Week 45

Deze Week

Naakte straten

Verwarring leidt tot opletten. Het verkeer gaat het beter af zonder aanwijzingen. Maar gek genoeg baart deze Nederlandse les alleen in het buitenland opzien.

LONDEN – De faam van Nederland als gidsland mag dan tanende zijn, het verkeersbeleid van de gemeente Drachten spreekt nog altijd tot de verbeelding in het buitenland. Begin 2005 kwam The New York Times met een paginagroot stuk in de zaterdagbijlage over het minimaliseren van het aantal verkeersborden en stoplichten in de Friese stad. Afgelopen zaterdag deed The Daily Telegraph, de grootste kwaliteitskrant van het Verenigd Koninkrijk, het dunnetjes over met een reportage onder de kop ‘Is This the End of the Road for Traffic Signs?’

Net als de journalist van The New York Times sprak verslaggever David Millward van de Telegraph onder meer met de leider van het experiment Shared Spaces, Hans Monderman. De verkeersdeskundige benadrukte geen anarchist te zijn, maar wel tegenstander van ineffectieve regels en straatmeubilair dat voorschrijft hoe mensen zich moeten gedragen. En het werkt. Het aantal dodelijke ongelukken is van drie per jaar tot nul gereduceerd, terwijl de files grotendeels zijn verdwenen. ‘Door de verwarring is iedereen een stuk voorzichtiger’, zegt een fietser, die tot schrik van Millward geen helm draagt.

De krant was zo enthousiast dat die het hoofdcommentaar aan de Drachter revolutie wijdde. ‘Op het eerste gezicht lijkt de theorie van Monderman te zijn bedacht in een bepaald soort Amsterdams café’, schrijft de commentator geamuseerd, om het beleid vervolgens te loven. De krant ziet hier een voorzichtige herrijzenis van het libertaire gedachtegoed. ‘Het is een wijze les, die tot aan de twintigste eeuw gemeengoed was, namelijk dat mensen betere beslissingen nemen wanneer ze verantwoordelijkheid krijgen voor hun daden.’

De Drachter variant staat haaks op het beleid van Engelse gemeenten dat erop gericht lijkt te zijn zoveel mogelijk verkeersborden te planten, tot honderd per mijl in het dorpje Bingham. Echter, de Londense deelgemeente Kensington & Chelsea heeft Mondermans filosofie opgepakt. De Exhibition Road is er goeddeels bordvrij gemaakt. Om het beleid aan de Engelsman te brengen, is wel de naam ervan veranderd. In Naked Streets.

PATRICK VAN IJZENDOORN

Gesluierde billenknijperij

Egyptische bloggers bieden hoop aan belaagde meisjes tijdens Eid al Fitr, het driedaagse feest ter afsluiting van de ramadan. De landelijke media kunnen plotseling niet om de billenknijperij heen.

CAIRO – Terwijl de rijkere Egyptenaren massaal naar de kust afreizen, struinen tienduizenden jongeren de winkelstraten van downtown Cairo af, op zoek naar een verzetje. Hoewel er geen druppel alcohol vloeit, is de sfeer uitgelaten, met groepen zingende en joelende jongens die elkaar opjutten. Maar aan het eind van de avond kan de sfeer omslaan, zoals ook dit jaar gebeurde.

Meisjes die zich alleen in het centrum begeven, worden achterna gezeten door soms honderden uitzinnige jongens en betast en gestript van hun kleren. Of ze nu een hoofddoek dragen of niet. Ooggetuigen verklaarden een meisje te hebben gezien dat, reeds ontdaan van haar blouse, door een man werd achternagezeten. Ze vluchtte een restaurant in waar ze werd opgevangen door het personeel, dat de deur op slot gooide toen honderden nieuwsgierige jongeren het restaurant probeerden binnen te dringen. Een ander meisje sprong in een taxi om aan een menigte jongens te ontsnappen. Maar omdat de taxi met zoveel mensen om zich heen niet vooruit kwam, sleurden de jongens het meisje uit de auto om haar te betasten. Winkeliers die ingrepen hekelden achteraf in de media het onvermogen van de politie om de situatie te verhinderen. Volgens een van hen werd het meisje pas ontzet nadat mensen in de menigte hadden geroepen dat er ‘nog eentje’ was bij de Miami-bioscoop, waarna ze zich rennend naar het volgende loslopende meisje begaven.

Hoewel dergelijke praktijken gangbare kost zijn tijdens het driedaagse feest, werd het dit jaar voor het eerst onder de aandacht van het grote publiek gebracht. Nadat bloggers boze berichten op websites hadden gezet, nam een satellietzender het nieuws over. Doorgaans vermijden de staatsmedia dergelijke controversiële onderwerpen, maar dit keer konden ze er door de diepe verontwaardiging van het Egyptische publiek niet meer omheen.

