Week 32

Deze Week

US agent No.1

Het ‘sarkozysme’ is niets anders dan een Franse variant van het Amerikaanse neoconservatisme. Om dat gevaar af te wenden werd deze week zelfs een tijdschrift opgericht: Le Sarkophage.

PARIJS – Het verblijf van Nicolas Sarkozy in de Verenigde Staten is niet lang onopgemerkt gebleven. Dat kon ook moeilijk nadat de Franse president afgelopen zondag aan boord was gesprongen van een boot met Amerikaanse fotografen om hen de huid vol te schelden. De fotografen postten in de baai voor het huis in het plaatsje Wolfesboro, in de noordoostelijke staat New Hampshire, waar de Franse presidentiële familie sinds vorige week vakantie houdt. Tegenover een journalist van weekblad Paris Match liet Sarkozy doorschemeren dat George Bush hem inmiddels heeft uitgenodigd voor een bezoek aan het even verderop gelegen Kennebunkport, waar de Amerikaanse presidentiële familie een vakantiehuis bezit.

Op de redactieburelen van Le Sarkophage komt dat nieuws allerminst als een verrassing. Daar wisten ze het immers al: Sarkozy is de man van het Keizerrijk. En niet eens van zijn eigen keizerrijk, zoals Franse weekbladen als Marianne geloven die Sarkozy consequent als een incarnatie van Napoleon Bonaparte afschilderen. Nee, Sarkozy krijgt zijn orders volgens Le Sarkophage direct vanuit het moderne Rome, Washington DC.

Het eerste nummer van Le Sarkophage zag op 14 juli het licht. Het tweemaandelijkse blad (ondertitel: Contre tous les sarkozysmes) is een initiatief van andersglobalist Paul Ariès. Zo trad Ariès in 1999 op als getuige à décharge in het proces tegen José Bové, nadat deze plattelandsactivist een restaurant van McDonald’s had vernield in het Zuid-Franse stadje Millau. Ariès doceert politicologie, schreef prijswinnende boeken over voedselgeschiedenis, waaronder No Conso, manifest voor een consumentenstaking, en fulmineerde tegen uiteenlopende Amerikaanse cultuuruitingen als, het verbaast niet, McDonald’s, Disneyland en Scientology.

Met Le Sarkophage heeft Ariès het nu dus op Sarkozy gemunt. Het sarkozysme is volgens Ariès niets anders dan een variant van het Amerikaanse neoconservatisme. En dat betekent, behalve de triomf van het economische ultraliberalisme, een ware politieke en culturele regressie. Na de nederlaag van links tijdens de afgelopen presidentsverkiezingen is een geluid nodig om het verzet tegen dit gevaar te mobiliseren, aldus motiveert Ariès de oprichting van zijn nieuwe blad.

Het ultieme argument daarvoor leverde Sarkozy afgelopen zondag zelf. Tijdens zijn dagelijkse hardlooprondje droeg hij een blauw T-shirt met de opdruk US Special Agent. De foto voor Ariès’ marketingcampagne is daarmee geleverd.

MARIJN KRUK

Kranten niet dood

Internet zou de papieren krant bedreigen. Met die wijsheid drukken bazen van alle dagbladredacties in Nederland drieste hervormingen door en starten ze de meest onbenullige bijlagen. Maar ‘mensen zeggen de mafste dingen’.

AMSTERDAM – De oplages van betaalde en onbetaalde dagbladen zijn afgelopen jaar opnieuw gestegen. Zelfs in Europa. Dat blijkt uit de jaarcijfers van de World Association of Newspapers. Wereldwijd kopen dagelijks meer dan 515 miljoen mensen een krant. In 2002 was dat nog 488 miljoen. ‘Gemiddeld lezen zo’n 1,4 miljard mensen dagelijks een krant’, beweert de overkoepelende organisatie tijdens een vergadering in Kaapstad.

Natuurlijk is vooral de enorme welvaartstijging in Azië oorzaak van de groei van 9,48 procent in de afgelopen vijf jaar. Zeventig van de honderd meest verkochte dagbladen verschijnen in Azië. In China worden dagelijks 98,7 miljoen kranten verkocht. Op de tweede plaats staat India. Daarna komen Japan, de VS en Duitsland.

Ook in de EU stegen het afgelopen jaar de oplages van verkochte kranten. Met een bescheiden 0,74 procent. Als daar de gratis kranten bij worden opgeteld, is er in de afgelopen vijf jaar zelfs sprake geweest van een oplagestijging van 12,22 procent. Alleen in Nederland daalde de verkoop van betaalde kranten licht.

