Week 21

Deze week

PCM: DE ONDERNEMINGSRAAD ONTPLOFT

Eén van de grote ondernemingsraden van PCM, de OR Dagbladen, geeft in een vertrouwelijk communiqué, in handen van De Groene Amsterdammer, opening van zaken over de dodelijke impasse waarin de Centrale OR van PCM is geraakt. De voorzitter van de Centrale OR zou zelfs de mailboxen van de OR-leden hebben gekraakt.

AMSTERDAM – PCM is een groot bedrijf. Het heeft negen ondernemingsraden en daarboven een Centrale Ondernemingsraad (COR) van tien leden. Vijf van hen zijn ook lid van de Ondernemingsraad Dagbladen (ORD); het dagelijks bestuur van de COR bestaat uit vijf man, voorgezeten door Wim Dubbeling.
De positie van de ondernemingsraden van PCM in deze tumultueuze tijden is zacht gezegd niet gemakkelijk. Zowel de Centrale OR als de OR Dagbladen werd vaak veel te laat, en zonder de nodige informatie, gevraagd advies uit te brengen over het PCM-beleid, terwijl zulk advies wel wettelijk vereist was, al-dus het communiqué. Het gedwongen vertrek van PCM-bestuurder Alberdingk Thijm, bijvoorbeeld, moesten de OR-leden uit de krant vernemen.
Binnen de Centrale OR ontstond daarover hevige discussie. Sommige leden vonden dat Dubbelings Dagelijks Bestuur veel te dicht tegen het management aanhing en eigenmachtig opereerde. De verdeeldheid verlamde de Centrale OR. In heikele kwesties als de uittreding van Apax en de berichten over buitensporige beloningen voor een kleine groep topmanagers roerden de redactieraden zich wel, maar de Centrale OR liet niets van zich horen.
De verdeeldheid kreeg vervolgens een nieuwe, bizarre dimensie, toen de raad van bestuur van PCM de Centrale OR advies vroeg over het vertrek van Apax. Het ORD-communiqué over die verwikkelingen leest als een heuse kantoorthriller.
Het Dagelijks Bestuur stelde een adviestekst op, in overleg met alle leden van de COR. In het eindadvies dat naar de Raad van Bestuur ging, bleek echter een nieuwe passage te zijn toegevoegd, zonder medeweten van de COR-leden. In die passage stemde de Centrale OR in met de volledige verpanding van alle PCM-bezittingen aan de nieuwe huisfinancier Rabobank, een kwestie waarover de COR niet om advies was gevraagd. De OR Dagbladen nam hierop unaniem een motie van afkeuring aan, gericht tegen COR-voorzitter Dubbeling. De stemmen staakten. Dubbeling bleef aan.
Korte tijd later bleek dat Dubbeling beschikte over de e-mails die OR Dagbladen-leden onderling hadden uitgewisseld over het gewraakte advies en zijn rol daarin. Tijdens een vergadering bracht Dubbeling die e-mails ter tafel, met uitspraken als ‘Er wordt een coup tegen mij beraamd’ en ‘Dwing mij niet de bewijzen te tonen!’
Tableau. De betrokken ORD-leden lieten vervolgens technisch onderzoek doen. Daaruit bleek dat Dubbeling tot vier keer toe de mailbox van de griffier had geopend, mails had gelezen, gekopieerd en weer opgeborgen met de markering ‘ongelezen’. Het bleek dat hij beschikte over het wachtwoord van de griffier; dit had zij hem ooit gegeven zodat hij de vele Word-documenten kon raadplegen die COR en ORD produceren. Voor toegang tot haar mailbox had zij hem nooit toestemming gegeven.
In de confrontatie staakten de stemmen opnieuw, en de ORD-leden besloten zich terug te trekken. Daarmee hield – zo meenden zij – de Centrale Ondernemingsraad in wettelijke zin op te bestaan. Ze verzochten het PCM-management alle adviesaanvragen die betrekking hebben op de dagbladen voortaan aan de ORD voor te leggen. Het management weigerde dat – zonder de ORD of de griffier te horen. Het accepteerde de uitleg van Dubbeling dat hij ‘bij toeval’ op de e-mails zou zijn gestuit en niet te kwader trouw had gehandeld. De griffier kreeg een uitbrander. Het management bood mediation aan om de impasse tussen COR, ORD en Dubbeling te doorbreken. De ORD weigerde dat, omdat zij vond dat Dubbeling wel degelijk te kwader trouw had gehandeld. Op 8 mei werd besloten tot de instelling van een commissie van wijzen, samengesteld uit twee leden, benoemd door respectievelijk het PCM-management en de COR en ORD samen. De twee leden zouden zelf een voorzitter kiezen.
Een teken van hoop? Nee. De COR liet deze week weten het onderzoek door de commissie af te wijzen. Waarmee alles weer terug is bij af. De ORD besloot de toestand dan maar in een communiqué uit de doeken te doen. Waarvan akte.
PCM staat voor een paar ingrijpende ontwikkelingen. Een fusie met de Noordelijke Dagbladcombinatie/Veen Bosch & Keuning is aanstaande. Het is zeer de vraag of de Ondernemingsraad van het bedrijf haar wettelijk vereiste advies daarover zal kunnen uitbrengen.

