Dans Giselle

De zwaartekracht genegeerd

Het ballet Giselle geldt als een van de belangrijkste werken uit de dansgeschiedenis en is naast La Sylphide de enige overlevende choreografie uit de Romantiek. Dit ballet over de noodlottige liefde tussen het boerenmeisje Giselle en de prins Albrecht stond sinds de Parijse première in 1841 vrijwel onafgebroken op het repertoire van de grote balletgezelschappen. De solist, die een overtuigende Giselle of Albrecht wil neerzetten, treedt in de voetsporen van legendarische voorgangers als Galina Ulanova, Carla Fracci, Natalia Makarova, Vaslav Nijinsky en Rudolf Nureyev.
In Nederland is het al meer dan tien jaar geleden dat Het Nationale Ballet Giselle opvoerde. Voor deze gelegenheid werd de wat verouderde versie van Peter Wright vervangen door een herbewerking van oud-dansers Rachel Beaujean (Het Nationale Ballet) en Ricardo Bustamante (onder meer het American Ballet Theatre).
Giselle bestaat uit twee aktes die zo verschillend van karakter zijn dat ze bijna als afzonderlijke balletten kunnen worden beschouwd. De tweede akte, de ‘witte akte’ waarin een groep jong gestorven maagden elke jongeman die zij te pakken kan krijgen de dood in jaagt, is een monument uit de dansgeschiedenis en werd in deze versie nauwelijks aangepast. Dat is ook nergens voor nodig. Al meer dan anderhalve eeuw is het ademloos toekijken hoe de dansers tijdens de maanverlichte pas de deux traag de wetten van de zwaartekracht negeren, hoe tientallen in lange witte tutu geklede ballerina’s op spitzen langs elkaar heen glijden en hoe de mannelijke solisten met olympische sprongen over het podium zweven.
Beaujean en Bustamante hielden daarom vooral huis in de doorgaans wat stoffige eerste akte, die bij Het Nationale Ballet nu lekker vlot op tempo komt. Deze akte is, in tegenstelling tot de macabere, nachtelijke tweede, één grote lofzang op het frisse achttiende-eeuwse landleven. We zien een idyllisch Duits dorpje waar de druivenoogst in volle gang is en de najaarszon de harten sneller doet kloppen. Giselle danst er arm in arm met haar geliefde Albrecht, de geoogste druiven worden binnengereden op praalwagens (waar Giselle natuurlijk even op klimt met een scepter van bloemen voor een kleurig tableau vivant) en de dorpsjeugd walst overal even onbezonnen doorheen. Je moet ervan houden, maar een goed excuus voor een prettige klassieke balletproductie is het allemaal zeker.
In beide aktes stonden de dansers van Het Nationale Ballet opvallend zelfverzekerd op het toneel. De beeldschone Anna Tsygankova laveerde moeiteloos tussen de eerst zorgeloze, daarna door liefdesverdriet verscheurde Giselle uit de eerste akte en het etherische, gewichtloze creatuur uit akte twee. Haar tegenspeler Jozef Varga flankeerde haar steeds met mannelijke elegantie. Zonder moeite tilde hij Tsygankova hoog boven zijn hoofd en hij zeilde zorgeloos door pirouetten en virtuoze sprongen. Daarnaast maakten ook tweede solisten Michelle Jimenez en Mathieu Gremillet, grand sujet Maia Makhateli en corps de ballet-danser Arthur Shesterikov indruk in de sprankelende, technisch zeer pittige pas de quatre uit de eerste akte, en speelde tweede soliste Anu Viheriäranta het klaar om tijdens haar korte opkomsten in de tweede akte alle ogen naar zich toe te trekken.
Het moet dan ook worden gezegd: deze nieuwe Giselle kan zeker net zo lang mee als haar voorganger. We zitten goed de komende dertig jaar.

Giselle door Het Nationale Ballet. Muziektheater, Amsterdam, t/m 25 februari. In mei gaat de productie op tournee. www.het-ballet.nl