Op televisie verklaarden psychologen dat het gedrag voortkomt uit de wijdverbreide seksuele frustratie onder Egyptische jongeren. Seks voor het huwelijk is immers verboden en een huwelijk onbetaalbaar. Enkele commentatoren gingen verder in hun verklaringen door te wijzen op ‘een diepe onvrede in Egypte, waarvan dit de eerste uitingen zijn, maar waarvan er meer te verwachten zijn’, aldus Salama A Salama in de krant Al Ahram. Het ministerie van Binnenlandse Zaken stelde, voor buitenlandse correspondenten, haastig een persbericht op dat het wel meeviel en dat er geen klachten bij het ministerie waren binnengekomen. Of we dat aan ons publiek wilden laten weten. Waarvan akte.

EDUARD PADBERG

Waardenloos

De Republikeinen dankten hun triomfen aan evangelisten en andere ‘waardenstemmers’. Maar normen en waarden bleken bij president Bush niet in goede handen. Zijn spiritueel adviseur is zelfs ‘een bedrieger en een leugenaar’.

NEW YORK – ‘Wij hoeven onze mening over homoseksueel gedrag niet te bediscussiëren’, zegt dominee Ted Haggard in de documentaire Jesus Camp van Heidi Ewing en Rachel Grady. ‘Die staat al in de bijbel.’ De onthutsende film, die in de Verenigde Staten al een tijdje draait en deze maand ook in Amsterdam op het internationaal documentairefestival Idfa te zien zal zijn, volgt een aantal jonge kinderen, sommige nog geen tien jaar oud, die door hun evangelische ouders gedrild worden voor de religieuze oorlog van de toekomst. Ze nemen deel aan een godsdienstig kamp, waar ze alvast leren waarom God het niet begrepen heeft op abortus en homoseksualiteit en hoe het geloof verdedigd dient te worden tegenover fanatieke moslimstrijders uit het Midden-Oosten.

Hoogtepunt van het kamp is een bezoek aan de New Life Church van Ted Haggard in Colorado Springs, het epicentrum van de opstormende beweging van evangelicals. De kinderen ontmoeten ‘pastor Ted’ en een van hen, de nogal gedreven Levi, beent over het podium heen en weer en ziet zichzelf, zo zegt hij, spoedig in de voetsporen van de grote evangelische voorman treden. Haggard zelf is zich zeer bewust van de aanwezigheid van de linkse cameraploeg die het kinderkamp vastlegt. Nadat hij zich in de zondagse viering heeft uitgelaten over homoseksualiteit, richt hij zijn priemende ogen tot de cameraman. ‘Ik denk dat ik weet wat jij vannacht hebt gedaan’, zegt Haggard. ‘Als je me duizend dollar geeft, zal ik het niet aan je vrouw vertellen.’

Dit soort discretie bleek Haggard zelf niet vergund. Afgelopen week onthulde een zekere Mike Jones uit Denver dat pastor Ted hem maandelijks betaalde voor homoseks. Ook zou hij Haggard synthetische drugs hebben geleverd. Aanvankelijk schoot Haggard in het defensief. Hij ontkende Jones ooit ontmoet te hebben. Maar binnen een dag tijd erkende hij eerst dat hij Jones wel degelijk had benaderd voor drugs – zij het dat hij het spul nooit gebruikt had – en vervolgens dat hij Jones had gebeld voor een massage – maar dat hij natuurlijk geen seks had gehad. Haggard werd ontslagen bij de door hem groot gemaakte New Life Church en afgezet als voorzitter van de politiek invloedrijke National Association of Evangelicals. Afgelopen zondag liet hij voor de duizenden geschokte gelovigen in Colorado Springs een verklaring voorlezen waarin hij erkende schuldig te zijn aan ‘immoreel seksueel gedrag’. Haggard: ‘Ik ben een bedrieger en een leugenaar.’

Een aardig rel en toevallig actueel vanwege de veelgeprezen documentaire Jesus Camp. Maar de deconfiture van Haggard is in de week van de midterm elections óók een gevoelige slag voor de geplaagde Republikeinen van president George W. Bush. Haggard adviseerde de president op spiritueel gebied en had regelmatig contact met Bush’ trouwste raadgever, Karl Rove. In de film gaat Haggard voor in gebed voor de president en diens strijd om een conservatief lid van het Hooggerechtshof benoemd te krijgen. Maar na Mark Foley, het Republikeinse congreslid dat tijdens de campagne moest aftreden vanwege seksueel getinte e-mails aan jonge medewerkers, konden de Republikeinen niet nog een affaire gebruiken die de evangelische achterban in het hart raakt. Uit opinieonderzoek blijkt inmiddels dat een ruime meerderheid van de Republikeinse kiezers ‘morele waarden’ meer toevertrouwt aan de Democraten dan aan de Republikeinen van Bush. Wat dat betreft is het voor de president een gelukje dat de campagnes vooral over Irak en de (evengoed heilige) oorlog tegen het terrorisme gingen. Haggard in de film: ‘Als de evangelicals stemmen, dan bepalen ze de uitkomst van de verkiezingen.’

PETER VERMAAS

Voordat de bom valt

Al heeft hij de handel in eigen land volledig aan banden gelegd en lijdt de bevolking gebrek aan alles, in de omringende landen weet Kim Jong-il de markten flink aan te jagen, van condooms tot butaangas en boeken over zijn bewind.