KOEN KLEIJN

DE DUBBELE MORAAL VAN DE CLUSTERBOM

In België zijn de opslag, productie en doorvoer van clusterbommen verboden. Nederland heeft ze nog steeds in voorraad.

AMSTERDAM – Clusterbommen zijn de landmijnen van de eenentwintigste eeuw. Ze eisen jaarlijks duizenden slachtoffers en het verzet ertegen neemt toe. Landmijnen werden per verdrag verboden. Een wereldwijde Cluster Munition Coalition wil hetzelfde bereiken met clusterwapens. ‘Clustersubmunitie-incidenten treffen meer mensen, zijn fataler en hebben meer meervoudige verwondingen tot gevolg dan landmijnen.’
De wapens bestaan uit vliegtuigbommen, granaten of raketten die tientallen, soms honderden kleinere bommetjes bevatten. Deze ‘submunities’ worden verspreid over grote oppervlakten. Het is de bedoeling dat ze exploderen bij het raken van de grond of een doel, maar een groot deel ervan is blindganger. Bij sommige oudere clusterwapens weigert maar liefst tachtig procent van de submunities in eerste instantie te exploderen. Vaak gebeurt dat wel als later een kind het bommetje, doorgaans fel gekleurd, oppakt of er een trap tegen geeft.
De bommetjes kunnen jaren blijven liggen. In Zuidoost-Azië vallen meer dan dertig jaar na de bombardementen nog slachtoffers. Clustermunitie is ingezet bij alle grote conflicten sinds de Tweede Wereldoorlog. In Vietnam, Cambodja en Laos, in Bosnië, Servië en Kosovo (afgeworpen door Navo-vliegtuigen, waaronder Nederlandse), in Eritrea, in de laatste oorlog in Libanon (zowel door Israël als Hezbollah), in Afghanistan en in Irak.
Vorig jaar deed de organisatie Handicap International onderzoek in 24 landen. Ze vond meer dan elfduizend bevestigde gevallen waarin clusterbommen burgerslachtoffers hadden gemaakt. Een derde daarvan was dodelijk. Vaak waren de slachtoffers kinderen. In delen van Irak werd meer dan 75 procent van de oorlogsslachtoffers door clustermunitie veroorzaakt. Volgens Handicap International loopt het totaal aantal slachtoffers door clusterbommen, bij extrapolatie van de gegevens, op tot meer dan honderdduizend.
Van woensdag tot en met vrijdag vindt in Lima, Peru de tweede grote anticlusterconferentie op regeringsniveau plaats. Inzet is het verbod van de wapens per verdrag, af te sluiten in 2008. Nederland sloot zich aan bij het proces dat in gang werd gezet na de vorige conferentie, in Oslo. Maar Nederland heeft nog altijd clustermunitie in het assortiment, bestaande uit vliegtuigbommen en raketten.
Erger, Nederland heeft meermaals clustermunitie gebruikt. Nederlandse F16’s voerden in 1999 166 aanvallen uit met de CBU 87-clusterbom, die 202 submunities bevat, volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken boven ‘oppervlaktedoelen zoals vliegvelden, elektronische installaties, verzamelgebieden van militair materieel en militaire eenheden, gepantserde eenheden en brandstofopslagplaatsen’. Dit ondanks de dichte bevolkingsgraad van Kosovo en delen van Servië. Volgens Human Rights Watch werd onder meer een vliegveld dicht tegen de stad Nis met clustermunitie bestookt. Volgens de organisatie vielen bij aanvallen met clusterwapens in Joegoslavië tussen de 90 en 150 burgerdoden. Met name in Kosovo eisten clusterbommen tot lang na de bombardementen onschuldige slachtoffers. Het internationale Rode Kruis noemt het wapen dat ook door Nederland wordt ingezet een ‘horrorwapen’.
‘Er zijn goede redenen voor het handhaven van wapens met submunities als mogelijkheid voor inzet door de Nederlandse krijgsmacht’, antwoordde minister van Defensie Henk Kamp (VVD) in 2005 nog op vragen van SP-kamerlid Krista van Velzen. Inmiddels zitten twee van de partijen die zich eind 2006 schaarden achter de Cluster Munitie Coalitie (in Nederland gevormd door Pax Christi, Unicef, Oxfam Novib, Amnesty International en Stichting Vluchteling) in de regering. Het zijn de PVDA en de ChristenUnie, die in de persoon van Eimert van Middelkoop het ministerie van Defensie in handen heeft.
Maar de Nederlandse deelname aan het proces dat moet leiden tot een ban op clusterwapens lijkt vooral op symboolpolitiek. Want nog altijd heeft Nederland niet toegezegd zijn clustermunitie te vernietigen. Het enige dat het ministerie van Defensie erover kan melden is dat Nederlandse Apaches en F16’s in Afghanistan er niet mee zijn uitgerust.

