Week 7

Deze week

Celwens

In Nederland plegen junks zich op koude dagen te laten arresteren om op cel warm te worden. In Amerika is er een bejaarde man die gevangenisstraf wil. En met succes.

AMSTERDAM – Het gebeurde alweer enige tijd geleden, maar door de opvallende rechtszaak die een paar maanden later op het voorval in Franklin County, Ohio volgde, sijpelt het verhaal van Timothy J. Bowers langzaam door tot de mainstream media van de Verenigde Staten. Op 1 mei vorig jaar sommeerde Bowers een bankemployee enkele bankbiljetten in een enveloppe te stoppen, omdat hij, Bowers, de bank beroofde. Zij stopte enkele briefjes van twintig bij elkaar, overhandigde de enveloppe en drukte op de paniekknop.

Voor de rechtbank vatte de officier van justitie nog eens samen wat er daarna gebeurde: ‘Mr. Bowers stapte naar de beveiligingsbeambte, overhandigde hem de enveloppe en zei: “Here, be a hero today.” Toen ging hij zitten en wachtte op de politie.’ Die kwam en arresteerde hem.

Bowers’ actie had alles te maken met het armzalige leven dat ouderen leiden als ze alleen nog minimumloonbaantjes kunnen krijgen. De advocaat van Bowers legde het voor de rechtbank uit: ‘Edelachtbare, mijn cliënt zal van staatswege een uitkering krijgen op de dag dat hij 66 wordt. Dat is over drie jaar. Tot die datum wil hij graag gevangen worden gezet, zodat hij de dagelijks zorgen van het leven en de verantwoordelijkheid voor het betalen van huur, gas en licht en wat niet al niet hoeft te dragen. Dit is een ongewone en ongelukkige situatie waarin een individu uit hulpeloosheid gevangenschap verkiest boven de vrijheid.’

De rechter richtte zich tot Bowers en zei: ‘Mr Bowers, wat ik hier hoor, is dat u tot uw daad besloten hebt omdat het in uw eigen belang is.’ Waarop Timothy Bowers antwoordde: ‘Ja, mevrouw. Op mijn leeftijd betalen de enige beschikbare banen minimumloon. Daarvan kan ik mijn rekeningen niet betalen. Banen die mijn voorkeur hebben, kan ik niet meer krijgen vanwege mijn leeftijd. Anders dan veel mensen denken, bestaat er in dit land wel degelijk leeftijdsdiscriminatie. Dus dit is een goede oplossing, want als ik 66 word, kom ik in aanmerking voor een uitkering en de kleine meevallers die daarbij horen.’

Rechter: ‘Welnu, toen ik uw verhaal hoorde, heb ik direct gepleit tegen een verdere evaluatie van uw geestelijke gezondheidstoestand. Want ongelukkig genoeg is uw betoog volstrekt niet onzinnig. Uw verjaardag is op 29 oktober. Ik geef u een verjaarscadeau. Ik veroordeel u tot drie jaar gevangenis.’ De officier van justitie gaf naderhand een verklaring aan de pers. Hij verzuchtte: ‘Het is niet het financiële plan waarvoor ik zelf zou kiezen. Maar het is een financieel plan, ik kan er niets anders van maken.’

Financiële experts maken er wel meer van. Ze hebben het voorval opgepikt en schrijven er ronkende essays over. In zijn financiële column in The New York Times prees John Schwartz de actie van Bowers. Hij vergat er niet bij te vermelden dat de ‘minimum security’ gevangenis waar Bowers verblijft – de Hocking Correctional Facility in Nelsonville – gevangenen onder meer aerobics, mandvlechten en het opleiden van gezelschapsdieren aanbiedt. Kortom, een prettige gevangenis. ‘Bowers’ inzichten in de wereld van pensioenplannen’, schreef Schwartz, ‘zouden de manier waarop wij naar de toekomst kijken wel eens voorgoed kunnen veranderen.’

PIETER VAN OS

Nader tot u

Een nieuwe documentaire over Ralph Nader rijt oude wonden open.

NEW YORK – Toegegeven, het was een voorstelling midden op de dag. Maar waar bij An Inconvenient Truth, de documentaire van Al Gore, lange rijen jonge mensen ongeduldig wachtten tot ze naar binnen konden, bestond het publiek voor de documentaire An Unreasonable Man, over voormalig presidentskandidaat Ralph Nader, afgelopen maandag uit zeven bebaarde oude mannen en één journalist. Bij Al Gore werd tijdens de film in de zaal af en toe een steunbetuiging gescandeerd of onstuimig geapplaudisseerd, bij Ralph Nader bleef het akelig stil.

Erg vreemd is dat natuurlijk niet. Nader wordt door fanatieke Democraten in de Verenigde Staten verantwoordelijk gehouden voor niet minder dan de oorlog in Irak, de opwarming van de aarde en de explosie van de wereldwijde armoede. Als hij bij zijn gooi naar het presidentschap namens de Green Party in 2000 niet duizenden stemmen van de Democratische kandidaat Al Gore had gegapt, dan was George W. Bush immers niet aan de macht gekomen en had de wereld er een stuk rustiger bij gelegen. Nader, vinden die Democraten, had zich op het laatste moment uit de race moeten terugtrekken en zijn volgelingen moeten uitleggen dat er wel degelijk verschil bestond tussen Bush en Gore.

