terugblik op het Symposium ‘What Design Can Do!’ ( 26 en 27 mei 2011)

Design voor een betere wereld

Verf een blok krotten in een favela in prachtige kleuren en de bewoners voelen zich verenigd.

Maak van een afgelegen metrostation een operagebouw en de criminaliteit verdwijnt er. Maak een dam in India niet van steen maar van een holle plastic vorm die je over de rivier vervoert en ter plaatste met rivierwater vult, en de bewoners hoeven geen jaren te wachten op geld, materiaal en mankracht voor een betonnen exemplaar.

De eerste Nederlandse ontwerp-conferentie What Design Can Do! (op 26 en 27 mei gehouden in de Stadsschouwburg te Amsterdam) kondigt aan ‘activistisch’ te zijn. Die term klinkt vergezocht in de schouwburg, tussen de zwarte designbrillen onder de kroonluchters. Maar wat deze twee dagen te zien en te horen is, overtuigt wel. ‘Elk ontwerp is nieuw’, zegt de interessante Indiase design-denker M.P. Ranjan. En hij legt uit hoe een probleem kan leiden tot zo'n simpele en doeltreffende ontwerpoplossing dat je vergeet dat het een probleem was.

‘Ons bestaan wordt bedreigd’, zegt Ole Bouman, directeur van het Nederlands Architectuurinstituut (Nai). ‘De architectuur heeft lang aan het inkomen van multinationals gewerkt. We moeten nu vooral naar onze context kijken.’ Hij toont een Madurodam van alle leegstaande gebouwen in Nederland (het project Vacant NL op de architectuurbiënnale 2010) waaraan je ziet wat een enorme potentie al die leegstaande ruimtes bieden. En hij laat klaarheldere wereldkaarten zien waarop in één oogopslag de bizarre verdeling van voedseltransport en -verbruik zichtbaar is.

Goed kijken, luisteren en vertalen, dat kunnen juist ontwerpers. En of het activistisch is of niet, een mentaliteitsverandering begint altijd klein, met een heldere blik. Gek dat we ons huis zo belangrijk vinden terwijl we meer tijd op ons werk doorbrengen, vindt Jurgen Bey (Sandberg Instituut). Gek dat we havens en industrieterreinen bouwen om containers te stallen, waar de auto-onderdelen in zitten die onze auto’s maken die we nodig hebben om de stad uit te kunnen. Ons leven wordt vormgegeven door de economie. We hebben blanco plekken nodig, onderwijs, of een conferentie als deze, om kritisch te kunnen zijn.

Of kunst. De Engelse ontwerper/kunstenaar Daniël Eatock voelt zich ongemakkelijk op het podium en geeft zijn camera aan de eerste zwarte bril op de voorste rij. Of we even elkaar willen fotograferen zodat wij ons ook een beetje ongemakkelijk voelen. Aan de slag!