Demonstranten Cambodja geven niet op

Phnom Penh – But Buntenh hoeft er niet lang over na te denken. Stoppen met demonstreren nog voor het doel is bereikt? Onmogelijk. Dan nog liever sterven als martelaar. ‘Pas als Hun Sen weg is en er volledige verandering is, kunnen we stoppen. Nu moeten we bereid zijn alles te geven’, zegt de monnik.

But Buntenh, leider van het Independent Monk Network, is nauw betrokken bij demonstraties in Cambodja. Net als veel van zijn landgenoten wil hij hogere minimumlonen, een eerlijker rechtsstaat en bovenal een einde aan de heerschappij van Hun Sen, de premier die al sinds 1985 het land met ijzeren vuist bestuurt. Wekenlang liep de monnik voorop bij vreedzame demonstraties. Het zag er hoopvol uit, er werd zelfs gesproken over een ‘Cambodjaanse lente’. Maar de protestbeweging kreeg begin januari een harde klap toen een staking van ontevreden textielarbeiders ontaardde in de hevigste rellen sinds jaren. Vijf doden, meer dan veertig gewonden, ruim twintig arrestaties en een afgelopen week weer opgeheven demonstratieverbod waren het gevolg.

Hoewel aanvankelijk lamgeslagen door het brute geweld, weigeren tal van Cambodjanen hun strijd op te geven. En dus komen er weer nieuwe demonstraties op gang. De ene dag om de vrijheid van gearresteerde demonstranten te eisen, de andere dag om steun te betuigen aan de oppositie of gerechtigheid te vragen in een omstreden landonteigening. ‘De overheid kan ons niet tegenhouden’, zegt But Buntenh. ‘Langzaam bouwen we het verzet weer op. Spoedig gaan we opnieuw massaal de straat op.’

Ondertussen twijfelen de autoriteiten over de juiste aanpak. De met knuppels en ijzeren staven bewapende knokploeg erop afsturen? De demonstranten direct afvoeren naar het politiebureau? Of de onruststokers in alle vrede hun leuzen laten roepen? De aanpak verschilt per dag, en maakt de onvoorspelbaarheid compleet. Al houdt de regering stug vol dat er niets aan de hand is. ‘Alles is volstrekt normaal’, wist Hun Sen afgelopen week zelfs te melden.

De gefrustreerde Cambodjanen weten wel beter. Ze wijzen erop dat de oppositie het parlement al maanden boycot uit onvrede over de verkiezingen, dat de textielarbeiders opnieuw dreigen met een nationale staking en dat protesteren vooral een kwestie van tijd is. Of het verzet ook echt zal leiden tot de val van Hun Sen, zoals zij wensen? Monnik But Buntenh denkt van wel: ‘Hun Sen is als een oude boom. Hij is sterk en zijn wortels gaan diep, maar ik denk dat we hem dit jaar nog kunnen ontwortelen. Dan kunnen we nieuwe bomen planten.’