AMSTERDAM – Sinds Kim Jong-il vorige maand een kernwapen testte, is er in Zuid-Korea volop gehamsterd. Vooral de producenten van kant-en-klare noedelmaaltijden en flessen butaangas deden goede zaken. Ook steeg het aantal motelboekingen. Maar het opvallendst was wel de stijging van de condoomverkoop – met 28 procent. Het verkoopcijfer ligt nu zelfs hoger dan tijdens het wereldkampioenschap voetbal in Zuid-Korea, vier jaar geleden.

Apocalyptische visioenen, angst of een naderend gevoel van onheil kunnen het libido en de neiging tot losbandigheid stimuleren. Dat blijkt uit onderzoek dat is verricht onder de bevolking van New York kort na de aanslagen van 11 september. ‘Als het niveau van onrust en vrees stijgt’, beweerde het hoofd van het Zuid-Koreaanse Instituut voor Seks Seong Gyeongwon deze week tegen Associated Press, ‘zijn mensen in staat tot het ervaren van meer passie en verlangen.’

Kim Jong-ils provocaties met kernproeven bleken gek genoeg niet te inspireren tot een grotere belangstelling voor diens bewind onder de zuiderburen. Tot teleurstelling van de auteur van het boek Gobaek (vrij vertaald: Om de waarheid te vertellen), dat vorig jaar in het Koreaans verscheen, verkoopt zijn relaas in Zuid-Korea nog altijd allerbelabberdst. Terwijl het boek in Japan, waar het wordt verkocht onder de titel Kokuhaku (De bekentenis), een ware bestseller is. Hoofdpersoon Charles Robert Jenkins, wiens verhaal is opgetekend door de Japanse correspondent van Time Magazine, heeft inderdaad iets te bekennen. Hij is deserteur. In 1965 was hij als sergeant in het Amerikaanse leger gestationeerd aan de grens tussen Noord- en Zuid-Korea, waar de Amerikanen in de schaduw van de Vietnamoorlog verwikkeld waren in een ‘low intensity conflict’. Toenmalig leider van Noord-Korea Kim Il Sung probeerde Zuid-Korea alsnog op de knieën te krijgen, onder meer door verrassingsaanvallen op Amerikaanse uitkijkposten. De 24-jarige Jenkins uit North-Carolina zat in een van die posten, omdat hij niet naar Vietnam wilde.

Maar ook in Zuid-Korea vreesde Jenkins voor zijn leven. Hij had er genoeg van en wilde naar huis. Indachtig het verhaal van een Amerikaanse deserteur die via Oost-Duitsland en de Sovjet-Unie was uitgeleverd aan Amerika, gaf hij zichzelf over aan de Noord-Koreanen, destijds bondgenoten van de Sovjet-Unie. En dus liet hij het bataljon dat hij leidde, in de steek en wandelde, met een wit shirt om zijn machinegeweer, naar de vijand in het Noorden. Die sloot hem op, 39 jaar lang. De eerste jaren werd hij, samen met drie andere Amerikaanse deserteurs, gedwongen om in een krot zonder stromend water en met weinig verwarming de boeken van Kim Il Sung te bestuderen, in het Koreaans. Bij onverwachte overhoringen door de bewakers moest hij de teksten foutloos kunnen declameren.

Uiteindelijk kon Jenkins toch een leven opbouwen in Noord-Korea, als leraar Engels, zij het onder constante supervisie van de autoriteiten. Hij kreeg toestemming om te trouwen met een Japanse die in 1978 op zeventienjarige leeftijd samen met haar moeder op het eiland Sado was gegijzeld door de Noord-Koreaanse geheime dienst. Samen kregen ze twee kinderen. Uiteindelijk kwam Jenkins vrij, omdat zijn vrouw tijdens het bezoek van de Japanse premier Koizumi in 2002 als teken van goede wil van Kim Jong-il een tiendaagse vakantie kreeg aangeboden, waar ze niet van terugkeerde. Dankzij een publiciteitscampagne in de Japanse pers raakte de Noord-Koreaanse leiding er vervolgens van overtuigd dat het uit pr-overwegingen beter was ook haar man vrij te laten. Inmiddels is er zelfs een Japanse televisieserie over hun leven gemaakt. Ook die werd razend populair, in Japan welteverstaan. De condoomsverslindende Zuid-Koreanen kijken niet op of om.

PIETER VAN OS

……………………………………………………………………………….

aankondiging:

Vergeten buitenland

Verkiezingsdebat in De Balie

Donderdagavond 16 november organiseert politiek-cultureel centrum De Balie in Amsterdam een reeks debatten onder het motto ‘Vaste grond voor zwevende kiezer’. Eén thema is ‘Het vergeten buitenland’, dat tussen 21.00-23.00 uur aan de orde komt. Onder leiding van Pieter van Os (redacteur van De Groene Amsterdammer) voeren onder anderen Farah Karimi (GroenLinks), Bert Bakker (d66), Tom Kuperus (vvd) en Jean Penders (cda) een gesprek over een van de grootste weggemoffelde thema’s: het buitenlandbeleid.

…………………………………………………………………………………