De zorgenkindjes rukken op

Wie zich een avond wil verstrikken in de dilemma’s van de moderne samenleving, moet het rapport Aan de wieg van de toekomst aanschaffen. De Stichting Toekomstscenario’s Gezondheidszorg (STG) bood dit boekwerk vorige week aan minister Borst van Volksgezondheid aan om de overheid een handje te helpen in het bepalen van een beleid op het terrein van de menselijke voortplanting.

Er zitten namelijk wat problematische kanten aan het feit dat vrouwen, onder meer vanwege hun kansen op de arbeidsmarkt, op steeds latere leeftijd kinderen krijgen. Was in 1970 de gemiddelde leeftijd van moeders bij de geboorte van hun eerste kind nog 24,4 jaar, in 1992 was dat 28 jaar. En bij ongewijzigd beleid is de kans groot dat na de eeuwwisseling de gemiddelde leeftijd van dertig gepasseerd wordt.
Maar met het vorderen van de leeftijd is zwanger worden een steeds moeizamer opgave. De kans voor vrouwen boven de 35 op een normale zwangerschap is twee maal zo klein als voor vrouwen van 25. Boven de 38 is die kans zelfs vier keer zo klein. En dat terwijl de kans dat een 25-jarige vrouw langs natuurlijke weg zwanger raakt, al slechts 1 op de 5 keer bedraagt.
Het vereist derhalve weinig mathematisch inzicht om te begrijpen waarom de wachtkamers van de centra waar vruchtbaarheidstechnologieen worden toegepast, gevuld zijn met dertigers. Dat kost steeds meer geld en ook heel veel gezondheidsellende en teleurstellingen.
Het STG biedt Borst een aantal scenario’s, die - hoewel het niet zo wordt genoemd - erop gericht zijn vrouwen eerder aan het kind te helpen. Het creeren van meer kinderopvang en meer deeltijdbanen bijvoorbeeld zou vrouwen eerder over de streep moeten halen.
Nu is het de vraag of het zo werkt. Want het uitstellen van het krijgen van kinderen heeft niet alleen met de kansen op de arbeidsmarkt te maken, maar ook met de algemene trend onder jong-volwassenen om relaties eerst een geruime tijd te beproeven voor kinderen welkom zijn. Dat is, gezien de breekbaarheid van de moderne relaties, bepaald geen onverstandig gedrag te noemen. Het zal ook zeker niet veranderen door deeltijdbanen en meer kinderopvang.
Dan maar het soberheidsscenario? Dat wil zeggen: de toegang tot de moderne vruchtbaarheidstechnologieen beperken en zo de omweg via de gezondheidszorg afsluiten. Dat zou vrouwen er dan toe brengen eieren voor hun geld te kiezen en eerder aan de kinderen gaan. Maar een dergelijk scenario is in hoge mate onrechtvaardig, omdat meer gefortuneerde vrouwen - die het doorgaans toch al gemakkelijker hebben op de arbeidsmarkt - dan via prive-klinieken wel de weg naar het moederschap kunnen vinden, terwijl deze weg voor de minder vermogenden wordt afgesloten.
Het behoeft weinig verbazing dat minister Borst nadat zij het rapport in ontvangst had genomen, niet het verlossende woord sprak. Maar zij bewees eens te meer dat zij het metier van modern bestuurder al helemaal onder de knie heeft. Zij deed namelijk het enige wat een modern bestuurder bij onoplosbare dilemma’s kan doen: zij kondigde een voorlichtingscampagne aan.
En verder moeten we het zelf maar uitzoeken.