Ondanks de borrelpraat over internetdominantie groeiden zelfs de inkomsten uit (papieren) advertenties gestaag. In vijf jaar tijd met 15,77 procent. Dit was reden voor de wereldorganisatie van dagbladen om een Engelstalige advertentie te laten maken waarin een beroep gedaan wordt aan haar leden het ding gratis te plaatsen. Het is immers in het belang van elke krant dat de wereld van het idee-fixe afkomt dat de kranten zich op een krimpmarkt begeven. ‘Mensen zeggen de mafste dingen’, staat boven de advertentie. Daaronder een paar stompzinnige citaten. Zoals die van de Australische minister Keppel Enderbery: ‘De import in Australië komt traditiegetrouw van overzee.’ En die van actrice Brooke Shields: ‘Roken vermoordt je. En eenmaal vermoord, ben je een erg belangrijk deel van je leven kwijtgeraakt.’ Oud-premier John Major van Groot-Brittannië: ‘Als je met je rug tegen de muur staat, is het hoog tijd je om te draaien en terug te vechten.’ En zangeres Christina Aguilera: ‘So, waar wordt het Cannes Film Festival dit jaar gehouden?’

De uitsmijter komt uit het gezaghebbende, wereldwijd verspreide Engelse weekblad The Economist: ‘Newspapers are now an endangered species.’ Kranten zijn een bedreigde diersoort. Mensen zeggen inderdaad de mafste dingen.

PIETER VAN OS

Lekker anti-intellectueel

Het Londense gemeentebestuur bleek buiten de weerstand te hebben gerekend van de Sloane Ranger, een reliek uit de jaren tachtig.

LONDEN – De Sloane Ranger is terug! Dat blijkt uit de weerstand tegen de plannen van het West-Londense stadsdeel Kensington & Chelsea om de wat rommelige jaren-vijftigrotonde op Sloane Square te veranderen in een ouderwetse piazza. Het begrip is een samenvoeging van Sloane Square en het hoofdpersonage uit de gelijknamige televisieserie Lone Ranger. Sloane Ranger werd begin jaren tachtig een begrip dankzij The Official Sloane Ranger Handbook, Peter York’s cultklassieker over de upper-middle class in Kensington & Chelsea. Voornaamste kenmerken van deze jongedames (en in mindere mate -heren) waren een liefde voor plattelandssporten en een slonzig en gecultiveerd anti-intellectualisme. Met een aangeboren zelfverzekerdheid gaf de Sloaney toe weinig te zien in ballet, moderne kunst en James Joyce. Ondanks haar geringe interesse in polo was prinses Diana de ultieme ‘Sloaney Pony’.

Populaire Sloane-namen zijn van oudsher Harriet (‘Harrie’), Olivia (‘Livs’) en Camilla (‘Millie’). Alvorens een geschikte Rupert, Felix of Charles te vinden, werkte een Sloane Ranger, als ze al werkte, doorgaans als secretaresse in The City. Haar dagbesteding kwam uitgebreid aan bod in The Official Sloane Ranger Diary, dat in het kielzog van het eerder genoemde handboek werd uitgegeven.

Hierin maken de lezers kennis met het Sloane-koppel Caroline en Henry, wier leven bestaat uit jagen, feesten, vakantievieren in Phuket (ofwel ‘Fuckit’), eten en drinken. Ze haten modieus dineren in huizen waar de gastvrouw zelf kookt en de gasten uren moeten wachten. ‘We were starving. Henry was completely pissed by the time she produced postage stamps of gourbloody nouvelle.’

In de meritocratische dagen van Thatcher, Major en Blair leek de Sloane Ranger haar langste tijd te hebben gehad, maar sinds enige tijd is ze terug. In het binnenkort te verschijnen boek Cooler, Faster, More Expensive: The Return of the Sloane Ranger wordt onderscheid gemaakt tussen acht subcategorieën, waaronder de zakelijke Turbo Sloane, de buitenlandse Euro Sloane, de milieubewuste Eco Sloane, de mediterende Bongo Sloane, de feestende Party Sloane en de authentieke Sleek Sloane. Tot de laatste categorie behoort onder anderen Camilla Parker-Bowles, ook in dit opzicht opvolger van Diana. De terugkeer is niet alleen te danken aan de huidige populariteit van de jaren tachtig en de groeiende invloed van de Countryside Alliance, een pressiegroep die opkomt voor de boeren, vossenjagers en andere plattelandsbewoners, maar ook aan een hernieuwde interesse in class.

