Holland Festival - Democracy in America

Democratie en wanhoop

Het motto van het Holland Festival 2017 is ‘democratie en representatie’ en dat is geen loze kreet, want veel voorstellingen hebben met politiek en maatschappij of heel direct met de verkiezingen te maken. En het festival wordt begeleid door Engelse en Franse parlementsverkiezingen, die na de Amerikaanse en de Franse presidentsverkiezingen spannender zijn dan ooit.

Dat geldt niet zo sterk voor Democracy in America van Romeo Castellucci, dat niet over de verkiezing van Donald Trump tot president van Amerika gaat. De anders zo controversiële en opzienbarende Italiaanse kunstenaar heeft zijn zuster Claudia Castellucci gevraagd zich te verdiepen in het boek van Alexis de Tocqueville uit 1840 De la démocratie en Amérique. Zij kwam voor de dag met twee dialogen die gaan over arme mensen in Amerika die door de democratie in de steek worden gelaten. In de eerste dialoog, duidelijk geïnspireerd op het toneelstuk De vuurproef van Arthur Miller, horen we het verhaal van een straatarm echtpaar uit de tijd van de eerste Puriteinen, die in de grootste nood hun eigen dochter verkopen. De tweede dialoog gaat over twee indiaanse vrouwen die zich afvragen of zij Engels zullen leren om zich aan de blanke bezetters aan te passen. Het geheel is een aanklacht geworden tegen de rol van de vrouw in de Amerikaanse maatschappij als lustobject en glamourgirl. Het woord ‘democratie’ in de titel van het stuk kun je alleen maar sarcastisch opvatten. Zo wordt het toch actueel en sluit het bijvoorbeeld aan op de New Yorkse streetdancers van Flexn die zelf hun wanhoop dansen, uitgedaagd door regisseur Peter Sellars en aangevuurd door de iets oudere oerstraatdanser Reggie Gray.

Medium toneel max
Democracy in America, regie Romeo Castellucci © Guido Mencari / HF

Veel mensen vonden de voorstelling van Castellucci onbegrijpelijk of onsamenhangend, andere stukken op het festival waren juist erg begrijpelijk en naturalistisch. Dat geldt zeker voor The Gabriels: Election Year in the Life of One Family van The Public Theatre, ook uit New York, geschreven en geregisseerd door Richard Nelson (zie ook de recensie van Loek Zonneveld). Het is een trilogie waarin hij ons een kijkje geeft in een keuken in South Street, Rhinebeck, New York tijdens het koken op vrijdag 4 maart, vrijdag 16 september en dinsdag 8 november in het fatale verkiezingsjaar 2016. Het is op een bijzondere manier autobiografisch; het alter ego van Nelson, de toneelschrijver Thomas Gabriel, is in november 2015 overleden. Zijn moeder, zijn vrouw, zijn twee zusters, broer, schoonzuster en ex-vrouw zitten nu met de brokken. Het huis moet worden verkocht, de verzorging van moeder is onbetaalbaar. Ze zullen natuurlijk op de Democratische Partij en op Hillary Clinton stemmen, maar tegelijk brokkelt hun wereld af. De gesprekken gaan nauwelijks over de politiek, die sijpelt er af en toe doorheen. Voor deze ongelukkige, wanhopige mensen klinkt het woord ‘Democraten’ niet minder cynisch. Er valt op dit moment heel wat te discussiëren over democratie en dat gebeurt ook veelvuldig tijdens dit Holland Festival.


Het Holland Festival duurt t/m 25 juni; hollandfestival.nl