo verschillen dat alles mogelijk is. Volgens het ene daalt de bevolking na 2032 inderdaad. Volgens een tweede blijft de bevolking stabiel. En het derde scenario laat een spectaculaire stijging zien. Andere cijfers, die van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), geven weinig steun aan de stelling dat Nederland deze eeuw spectaculair gaat ontvolken. In 2050 zouden hier bijna zeventien miljoen mensen wonen: bijna twee miljoen meer dan nu.

Een andere ontwikkeling is het toenemende belang van de Chinese economie. Dat zal best, maar de vraag is hoe ingrijpend de gevolgen de komende decennia zijn. Ter illustratie geeft Bakas de ontwikkeling van de handelscijfers. In het programma Kunststof zegt hij: «Wist u dat de import uit China nu al groter is dan die uit Frankrijk?» Zijn conclusie: Chinees leren wordt belangrijker dan Frans. Maar hij vergeet er bij te zeggen dat de export naar China erg klein is, volgens het CBS slechts een tiende van die naar Frankrijk. En export is voor de Nederlandse economie be langrijker dan import. Misschien is het daarom toch verstandig om nog even te wachten met Frans als schoolvak in te ruilen voor Chinees.

Een voorspelling over de ontwikkeling van een samenleving is, zeker als die over een periode van meer dan vijftig jaar gaat, per definitie niet meer dan koffiedik kijken. Het risico is groot dat de beslissende factor net over het hoofd wordt gezien. Net als iedereen denkt Bakas bijvoorbeeld dat de vergrijzing onafwendbaar is. Als de komende decennia een nieuwe variant van de Spaanse griep uitbreekt waartegen de vaccins niet bestand zijn, zullen vooral de be jaarden het slachtoffer zijn.

Bakas doet wel een bewonderenswaardige poging om zo min mogelijk over het hoofd te zien. Het boek gaat over ontwikkelingen in de demografie, economie, cultuur, religie, mode, techniek, klimaat et cetera. Zelfs het werk van Nostradamus wordt erbij gehaald. Maar het resultaat is een onoverzichtelijke potpourri van trends, trendjes en fantasieën.