De Zwitsers stemmen over geldcreatie

Zürich – In Nederland werkt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid nu al meer dan twee jaar lang aan een rapport om uit te leggen waarom het Ons Geld-initiatief geen goed idee is. In Zwitserland gaat het dankzij de directe democratie wat sneller: zondag 11 juni stemmen de Zwitsers over het zogeheten Vollgeld-volksinitiatief. Op het spel staat een totale omvorming van het nationale stelsel voor geldcreatie, want als de initiatiefnemers hun zin krijgen mogen private banken straks niet meer op eigen houtje giraal geld scheppen. Vollgeld wordt gezien als de Wrekende Hand die volgde op de kredietcrisis. De bankier moet als volksvijand nummer één in de monetaire dwangbuis worden gestopt.

Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief en ontvang iedere ochtend het beste uit De Groene in je mailbox

De beweging heeft zowel in Nederland – waar het wordt gedragen door de populaire agitatoren van toneelgroep De Verleiders – als in Zwitserland een enigszins messianistisch karakter, vooral gedragen door emotie en Weltschmerz. Jeroen Dijsselbloem, toen nog minister van Financiën, kwam al eens naar een publieke zitting van de Tweede Kamer om het hele plan in de meest beleefde bewoordingen af te serveren.

De Zwitserse Vollgeld-beweging gaat echter nog een stap verder dan hun Nederlandse geloofsgenoten. Hun voorstel is dat banken voortaan niet meer met het geld van hun rekeninghouders mogen speculeren, maar het netjes moeten stallen bij de Nationale Bank. Op die manier, zo is de theorie, komt er een rem op de door schulden gedreven economie. Momenteel staan de verhoudingen in de polls op zestig procent tegen Vollgeld en veertig procent voor. De tegenstanders zijn in ieder geval behoorlijk nerveus, getuige de enorme pr-campagne waarin de Zwitsers wordt voorgehouden dat een ‘ja’-stem een keuze is voor de dood in de pot voor de Zwitserse economie.

Volgens Daniel Binswanger, de invloedrijke commentator van de fonkelnieuwe site Republik, is er nu al een verliezer aan te wijzen: de Zwitserse directie-democratie. Zoals hij schrijft: ‘De debatten zijn dermate verwarrend, polemisch en zonder niveau, dat ze dreigen de bestaande verhoudingen in beton te gieten, de hoofdrolspelers van de financiële politiek nog verder van hun legitimatie te ontdoen en niets anders toelaten dan nog meer handelsonbekwaamheid aan de kant van de politiek en nog meer ressentiment aan de zijde van de burger.