De Zwitsers wijzen een xenofoob voorstel af

Bern – Kosten noch moeite werden door de Schweizerische Volkspartei (svp) gespaard om een meerderheid te behalen voor het referendum over haar initiatiefwet Schweizer Recht statt fremde Richter. Beweerd werd dat het beruchte minarettenverbod uit 2009 ongedaan zou kunnen worden gemaakt door een Turkse rechter. De kern van het svp-voorstel was dat internationale verdragen waar Zwitserland zich aan heeft gecommitteerd, zoals het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, voortaan konden worden overruled door nationale wetgeving. Idem dito zou zo het Zwitserse VN-lidmaatschap (sinds 2001) onder druk komen. Het Selbstbestimmungsinitiative zou de svp in staat stellen haar xenofobische agenda tot in de uiterste consequenties uit te spelen via referenda, ongeacht mensenrechtenconventies.

De aversie tegen vreemde rechters zit de Zwitsers al sinds hun vrijheidsstrijd in de dertiende eeuw in de politieke genen. svp-boegbeeld Christoph Blocher dacht hier dan ook zijn grote slag mee te slaan. Uiteindelijk is het politieke kapitaal van de svp gegrondvest op het anti-EU-sentiment. Maar in plaats daarvan deelde het soevereine stemvolk de svp zondag een daverende oorvijg uit. Ruim 66 procent van het electoraat wees het voorstel af. De populisten blijken zich dramatisch te hebben vergist in het populus. Voor de svp kan directe democratie niet ver genoeg gaan, dus zit ze met een probleem. svp-parlementariër Roger Köppel, als hoofdredacteur van het weekblad Weltwoche een belangrijke pion van Blocher, kwam tot de slotsom dat Zwitserland ‘een schijndemocratie’ heeft.

Tegenstanders van de svp jubelen over de eindtijd van de almacht van de populisten. Zo ver is het nog niet. Binnenkort begint de svp een campagne voor haar Kündigungsinitiative, ter vernietiging van de bilaterale verdragen met de EU op het gebied van vrij verkeer van personen. Blijkens zijn reactie op de electorale catastrofe heeft de 78-jarige multimiljardair Blocher de moed nog niet opgegeven. Hij waarschuwde zijn tegenstanders voor ‘overmoed’ en zei dat zij nog een harde dobber zullen hebben aan het vasthouden aan de verdragen met de EU. Het parlement in Bern, zo mokte hij, is een ‘Bürokratentheater’ waar ‘iedereen elkaar probeert te naaien’. Voor straf dienen de vergoedingen van de parlementariërs fors gekort te worden. Omdat de svp onmogelijk boos kan zijn op het soevereine volk.