Hoofdcommentaar

Decadent en laks

reageer hier:>>>

De ooit zo fraaie uitgeverij pcm verkeert in morele surseance. Vorige week is bestuurder Alberdingk Thijm, verantwoordelijk voor de dagbladen, de wacht aangezegd. Hij krijgt voor deze ‘exit’ een nog onbekend bedrag aan smartengeld mee, boven op de bonus van een miljoen. Chief executive officer Aan de Stegge zelf gaat binnenkort gratis en voor niets weg. In een interview met NRC Handelsblad zegt Aan de Stegge over het gedwongen vertrek van Alberdingk Thijm: ‘Hij was kansloos toen de politieke spelletjes waar dit bedrijf zo goed in is zich tegen hem begonnen te keren. Aan het eind werd hij doelbewust beschadigd.’ Volgens Aan de Stegge via De Groene Amsterdammer. Dit weekblad had 23 maart gemeld dat Alberdingk Thijm in december ruim een ton van pcm had geleend voor zijn inleg in het aandelenparticipatieplan voor het topmanagement, een bedrag dat door de terugverkoop aan de ideële Stichting Democratie en Media (sdm) in drie maanden tijd was vertienvoudigd. De ceo liet het politieke spel op zijn beloop. Aan de Stegge had ‘geen zin’ om daaraan ‘zijn tijd te verdoen’. Anders gezegd: het bedrijf interesseert hem geen bal. En hij schaamt zich daar ook niet voor, hetgeen van eerlijkheid getuigt. Het verzoek van de redacties om zijn bonus terug te geven, laat hem nog kouder. Strikt genomen heeft Aan de Stegge gelijk. Toen pcm in 2004 voor de helft plus een beetje werd gekocht door het private equity fund Apax – de keuze voor dit fonds werd mede ingegeven door animositeit tussen management en stichting, die het niet eens konden worden over de partner – had bijna iedereen kunnen weten dat het zou uitdraaien op een soort commerciële pornografie.

Het begon al meteen met de fee van ruim tien miljoen voor de boardroom consultants Krant en Rost van Tonningen. Tegelijkertijd introduceerde Apax het aandelenparticipatieplan (vijf procent van de totale onderneming) voor top en subtop. De baten en lasten van deelname stonden indertijd keurig in een brief vermeld. De datum van eventueel cashen was ook niet geheim. Alleen de winst was onbekend. Iedereen had toen desgewenst ‘ho’ kunnen roepen. Zeker de redacties en enkele boekenuitgevers, die in navolging van NRC Handelsblad niet wilden meedoen aan deze commerciële collaboratie en dus niet gecompromitteerd waren. Dat die inleg vorige week met tien kon worden vermenigvuldigd (een hyperinflatoir rendement à la Weimarrepubliek, in mei 2006 stond de teller nog op 1,2) en nu dan is uitbetaald, is het voornaamste nieuwe element van de striptease (zie dossier pcm via [www.groene.nl](../../../)).

T_ake the money and run_: dat is de moraal die er niettemin uit spreekt. Het jaarverslag van 2006, dat volgende week, zeven dagen later dan gepland, verschijnt, zal dat beeld verder inkleuren. Het eigen vermogen van het uitgeversconcern is in drie jaar tijd aan gort geholpen. De schulden van het bedrijf zijn intussen gegroeid en daarmee de rentelasten. En enig zicht op verbetering is er niet, gelet op de amper gegroeide winst en de stagnerende cashflow.

Wat doet het ertoe dat pcm naar de bliksem is geholpen? Het is een gerechtvaardigde vraag. Vooral de kranten van pcm hebben zich er de afgelopen jaren immers niet overdreven voor geïnteresseerd. Zo belangwekkend vonden de redacties het kennelijk niet. Zolang Apax de baas was in het bedrijf schikten de meeste kranten zich. Dat is tot op zekere hoogte begrijpelijk. Kranten hebben er vaak geen trek in om over zichzelf te schrijven.

Maar soms leek het er ook op dat het hun van hogerhand was verboden om meer te doen dan obligate berichten of interviews. Alleen de redactieraden durfden een keer boe te roepen – hetgeen hen tot eer strekt – vorig jaar, toen ze zich keerden tegen de financial engineering van Apax, waarmee pcm tot een minvermogend bedrijf bleek uitgekleed. De redacties staken hun koppies pas weer boven het schootsveld uit toen sdm de boel wilde terugkopen en zich dus een nieuwe baas aandiende die hen minder angst inboezemde.

Vanaf dat moment ging het in de eigen kranten weer over het eigen bedrijf.

Dat ze nu met de gedachte spelen om te gaan staken en met de journalistenbond NVJ een soort aangifte bij de rechter hebben gedaan tegen het oude en nieuwe management is dus rijkelijk laat en niet zakelijk. Deze acties lijken vooral bedoeld om lucht te geven aan emoties. Om nog maar te zwijgen van het strategisch vernuft dat uit deze stappen spreekt. Een enquête bij de Ondernemingskamer zal heus niet alleen genoegdoening opleveren als het gaat om het verleden. Zo’n juridische procedure kan wel degelijk ook de positie van de Stichting Democratie en Media en haar commissarissen schaden. En daarmee die van het krantenbedrijf in zijn totaliteit.

Behalve een kennelijke impuls voor een zakelijker managementstijl – althans dat wordt beweerd – heeft Apax niets maar dan ook helemaal niets van waarde aan de Nederlandse krantenwereld toegevoegd. Dat is al treurig genoeg. Nog treuriger wordt het als de rippers uit Londen ook nog eens in staat blijken te zijn geweest om de morele surseance van het mooiste krantenbedrijf van Nederland te laten uitmonden in een heuse surseance. Dat zou toch te veel eer zijn voor de financiële decadentie en journalistieke laksheid die pcm toch al teisteren.