Maar Nader trok zich niet terug en bleef tot het einde toe volhouden dat Bush en Gore inwisselbare stromannen van hetzelfde bedrijfsbelang waren. Hij had het grondwettelijke recht, zei hij, om deel te nemen aan de presidentsverkiezingen en spande zich bovenal in om niet genegeerd te worden. Maar voor officiële verkiezingsdebatten werd hij niet uitgenodigd. Die worden immers, concludeerde hij na afloop, georganiseerd door hetzelfde vermaledijde bedrijfsleven dat de Amerikaanse politiek al zo lang in de tang heeft.

Jarenlang bestreed Nader tamelijk succesvol die grote bedrijven. Persoonlijk zorgde hij ervoor dat er veiligheidsgordels en airbags in Amerikaanse auto’s kwamen, dat er wetten tegen luchtvervuiling werden aangenomen en dat bepaalde voedingsproducten gezonder werden.

In An Unreasonable Man, die sinds vorige week in een select aantal bioscopen in de VS wordt vertoond, wordt geprobeerd Naders door Democraten veelvuldig veroordeelde campagne in 2000 in een bredere context te plaatsen teneinde Naders erfenis veilig te stellen. In de film wordt daarom uitgebreid stilgestaan bij de smeercampagne die autoproducent General Motors (GM) eind jaren zestig tegen Nader begon. Op alle mogelijke manieren probeerde het bedrijf belastend materiaal te vinden om de man die de auto-industrie tot veiligheidsmaatregelen dwong in een kwaad daglicht te stellen. Maar zonder succes. De eeuwige vrijgezel Nader bleek zelfs niet gevoelig voor in opdracht van GM in de supermarkt flirtende blonde vrouwen. Uiteindelijk heeft GM 425 duizend dollar moeten betalen, waarmee Nader het aantal medewerkers van zijn non-gouvernementele organisaties, luisterend naar de geuzentitel Nader’s Raiders, kon uitbreiden.

De tweede helft van de film gaat vrijwel helemaal over de campagne in 2000. Nader’s Raiders lieten de baas vallen. Ze waren het, gaven ze toe, in veel opzichten met zijn standpunten eens, maar ze wilden een presidentschap van de veel ergere Bush niet riskeren. De makers van de film, die zelf korte tijd voor Nader hebben gewerkt, doen hun best Nader ‘als mens’ te portretteren. Maar het heersende beeld van Nader hebben ze niet kunnen bijstellen. Al heeft hij vaak in zijn leven gelijk gehad, het blijft een nare, weinig flexibele asceet. Het is voor de Democraten niet te hopen dat hij zich, gesterkt door de documentaire, ook in 2008 geroepen voelt zich te kandideren voor het presidentschap. Al Gore zou op voorhand afhaken.

PETER VERMAAS

Bilderberg

Hoe gekker, hoe normaler. Borderline wordt mainstream.

AMSTERDAM – De Bilderberg-conferentie: zo lees je er in de vaderlandse pers nooit over, dan staan alle kranten en radio- en tv-zenders er opeens bol van. Aanleiding van deze kleine aardverschuiving is het bezoek dat de Russische auteur Daniel Estulin afgelopen week bracht aan Nederland.

Estulin schreef het boek De ware geschiedenis van de Bilderberg-conferentie (uitgeverij Kosmos), waarvan wereldwijd al 125 duizend exemplaren zijn verkocht. Afgelopen week streek hij neer in hotel Bilderberg in Oosterbeek voor een interviewmarathon. De vaderlandse pers toog erheen. Misschien dat het lag aan de locatiekeuze, want in dit hotel kwam in 1954 onder leiding van voorzitter prins Bernhard voor het eerst een gezelschap groten der aarde bijeen om in alle beslotenheid de wereldpolitiek door te nemen. Inmiddels is de Bilderberg-conferentie een household name die in geen enkele complottheorie op het internet mag ontbreken.

Daniel Estulin is kleinzoon van een kgb’er en woont al vanaf zijn vroegste jeugd buiten Rusland, eerst in Canada, nu in Spanje. Hij volgt al enige jaren het circus-Bilderberg. Dat is geen sinecure, want de Bilderbergers (onder wie klinkende namen als koningin Beatrix, Henry Kissinger en David Rockefeller) stellen geen prijs op pottenkijkers. Als er al eens een vertegenwoordiger van de pers mag aanschuiven bij de twee- of driedaagse praatsessie, dan gebeurt dat na ondertekening van een contract ter absolute geheimhouding. De luxueuze hotels en golfresorts waar de Bilderbergers gewoonlijk bijeenkomen, worden hermetisch afgeschermd van de buitenwereld. Scherpschutters liggen op de loer. Estulin is wellicht daarom nog niet één keer doorgedrongen tot de vergaderzaal.

