9 februari 1944 - 28 december 2010

Denis Dutton

De website Art & Letters Daily van Denis Dutton ademt naar de achttiende eeuw. Al snel werd het een hotspot voor intellectuelen.

Medium denis dutton

‘INFORMATIE ZOEKEN op internet kun je nog het best vergelijken met drinken uit een brandslang’, zei Denis Dutton ooit in een interview. 'Er is te veel aanbod, te veel nieuws, te veel beeld, te veel van alles - bovendien is het grootste deel irrelevant en oninteressant.’
Het opmerkelijke is dat Dutton, die op 28 december overleed, groot succes op internet boekte met een website die nu juist met alles brak dat als kenmerkend voor het medium wordt gezien. Geen plaatjes, geen filmpjes, geen toeters, geen bellen - hij bood alleen maar tekst, en nog verrekt lange teksten bovendien. Zijn website Art & Letters Daily, opgericht in 1998, was geïnspireerd op de achttiende-eeuwse krant, omdat daar, naar zijn zeggen, 'zo veel mogelijk inhoud op zo min mogelijk papier werd geperst’. A&L is in feite ook niet meer dan één grote pagina met drie kolommen, waarin Engelstalige 'Articles of Note’, 'New Books’ en 'Essays and Opinions’ van over de hele wereld in een paar prikkelende zinnen worden samengevat, voorzien van de link naar de oorspronkelijke tekst. Die teasers waren meestal van de hand van Dutton zelf, en verwezen naar stukken over uiteenlopende zaken als de neergang van de soapopera, de metafysica van grasmaaien, de merkwaardige paradox dat de toenemende secularisatie het leven van sommige fundamentalisten vergemakkelijkt, en de vraag of de Russische schrijver Tsjechov zijn personages nu liefhad of verachtte. En die artikelen stonden niet alleen in gerenommeerde tijdschriften als The New Yorker, The Atlantic en The New Republic, maar ook op onbekende websites - en ze konden wel tienduizend woorden tellen.

Art & Letters Daily werd al snel een hotspot voor intellectuelen; op het moment trekt de site ruim drie miljoen bezoekers per maand. Niet alleen het uiterlijk van A&L ademt naar de achttiende eeuw, de website doet ook denken aan het koffiehuis van die tijd, de bakermat van de spectatoriale tijdschriften, of aan het genootschap, waar de gretige burger zich een homo universalis waande, onderlegd in wetenschap, filosofie, letteren en kunsten. Die universele aspiraties van de Verlichtingsmens, zo ontdekte Dutton, leven nog volop in deze digitale tijd. Mensen zijn niet per se op zoek naar korte, lollige tekstjes, ze zoeken evengoed naar 'lange, meditatieve stukken die de gelegenheid geven om na te denken’. Dutton hekelde dan ook de neiging van de moderne mediamanagers om zich te beperken tot beproefde thema’s: 'Het is een zware vergissing in het uitgeven (…) om in te spelen op het beperkte repertoire van de bewezen lezersvoorkeuren.’ Hij haalde Bill Gates aan, die pochte dat er sensoren zullen komen die automatisch de muziek opzetten waar we van houden of de schilderijen die we mooi vinden op de muur projecteren als we ergens binnen lopen. Duttons reactie daarop zou je zijn motto kunnen noemen: 'The hell with our preexisting likes; let’s expand ourselves intellectually.’
De conservatieve Britse intellectueel Theodore Dalrymple beschrijft in zijn in memoriam van Denis Dutton wat er gebeurde als je artikel op Art & Letters Daily werd genoemd. Hij publiceerde eens een stuk voor een excellent cultureel tijdschrift met een beperkte oplage over een obscuur onderwerp. Hij was het al helemaal vergeten, tot zijn e-mailbox opeens overstroomde en hij binnen een paar uur door twintig radiostations werd gebeld. Buitengewoon mysterieus vond hij het, tot hij ontdekte dat het verhaal net op A&L stond.
De populariteit en invloed van A&L maakten dat de site werd gekocht door The Chronicle of Higher Education (die er na Duttons dood mee doorgaat), prijzen kreeg en dat Time Dutton in 2005 tot een van de belangrijkste mediapersoonlijkheden van de wereld bestempelde.

Alles wat Denis Dutton ondernam werd gekleurd door intellectuele nieuwsgierigheid, eigengereidheid en ondernemerschap. Hij werd in 1944 geboren in Los Angeles, waar zijn ouders Dutton’s Books begonnen, het begin van een befaamde keten van onafhankelijke boekwinkels, later voortgezet door zijn twee broers. Denis studeerde filosofie aan de Universiteit van Santa Barbara en verbleef tussendoor in India. Daar leerde hij sitar spelen van een leerling van Ravi Shankar; weer thuis verdiende hij gratis maaltijden in Indiase restaurants met zijn sitarspel. Hij doceerde na zijn studie filosofie aan de Universiteit van Michigan en verkaste in 1984 naar de Universiteit van Canterbury in Nieuw-Zeeland. Van daaruit maakte hij zijn wereldomspannende website.
Hij was redacteur van het wetenschappelijke tijdschrift Philosophy and Literature, waar hij, tegen de stroom van de Franse theoretische mode in, uitdroeg dat toegankelijkheid niet het tegendeel was van diepgang. Die overtuiging leidde midden jaren negentig tot het instellen van de Bad Writing Contest, een prijs voor de meest onbegrijpelijke en monsterlijke wetenschappelijke zin van het jaar. Toen winnares Judith Butler hard van zich afbeet in een opiniestuk in The New York Times hief hij de prijs op. Hij gaf, lang voor de rage van het e-book, wetenschappelijke boeken die uit druk waren elektronisch een nieuw leven en hij publiceerde een originele studie, The Art Instinct, over hoe de liefde voor kunst ons in de genen zit, waarin hij de evolutietheorie van Darwin een ongebruikelijk huwelijk liet aangaan met de esthetica van Aristoteles tot Hegel.

Boven alles zocht Dutton naar intellectuele verrassing. Al was hij zelf een libertarian, op A&L plaatste hij stukken van alle gezindten - als ze maar niet clichématig waren. Het leverde hem loftuitingen op van conservatieve denkers, omdat hij onbevangen naar stukken uit de conservatieve bladen verwees. Zoals hij het zelf in een interview zei: 'Wat de boventoon voert op universiteiten en binnen de kletsende klasse is soms iets dat nodig opgeblazen moet worden.’ Hij voegde daar fijntjes aan toe: 'We’re willing to throw the dynamite.’