Buitenland

Deals maken

Heeft Donald Trump ons – zijn publiek in de VS en de wijdere wereld – succesvol murw geslagen met tweeënhalf jaar stampij, afleiding en theater? En heeft een kritische massa mensen de energie en motivatie verloren om uit te leggen waarom de onzin die hij verkondigt onzin is? Het zijn vragen die wel eerder zijn gesteld, maar ze dringen zich deze week weer op, nu de Amerikaanse president een enorme overwinning claimt op Mexico en dit in tal van media wordt bericht als ‘Trump claimt overwinning op Mexico’.

Laten we nalopen wat er gebeurd is. Vanaf dag één van zijn presidentschap kondigde Trump aan dat hij Mexico zou dwingen om migranten uit Centraal-Amerika tegen te houden, en dat de VS zich zouden terugtrekken uit het Noord-Amerikaans Vrijhandelsakkoord (Nafta). Maar de migranten blijven komen, want Mexico blijkt ze – net als de VS – niet te kunnen tegenhouden. En Nafta staat nog altijd overeind, omdat de meeste Republikeinen, Democraten en economen er voor zijn, net als de meeste geldschieters van beide partijen. Maar Trump noemde Nafta regelmatig ‘het slechtste handelsakkoord uit de geschiedenis’ en dus moest hij iets. Zijn oplossing zal niemand die Trumps beleid heeft gevolgd verbazen: hij liet een nieuw akkoord onderhandelen dat vrijwel identiek is aan Nafta, met een paar kleine Mexicaanse concessies over auto’s en Canadese over zuivel, en noemde dat een reusachtige overwinning.

Nu moet dat akkoord (meestal ‘Nieuw Nafta’ genoemd) nog door de disfunctionele democratie van de VS heen, en de Democraten hebben geen zin om iets af te stempelen dat als enige functie heeft om het merk Donald Trump te dienen. Trump woedend natuurlijk, maar tegelijk ontwaarde hij nieuwe kansen voor positieve pr. Afgelopen weken begon hij te dreigen Nieuw en Oud Nafta tegelijk op te blazen, door strafheffingen op Mexicaanse export in te voeren. Om die heffingen te ontlopen, moest Mexico per direct meer doen om migranten tegen te houden.

Trump en zijn juichmedia riepen weer de overwinning uit

Washington was in rep en roer: politici en bedrijven zorgden voor een kakofonie aan protestgeluiden voor de deadline van afgelopen maandag. Aan de andere kant van de grens heerste volstrekte kalmte. Kennelijk wist de Mexicaanse president wat Amerikanen sinds maandag weten: dat Trump zou ‘eisen’ dat Mexico de Nationale Garde inzet langs zijn zuidgrens, en dat het aan de noordgrens migranten binnen Mexico houdt tijdens hun aanvraag voor toegang tot de VS. Nu zijn de feiten dat Mexico de Nationale Garde al sinds een jaar inzet, en migranten al sinds januari hun procedure laat doorlopen op Mexicaans grondgebied. Maar goed, Trump en zijn juichmedia riepen de totale overwinning uit. Dat ontaardde al snel in nieuwe, kenmerkende verwarring toen Trump eerst claimde dat Mexico een enorme hoeveelheid Amerikaanse melk gaat kopen (wat niet zo is), toen claimde dat hij met Mexico een tweede akkoord tegen immigratie had gesloten (wat niet bestaat), en vervolgens dreigde de heffingen alsnog in te voeren als Mexico dit niet-bestaande akkoord niet zou tekenen.

Geen opheldering, natuurlijk. Trump trekt alweer verder naar de volgende confrontatie, en op die weg wacht een land van bijna anderhalf miljard mensen. Het is duidelijk in welke richting Trump denkt: ‘Heffingen zijn het antwoord’, zei hij deze week een paar keer. In april kondigde hij nog aan dat er een ‘episch’ handelsakkoord in de maak was met China, dat blies hij af toen een pratend hoofd op Fox News daar kritisch over was, maar nu heeft hij zijn toverformule. Dinsdag liet Trump weten dat hij ‘nieuwe heffingen’ op Chinese export instelt als China’s president Xi ‘weigert’ hem te ontmoeten op de G20-top later deze maand. Er was geen enkele indicatie dat Xi Trump niet wilde ontmoeten, maar dat doet verder niet ter zake. China zal iets tekenen dat Trump kan claimen als episch succes, of er komt een handelsoorlog.

Dit alles is behoorlijk treurig. Ik ben geen voorstander van ongebreidelde vrijhandel, maar wel van internationale akkoorden die beogen om goed en eerlijk te zijn voor alle landen: akkoorden die meer doen dan de aftocht afdekken van één man. Nu was de wereld van gisteren die eerlijke wereld niet, maar we bewegen er zeker ook niet naartoe. We kunnen het huidige theater op z’n minst benoemen zoals het is: onzin.