Bilderberg is volgens hem niets anders dan het voorportaal van een wereldregering in wording. Estulin verzekert zijn lezers dat hij bij zijn eenzame pioniersarbeid voortdurend in levensgevaar verkeert. Fraaie dames die zich totaal ongevraagd bij zijn hotelkamer melden, zijn in werkelijkheid voorgeprogrammeerde moordmachines. Gelukkig beschikt de onversaagde speurder over een ‘zesde zintuig’ tegen dit gevaar.

De auteur ziet zichzelf als een ‘renaissanceman’ en zijn Weltanschauung is nogal curieus. Zo schrijft hij in zijn boek dat regisseur Michael Moore in werkelijkheid een pion van de Bilderbergers is. Pardon, Michael Moore? Jawel, want voert die niet campagne voor ontwapening in de VS en lopen daardoor de Amerikaanse milities – de laatste hoop in de strijd tegen de wereldregering – niet het risico dat zij hun karabijnen moeten neerleggen? Kortom: het werk van Estulin is behoorlijk borderline, maar sinds De Da Vinci code is dat kennelijk mainstream.

Vreemd is vooral dat Nederlandse media die anders nooit één woord wijdden aan de Bilderberg, door Estulins bezoek opeens op andere gedachten werden gebracht. Er waren warempel toch wel andere gelegenheden denkbaar om het vizier eens op Bilderberg te richten? Want de conferentie zou best eens wat serieuzer mogen worden genomen dan tot nog toe gebruikelijk. De vraag is of dat moet aan de hand van Daniel Estulin en zijn paranoïde visioenen over de geheime agenda van Michael Moore.

Binnenkort is er een betere aanleiding. Uitgeverij René van Praag komt volgende maand met een boek over de Bilderberg-conferentie van auteur Gerard Aalders, vooral bekend als historicus van het Niod en auteur van diverse uitmuntende studies over de Tweede Wereldoorlog en zijn naspel. Aalders lichtte alvast een tipje van de sluier op. Bilderberg is in het leven geroepen door de cia. De historicus concludeert dat op basis van documentatie die ‘voor 95 procent ervan’ niet eerder is gepubliceerd. Dat smaakt naar meer.

RENÉ ZWAAP

House of Horrors

Terwijl de politie inmiddels kind aan huis is in Downing Street om de uitverkoop van zitplaatsen in het Hogerhuis te onderzoeken, probeert de regering de controlerende Kamer te dresseren.

LONDEN – De verstandigste opmerking in het Britse parlement kwam afgelopen week uit de mond van Nicholas Soames, een kleinzoon van Winston Churchill. Tijdens het debat over de hervormingen van het House of Lords constateerde ‘Fatty Soames’, een bijnaam die hij dankt aan zijn zorgeloze zwaarlijvigheid, dat het de kunst van het regeren is om aan te voelen wanneer de tijd rijp is even niets te doen.

Deze kunst wordt slecht beheerst door de regerende Labour Partij, getuige de plannen om het Hogerhuis te hervormen, een verlangen dat onder aan het wensenlijstje van de burger bungelt. Als het er al op staat, want de afgelopen tien jaar hebben de benoemde en erfelijke Lords een stuk beter gefunctioneerd dan de gekozen Commons. Rammelende wetsvoorstellen werden als hamerstuk door het Lagerhuis gejaagd. Het Hogerhuis trapte dan steevast op de rem. De beperkingen van eeuwenoude burgerlijke vrijheden werden in het Hogerhuis kritisch bekeken en regelmatig met strafwerk teruggestuurd. Dit zorgde voor ergernis bij de regering.

Nu heeft fractieleider Jack Straw van Labour voorgesteld om de helft van de Lords te laten benoemen door een in het leven te roepen quango en de andere helft getrapt te kiezen via de Europese verkiezingen. Als dit wetsvoorstel het haalt, wordt het Hogerhuis het domein van nog meer vriendjes van de premier, mislukte dan wel vroegtijdig gepensioneerde kamerleden en regionale politici die zijn gekozen tijdens spookverkiezingen waarvan het opkomstpercentage in sommige stadsbuurten de dubbele cijfers niet haalt.

Buiten regeringskringen kreeg Straw amper bijval, behalve van iemand als Kenneth Clarke. Volgens deze conservatieve ex-minister koesteren de Lords geen democratische legitimiteit. Er klonk vooral boegeroep, van onder anderen Lady Boothroyd, de alom geliefde ex-kamervoorzitter. Kritiek was ook hoorbaar in Oxford, waar Vernon Bogdanor, professor openbaar bestuur, voorspelde dat een gepolitiseerd Hogerhuis door een gebrek aan onafhankelijke geesten net zo slaafs zal zijn als het Lagerhuis. Bovendien zou het electoraat professionele politici beu zijn. Hij haalde in dat kader voormalig premier John Major aan, die ooit opmerkte dat als het antwoord ‘meer politici’ is, hoogstwaarschijnlijk de verkeerde vraag is gesteld.

PATRICK VAN IJZENDOORN