JOERI BOOM

DE MELIGE MACHINIST

Het personeel in de Londense metro rebelleert tegen het beleid van zijn bazen. Met humor.

LONDEN – Dommelende, lezende en wezenloos voor zich uit starende passagiers in de Londense Northern Line werden onlangs opgefleurd. ‘Hallo, dit is John’, klonk het vanuit de intercom. ‘Ik ben de machinist. We gaan zo vertrekken en zullen een hoogte van nul meter bereiken. Geplande tijd van aankomst in Morden is kwart over drie. De temperatuur ligt er tegen de vijftien graden Celsius en Morden ligt in dezelfde tijdzone als Mill Hill East. Er is dus geen noodzaak om uw horloges te verzetten.’
Enige tijd eerder hoorden passagiers in een andere metrolijn een dergelijke mededeling: ‘Goedenavond dames en heren, en welkom in de Waterloo & City Line. De voornaamste attracties tijdens uw reis zijn de zwarte muren rechts van u, alsmede de zwarte muren links van u. Bekijk ze goed, deze muren, tijdens de reis naar Waterloo, waar deze trein binnen enkele minuten zal arriveren. We willen u daar graag een glas champagne aanbieden en u zult zien dat het perron voor ieders vermaak vol staat met lapdancers – een fijn weekend.’
De pret heeft een bittere ondertoon. Sinds de privatisering hebben veel werknemers van de metrobedrijven het plezier in hun werk verloren. De bijbehorende professionalisering en ‘klantvriendelijkheid’ zorgen voor langere werkdagen, monotoner werk (het ook in Nederland roemruchte ‘rondje om de kerk’) en meer vertragingen.
Waar Franse machinisten zouden gaan staken, daar hebben hun Engelse collega’s gekozen voor een wapen waar ze het best in zijn: humor. Middels satire, sarcasme en ironie maken ze hun bazen publiekelijk belachelijk. De lachende derden van deze alternatieve klantvriendelijkheid zijn de passagiers. Zij grinniken om een bijdehante mededeling als ‘De Bakerloo Line rijdt op tijd, dus u kunt op alle andere lijnen vertraging verwachten’. Een bestuurder op de Metropolitan Line maakte zichzelf en zijn gehoor vrolijk over een gebrek aan informatie: ‘We rijden nu door Baker Street, en zoals u kunt zien is dit station dicht. Het zou aardig zijn geweest als ze me dat hadden laten weten, zodat ik het u had kunnen verklappen, maar nee, over zulke zaken denkt men niet na.’
Een machinist op de, wegens ongemakken, beruchte District Line vatte de situatie in de Londense aardkorst krachtig samen: ‘Sorry voor de vertraging deze avond. Dit heeft te maken met… wel, ’t is gewoon een puinhoop, niet soms?’
Soms parodiëren ze de betuttelende mededelingen waaraan de passagiers dagelijks worden blootgesteld. Als kinderen die voor het eerst op schoolreis gaan, wordt ze verteld niet voor te dringen, niet te roken, niet op de rails te lopen, niet zwart te rijden en niet te rennen en geen tassen te laten staan. Ter hoogte van Putney Bridge had een machinist genoeg van het gezwam: ‘Mag ik alle passagiers eraan herinneren dat roken niet toegestaan is in de ondergrondse. Echter, wanneer u een jointje rookt, is het wel zo aardig dit door te geven aan de andere passagiers.’ Een ander deed het dunnetjes over: ‘Dit is Victoria Station. Laat alstublieft al uw persoonlijke eigendommen achter. Ik haal ze wel op na mijn dienst.’
De mooiste mededeling had overigens een persoonlijker karakter: ‘Dames en heren, sorry voor de vertraging. Ik weet dat u niet kunt wachten om weer thuis te zijn, tenzij u met mijn ex getrouwd bent. In dat geval kunt u het best naar het andere perron gaan en de eerstvolgende trein in de tegengestelde richting nemen.’
Onnodig te zeggen dat het management deze week een humorverbod heeft uitgevaardigd.

