Sylvain Ephimenco

Detaillisten

Het was tien uur in de ochtend en ik keek naar Milosevic. Op dit gebeuren, dacht ik tevreden, hebben miljoenen Bosniërs, Kosovaren en Kroaten heel lang gewacht. Milosevic verscheen op die ochtend voor het eerst voor het Internationale Joegoslavië Tribunaal. Deze sensationele gebeurtenis onderstreepte eens te meer hoe succesvol de Navo-interventie in Kosovo is geweest. Een oorlog die in drie maanden werd gewonnen, Milosevic definitief destabiliseerde, Servië deed kantelen en Slobo naar Den Haag bracht.

Haken en ogen zijn er ook. Meer dan mij lief is. Maar de grote lijnen zijn helder. De geschiedenis zal oordelen: tien jaar na de Golfoorlog zit Saddam nog steeds in Bagdad, twee jaar na de eerste Navo-bommen staat Milosevic in Den Haag op het punt door de internationale gemeenschap te worden berecht.

Ik maak me geen illusies: zij die altijd ongelijk hebben gehad en het nooit hebben willen toegeven, zullen met een zure blik en een pruimenmond de komst van de dictator in Nederland blijven gadeslaan. Het zijn de detaillisten. Probeer ze eens in De Groene te traceren. Zo moeilijk is dat niet. Het zijn, toegegeven, uitstekende observatoren van het detail. Bewapend met hun vergrootglas, altijd in staat te focussen op het deeltje dat met het geheel vloekt om vervolgens rijkelijk erop in te zoomen. Maar blind voor het verband en het geheel. Niet in staat een stapje achteruit te doen om het ensemble te bekijken. Nooit in staat een bredere analyse te wagen.

Niet het feit dat Milosevic eindelijk zal worden berecht is voor hen cruciaal, maar dat de overdracht «niet netjes is verlopen». Slobo is gekocht. Zijn prijs: drie miljard gulden hulp aan Servië. Chantage! De Servische ziel gekrenkt. De politieke stabiliteit in Belgrado in gevaar. De detaillisten zijn altijd meer begaan geweest met de daders dan met de slachtoffers. In de jaren zestig zouden ze waarschijnlijk ook hebben geschreven dat Adolf Eichmann niet op een nette manier in Israël was terechtgekomen. Voor de detaillisten is de vorm altijd belangrijker dan de inhoud.

Maar Milosevic is zelfs niet ontvoerd. Hij is door premier Djindjic overgedragen. Hulde. Volgens de Servische intellec tueel Obrad Savic in de Volkskrant is dit «een moedige en heroïsche daad van Djindjic geweest om Milosevic uit te leveren». Waar had Djindjic op moeten wachten? Dat eindelijk alle handlangers van Milosevic uit het staatsapparaat waren verwijderd, zodat de uitlevering precies volgens de democratische en legale weg kon plaatsvinden? Maar hoeveel jaren voordat Servië een democratische en legalistische natie wordt? Hoe betrouwbaar is president Kostunica, deze nationalist die steeds meer op de vriendjes van Milosevic begint te leunen? Milosevic langdurig zittend in een Servische gevangenis was niet minder dan een tijdboom voor het democratische proces in Servië. Opgeruimd staat netjes, heeft Djindjic wijselijk gedacht. Hij liet een hoger doel en een hogere legaliteit prevaleren: die van een lid van de VN dat zijn tribunaal moet erkennen.

Maar ja, grijnzen de detaillisten, Milosevic is gekocht. Leve de omkooptechniek van de internationale gemeenschap! Nooit is omkoopgeld zo nobel, efficiënt, nuttig en noodzakelijk geweest. Drie miljard, het had tien keer méér mogen zijn. Dankzij het bloedgeld dat voor een schurk is betaald zullen de salarissen van verpleegsters en leraren worden betaald, scholen gebouwd, zal energie worden opgewekt, infrastructuur hersteld, het land gemoderniseerd. Voor het eerst in zijn leven heeft Milosevic, door zijn «niet netjes» geregelde uitlevering, iets positiefs voor zijn land betekend.

Ik laat liever de detaillisten met hun gebrek aan pragmatisme en hun droom van perfectie zitten. De wereld blijft draaien. Snel. Te snel voor hun verstand.