Dedain

In Den Haag is Groep de Mos de grootste geworden. Hoe zal dat uitpakken bij de college-onderhandelingen?

De nieuwe gemeenteraad van Den Haag blijkt een goed beeld te geven van de uitkomst van de gemeenteraadsverkiezingen in heel Nederland. De stad wordt echter nogal eens over het hoofd gezien, omdat Den Haag in de vier jaren tussen twee raadsverkiezingen synoniem is voor het Binnenhof. Zo ook vorige week op de uitslagenavond. Dom, want de derde stad van Nederland bleek juist alles in zich te hebben van wat zich landelijk aftekende.

Zo werd een lokale partij, Groep de Mos, de grootste. Won van de landelijke partijen ook in Den Haag de vvd en werd tweede, terwijl ook hier d66 juist zetels verloor en van grootste partij in de raad nu de derde is. GroenLinks deed het zoals ook elders goed, maar ook hier was dat dankzij het Klaver-effect en moderne campagnemiddelen zoals WhatsApp en Facebook, en niet dankzij de bekendheid van de plaatselijke lijsttrekker.

Van de andere landelijke partijen stabiliseerde ook in de hofstad het cda, maar verloor de Partij van de Arbeid, en wel de helft van haar zetels: drie heeft de pvda er nu, in 2006 waren dat er nog vijftien. De pvv, die in Den Haag in 2010 nog in één klap met acht zetels in de raad kwam, verloor eveneens flink en heeft er nu nog maar twee. Het Wilders-effect is in Den Haag uitgewerkt, de kiezer ziet dat de pvv niet levert.

In Den Haag was de landelijke trend van versnippering de afgelopen raadsperiode al zichtbaar. De 45 zetels in de nieuwe gemeenteraad zijn nu verdeeld over vijftien partijen. Zes partijen in de raad hebben slechts één zetel, drie daarvan zijn een partij met een islamitische achtergrond. Dat laat zien dat ook in Den Haag de identiteitspolitiek gevolgen heeft, ook al deed Denk niet mee. En ook hier is de vraag of die islamitische partijen emancipatiepartijen zijn of mensen juist opsluiten in de eigen groep.

Al zou je dat laatste ook kunnen zeggen van de GroenLinks-stemmers: relatief jong, hoogopgeleid, begaan met duurzaamheid en gezond voedsel, en ook in Den Haag zich vaak verplaatsend met bakfietsen. Is er in de huidige politiek sprake van individualisering of juist van het denken vanuit de groep waartoe je behoort vanwege je godsdienst, huidskleur of opleidingsniveau?

‘Nou, veel succes ermee’, liet een voormalig raadslid zich ontvallen

Omdat ik in Den Haag woon, kon ik de lokale verkiezingsstrijd van dichtbij volgen. Bij de Groep de Mos, genoemd naar fractievoorzitter en voormalig pvv’er Richard de Mos, geen microtargeting via moderne sociale media maar ‘ouderwets’ de wijken in, met mensen praten, luisteren en ze helpen bij hun problemen. De pvda, die zich daar vroeger op liet voorstaan, kan er jaloers op zijn. De gele dassen van de Groep de Mos zag je overal, tot in het restaurant van de Hema, volgens onderzoek van de Radboud Universiteit Nijmegen een favoriete ontmoetingsplaats voor ouderen: goedkope en lekkere koffie, geen betutteling zoals in buurt- of ouderenhuizen en je ziet er ook nog eens jongeren of gezinnen met kinderen.

Kandidaat nummer drie op de cda-lijst, Michel Rogier, lijkt niet alleen qua uiterlijk op Richard de Mos, hij heeft dezelfde instelling: een echte volksvertegenwoordiger. Wie naar Zondag met Lubach kijkt, kent hem: hij kreeg onlangs van Lubach in de studio een diner voor twee aangeboden, omdat hij zijn vrouw door zijn inzet voor de gemeenteraad de afgelopen vier jaar weinig zag. Dat momentje landelijke bekendheid heeft niet mogen baten. Volgens een cda-medewerkster was de marketing van haar partij in Den Haag gericht op specifieke doelgroepen, zoals Polen of Chinezen. Trots meldde ze dat het heeft gewerkt. Ten koste van Rogier dan wel. De ‘gewone’ Hagenaar was even geen doelgroep.

Op de uitslagenavond in het Atrium van het stadhuis was het dedain voor de Groep de Mos voelbaar. Een vanaf deze week voormalig raadslid van een landelijke partij liet zich tegenover een gemeenteambtenaar ontvallen: nou, veel succes ermee. Toen ik de dag erna bij de eerste bijeenkomst van de fractie van de Groep de Mos was, waar de champagnekurken knalden en een taart met het geel en groen van de stad Den Haag werd aangesneden, betrapte ik mezelf ook op de gedachte of dit wel goed zou gaan. Zoveel onervarenheid, zoveel onderlinge verschillen als ze landelijk zouden moeten stemmen. Maar (nog) niet behept met de arrogantie van de macht. Misschien is dit wel de uitkomst van de verheffingsgedachte: niet anderen, de hoger opgeleiden, voor je laten spreken, maar dat zelf willen doen.

De Groep de Mos heeft van alles beloofd, laat ze dat maar eens gaan waarmaken, is na de verkiezingsuitslag een andere veel gehoorde, neerbuigende opmerking. Vaak wordt daar dan het parkeerbeleid bij gehaald. Dat is inderdaad een interessante casus, het betreft gemeentelijk beleid waar velen mee worden geconfronteerd. De Mos wil het parkeergeld afschaffen. Maar met die maatregel komen er niet meer parkeerplaatsen. Ik probeer me voor te stellen wat er gebeurt in wijken waar eenvoudigweg meer auto’s zijn dan parkeerplaatsen. Uren rondjes rijden als je ’s avonds laat thuiskomt? Op de vuist gaan met de automobilist die het laatste plekje in rijdt? Of heeft De Mos een oplossing die nog niet is bedacht?

Groep de Mos heeft het voortouw bij de college-onderhandelingen. Gaat de arrogantie van de andere partijen zo ver dat ze De Mos uit het college willen houden? Met de ervaren vvd-coryfee Hans Wiegel als verkenner wordt dat een stuk lastiger.