PATRICK VAN IJZENDOORN

IEDERE POOL VERDACHT

De omgang met het communistische verleden wordt er in Polen niet gemakkelijker op. De regering-Kaczynski wil nu zelfs een ministerie van Waarheid. Een kort interview met oud-dissident Bronislaw Geremek.

BRUSSEL – Toen Bronislaw Geremek, de éminence grise van de Poolse politiek, door het Poolse nationale verkiezingscomité werd gevraagd zich te laten onderzoeken op samenwerking met de Sluzba Bezpieczenstwa, de geheime veiligheidsdienst onder het communisme, antwoordde hij kortaf: ‘Ik weiger.’
Desgevraagd voegt hij er in Brussel aan toe: ‘Het is ridicuul om ruim zeventien jaar na de vreedzame overgang van staatssocialisme naar democratie zeshonderdduizend mensen te screenen op SB-collaboratie.’ Geremek (75) was vroeger dissident van Solidarnosc, werd in 1981 bij de staat van beleg in Polen vastgezet en werd in de jaren negentig bewindsman op Buitenlandse Zaken. Met zijn demonstratieve weigering zich voor de vijfde keer te laten onderzoeken, heeft hij zijn lidmaatschap van het Europees Parlement in Brussel op het spel gezet.
De broertjes Jaroslav en Lech Kaczynski, respectievelijk premier en president, willen de Poolse staat radicaal zuiveren van vermeende SB-informanten, om daarna een ‘Vierde Republiek’ te stichten. Na de rondetafelgesprekken in 1989 tussen de vrije vakbond Solidarnosc en de regering-Jaruzelski zou volgens hen een ‘pact’ zijn gesmeed dat via een maffia-achtig netwerk nog steeds aan de touwtjes trekt.
De Poolse Sejm verzocht afgelopen maand hoogleraren, politici, ondernemers en journalisten te melden of ze vuile handen hadden gemaakt. Bij weigering zouden ze direct hun baan verliezen en bij leugens dreigde tien jaar Berufsverbot. ‘De parlementsvoorzitter in Warschau eiste dat ik aftrad vanwege mijn civiele ongehoorzaamheid. De wet is ondemocratisch’, briest Geremek. Hij verwijst naar de 120.000 kiezers die hem hebben gekozen: ‘De Kaczynski’s draaien de bewijslast om. Tegenwoordig moet je je eigen onschuld bewijzen.’
Dat vond het Poolse Hooggerechtshof ook. Het floot vorige week de Kaczynski’s terug. Geremek: ‘Ze hadden op de valreep nog geprobeerd vier rechters te vervangen, vanwege vermeende betrokkenheid bij de SB. Dan zie je ook even hoe onze scheiding der machten functioneert. Iedereen staat nu onder verdenking. Deze regering wil een “ministerie van Waarheid” creëren, een soort herinneringspolitie die de angst in de maatschappij voedt.’
Geremek schetst een orwelliaans scenario als het om de doelen van de Kaczynski’s gaat. De Poolse archieven van de geheime dienst werden niet, zoals in de DDR, in 1990 door woedende burgers in bezit genomen. Ze bleven lange tijd ontoegankelijk. Het communistische verleden moest in het katholieke Polen met de mantel der liefde worden bedekt. Kaczynski’s regeringspartij Recht en Gerechtigheid dreigt nu evenwel de namen van alle vermeende spionnen te publiceren. ‘Er ontstaat een heksenjacht’, aldus Geremek. Jaroslav Kaczynski beweerde overigens dat zijn eigen SB-dossier een vervalsing is, terwijl dat van Nobelprijswinnaar Lech Walesa volgens de premier wél echt zou zijn.
De Kaczynski’s hebben al aangekondigd de beslissing van het Hof niet te accepteren. Geremek is bang dat de broers een wig drijven tussen de generatie van na 1972, die onmogelijk met de SB kan hebben samenwerkt, en de ouderen, van vóór 1972. Het zijn niet toevallig de jongeren die nu in Recht en Gerechtigheid aan een nieuwe zuiveringswet werken. Ze willen dat het grootste Oost-Europese land met een schone lei begint. Hun lei.

