Buitenland: Frankrijk

Demonstratie om een moord te voorkomen

PARIJS – Een van de duizenden spandoeken bij de demonstraties op 1 mei in Frankrijk droeg de tekst: ‘Buitenlanders! Blijf! Laat ons niet alleen met de Fransen!’ Het was tussen de twee rondes van de presidentsverkiezingen. Links had de knauw van zijn leven gekregen door geheel op eigen kracht Jospin uit de race te stoten en hervond zijn energie met een demonstratie van anderhalf miljoen mensen tegen Jean-Marie Le Pen.

Zoveel volk had Frankrijk in geen jaren op straat gezien. Liberale en gaullistische Fransen wisten ondertussen dat de overwinning van Chirac op Le Pen vrijwel vaststond, veel zekerder dan als Jospin wel tot de tweede ronde was doorgedrongen. Toch waren ook zij geschokt door de halve overwinning van extreem rechts in Frankrijk. Xenofobie hoort niet thuis in de Franse republiek, was vervolgens de mededeling van 82 procent van de kiezers bij de tweede ronde van de presidentsverkiezingen.

Dezelfde Fransen staan perplex te kijken naar Nederland waar tot nu toe geen moment stevig is gedemonstreerd tegen een beweging die voor een deel dezelfde simpele leuzen gebruikt als Le Pen. ‘Hoe kan dat nu, jullie land is toch zo tolerant? Hoe kun je zoiets dan zo passief laten gebeuren? Waarom demonstreren jullie niet?’ Dat krijgt de gelijkelijk perplexe Nederlander in Parijs te horen.

Ook andere vragen worden ge steld: waarom kunnen jullie wel een aanslag op de vrije meningsuiting veroordelen, maar niet het misbruik van die vrijheid?

Het contrast is groot. De afwijzing van xenofobie is in Frankrijk geen ‘linkse’ kwestie. De gaullistische president loopt zelf voorop.

In Nederland kon Pim Fortuyn enkele maanden vóór hij werd vermoord, verklaren dat er volgens hem geen enkele islamiet meer het land moet worden binnengelaten. Vervolgens was er geen spandoek te zien.

Wie zo’n hatelijke uitspraak over een geloof xenofobie noemt, krijgt zelfs een aanklacht tegen zich wegens het aanzetten tot haat. In Franse ogen is dat de omgekeerde wereld. Het verwerpen en minachten van de hele islam, zonder oog te hebben voor de enorme verschillen die er tussen moslims bestaan, dat noem je vreemdelingenhaat. Het is er de definitie van.

Zeggen dat sommige Marokkaanse jongens enkel zo lastig zijn vanwege hun geloof, zonder eerst behoorlijk te zorgen voor werkelijk gelijke kansen op de arbeidsmarkt, dat noem je xenofobie. Dat is aanzetten tot haat, het wakkert spanningen tussen bevolkingsgroepen aan. Levensgevaarlijk. Geen verantwoorde lijke Franse politicus die zich daaraan zou willen bezondigen of die met zo’n partij zou willen samenwerken. Het is beter de verkiezingen te verliezen dan je ziel.

Vooral links Nederland kan zich het verwijt aantrekken dat het ontbreekt aan een brede oppositie tegen het fortuynisme, omdat het altijd zoveel over mensenrechten en gelijke kansen praat. Als er net zo massaal als in Frankrijk was gedemonstreerd tegen de xenofobe, simplistische uitspraken van Pim Fortuyn, en veel meer mensen het beestje bij de naam hadden genoemd, dan had zijn moordenaar misschien zijn krankzinnige daad niet begaan. Volkert van der G. had zich dan geen eenling hoeven voelen, met een afschuwelijke, noodlottige roeping. Er is niet te veel tegen Fortuyn geprotesteerd, maar veel en veel te weinig.