Enkele maanden geleden speelde dit klassenbewustzijn kandidaat-Sloane Ranger Kate Middleton parten, de vriendin van prins William. De toekomstige koningin bleek te behoren tot de middle-middle class, die al decennia lang op gespannen voet staat met de upper-middle en upper-class. Tijdens een ontmoeting met koningin Elizabeth maakte Kate’s moeder een klassieke middle-class ‘stijlfout’. In haar drang te sophisticated te zijn gebruikte ze de term ‘toilet’ waar ‘lavatory’ passend en geboden is en begroette ze de koningin met ‘Pleased to meet you’ in plaats van met ‘How do you do?’ Allemaal doodzonden, al heeft het geen afbreuk gedaan aan de populariteit van de vriendin van de prins. Dankzij het ruimere ‘toelatingsbeleid’ kon zij, medewerker van een kledingboetiek, alsnog toetreden tot het wonderlijke universum van de Sloane Ranger. Al zijn de waarnemers er nog niet uit in welke subcategorie ze het beste past. Waarschijnlijk in die van de Party Sloane.

PATRICK VAN IJZENDOORN

Dichters in Deventer

Randstedelijke media wordt vaak verweten geen oog te hebben voor de bruisende cultuur in ‘de provincie’ – het woord alleen al impliceert dédain. Is dat verwijt terecht? Vooruit, naar Deventer.

DEVENTER – Terwijl de provinciale homo’s getooid in roze cowboyhoeden naar de hoofdstad reden voor de blote boottocht, reed De Groene Amsterdammer tegen de stroom in naar het Deventer poëziefestival Tuinfeest, dat daar voor de tiende keer werd gehouden. Het is een heerlijk festival. Drie of vier straatjes in de mooie binnenstad zijn afgezet. In de tuin van een advocatenkantoor of het stadsarchief wordt op kleine podia voorgelezen. Op één podium wordt ook gezongen. Het is mooi weer. De dichters zijn goed te verstaan. Er wordt niet doorheen gepraat en men applaudisseert tijdig, beheerst en met kennis van zaken. De bewegwijzering is onopvallend maar functioneel, de styling smaakvol, er is geen irritant sponsorgeweld, het eten is prima en de tientallen vrijwilligers doen hun uiterste best. Het publiek is volledig blank en volledig 50+. Vrouwen hebben de overhand; de mannen schuifelen goeiig achter hun echtgenotes aan (zij hebben eerst een rondje gegolft, dus hun weekend is al goed).

Van de dichters die ertoe doen, is iedereen er. Gerrit Komrij, Jean Pierre Rawie, Ruben van Gogh en Neeltje Maria Min waren er in 1998 ook al bij en zij dragen geduldig hun ‘alle dertien goed’ voor. De winnaar van de vsb-poëzieprijs, Thomas Lieske, is er, net als de vsb-genomineerden Dirk van Bastelaere en Al Galidi. De recensenten van De Groene, Maria Barnas en Erik-Jan Harmens, doen mee, net als de podiumbeesten Pfeijffer en Gerbrandy. Ook Menno Wigman, Paaltjens’ maanbleke nazaat, leest voor uit oud werk. Rogi Wieg komt niet opdagen, tant pis.

Het Tuinfeest is hartverwarmend door de eerlijke, welgemeende aandacht die de dichters ondervinden. De toeschouwers zijn ontroerd als Rawie zijn verzen over het doodsbed van zijn vader leest, ook al deed hij dat vorig jaar en het jaar daarvoor ongetwijfeld precies zo. Men glimlacht mild bij de stoute slagroomporno van Ilja Pfeijffer. Men omarmt gul de erotische melancholie van Al Galidi. Het festival is een midzomernachtdroom. De wereldvrede is intact. Het Parthenon staat ongeschonden. Poëzie is een kunstvorm die werkelijk meetelt.

Wat onderscheidt dit festival nu van de grotestadsbombarie van Crossing Border of Weerwoord? Drie dingen. Het is weldadig terughoudend georganiseerd. De dichters worden goed behandeld en ze voelen zich er thuis. En: er wordt niets nieuws gebracht. Kom daar maar eens om, in Amsterdam.

KOEN KLEIJN

Fietsen in Londen

Met een verwijzing naar Nederland.
LONDEN – ‘Uitdaging: per fiets over Hyde Park Corner navigeren. Uitkomst: overleven.’ Zo luidde een van de tongue-in-cheek passages uit het formulier waarmee Boris Johnson zich bleek te hebben aangemeld als conservatieve kandidaat voor het Londense burgemeesterschap. Een paar dagen later kondigde de excentrieke politicus in zijn Daily Telegraph-_column zijn eerste beleidspunt aan: het tegengaan van fietsendiefstal. Even daarvoor was al voor de zevende keer zijn fiets gestolen. Hij maakt zich vooral boos om het lakse optreden van de Londense politie, die volgens hem doet ‘wat de Amsterdamse agenten hebben gedaan in de _“Dutch police”-sketches van Harry Enfield en Paul Whitehouse’. Het probleem oplossen door het praktisch te decriminaliseren.

PATRICK VAN IJZENDOORN