ROB SAVELBERG

TWAALF KILOMETER PRIKKELDRAAD

Lekker Duits: overspannen politie houdt een razzia onder G8-tegenstanders. De traditionele strijd tussen ‘links’ en de ‘Bullen’ kan weer beginnen.

BERLIJN – Bagdad, Kandahar, Heiligendamm: het internationale terrorisme dreigt in 2007 wereldwijd, dus blijkbaar ook in het doorgaans door grijsaards bewoonde Heiligendamm. In dit Oost-Duitse plaatsje nabij Rostock is over twee weken de drie dagen durende G8-top. Om de regeringsleiders van de acht belangrijkste industriestaten tegen al-Qaeda, de Taliban en dronken Duitse punks te beschermen, liet bondskanselier Angela Merkel in haar geboortestaat Mecklenburg-Vorpommern een muur van twaalf kilometer prikkeldraad om het conferentieoord optrekken. Merkel heeft geen zin in toestanden zoals tijdens de G8 van 2001 in Genua, toen bij demonstraties een dode viel. De deelstaat Mecklenburg-Vorpommern richt daarom ook tijdelijke gevangenissen in. De totale veiligheidskosten voor de top: 92 miljoen euro.
Het prikkeldraad leidt tot een prikkelbare politie, die ver voor het begin van het onderonsje van de wereldleiders al trekken van overspannenheid vertoont. Enkele honderden van de 16.000 (!) politieagenten en 1100 soldaten die voor de top zijn ingezet, hielden op 9 mei razzia’s in verscheidene Duitse steden. Die waren gericht tegen organisaties en personen die zich voorbereidden op demonstraties tegen de G8. Onder het mom van het voorkomen van ‘het vormen van terroristische associaties’ zijn onder meer in Berlijn en Hamburg computers in beslag genomen en personen meegenomen voor verhoor. In de nacht na de razzia’s kwam het in verschillende steden tot deels spontane demonstraties van duizenden G8-tegenstanders. Ze verzetten zich tegen de criminalisering van hun protest en verklaarden zich in eerste instantie verontwaardigd, maar voor velen zullen de doorzoekingen heimelijk vooral enorme adrenalinestoten hebben veroorzaakt. Links Duitsland kan zich geen betere mobiliseringsoproep voor de G8 wensen dan deze razzia door public enemy nr. one: de in traditioneel groen geklede Duitse politieagent, ‘Der Bulle’. De Duitse G8-tegenstanders gaan ondertussen voort met hun voorbereidingen voor de grote tegendemonstratie die op 2 juni is gepland in Rostock. Verder plannen andersglobalisten van 5 tot en met 7 juni een alternatieve top. In voorbereiding daarop worden in heel Duitsland workshops gehouden met thema’s als ‘De G8 uit Afrikaans perspectief’ en ‘Een miljoen wespensteken – wespen onderweg naar Heiligendamm’. Het kan nog flink gaan zoemen, daar aan de Oostzeekust.

JEROEN KUIPER